Nghệ An: Khởi công xây dựng chùa Da, nơi tri ân hơn 500 liệt sĩ nhà báo cách mạng

Buổi lễ diễn ra trong không khí trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính và tri ân sâu sắc đối với những người cầm bút đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Tham dự sự kiện có nhiều lãnh đạo Trung ương và địa phương như ông Thái Thanh Quý - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An, cùng đại diện các sở, ngành và đông đảo tăng ni, phật tử, người dân địa phương.

Chùa Da, còn gọi là Âu Lạc Cổ tự, tọa lạc tại phường Vinh Lộc, được xây dựng vào thời vua Thành Thái (khoảng cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX). Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, ngôi chùa gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, tâm linh của người dân địa phương.

Tên gọi “chùa Da” xuất phát từ hình ảnh thân thuộc: ngôi chùa nép mình bên cây da cổ thụ tỏa bóng mát quanh năm, cạnh một giếng nước trong veo. Sự hòa quyện giữa cây da, giếng cổ và mái chùa đã tạo nên một không gian tâm linh đậm chất làng quê Bắc Trung Bộ.

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, chùa Da còn ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử quan trọng. Trong cao trào cách mạng 1930 - 1931, đây từng là địa điểm hội họp bí mật của Chi bộ Lộc Đa.

Phát biểu tại buổi lễ, Đại đức Thích Đồng Tuệ, trụ trì chùa cho biết, trải qua thăng trầm của lịch sử chùa Da bị xuống cấp, chỉ còn lại những dấu tích hoang sơ giữa cây cối rậm rạp. Đến năm 2017, UBND tỉnh Nghệ An đã quyết định phục dựng, tôn tạo ngôi chùa, từng bước khôi phục giá trị lịch sử và văn hóa của di tích.

Việc khởi công xây dựng chùa Da không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của nhân dân, mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, hun đúc đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc đến các thế hệ hôm nay và mai sau.

Điểm đặc biệt của chùa Da là nơi đây được lựa chọn làm không gian thờ tự 512 liệt sĩ là nhà báo trên khắp cả nước. Đây là những người đã hy sinh khi tác nghiệp, chiến đấu, cống hiến cho sự nghiệp cách mạng.

Không gian tâm linh này vì thế không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn là biểu tượng của lòng biết ơn, nhắc nhở về trách nhiệm xã hội, tinh thần dấn thân và sứ mệnh cao cả của người làm báo.

Trước đó, sáng cùng ngày tại thôn Nhân Hậu, xã Kim Liên, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Hội đồng Gia tộc họ Lê trang trọng tổ chức Lễ khánh thành Dự án tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử Quốc gia mộ và đền thờ Lê Đức Tuy.

Di tích mộ và đền thờ Lê Đức Tuy là nơi thờ phụng Vinh Phúc bá Lê Đức Tuy, vị quan Quản lĩnh phủ Anh Đô thời Lê Thánh Tông, người có công lớn trong việc khai hoang, lập làng tại vùng đất Đồng Nhân (nay thuộc xã Kim Liên).

Trải qua hơn 500 năm tồn tại, với sự quan tâm của các cấp chính quyền, sự đồng thuận của nhân dân và quyết tâm gìn giữ của các thế hệ con cháu dòng họ, di tích ngày càng được bảo tồn, phát huy giá trị, trở thành địa chỉ văn hóa tâm linh tiêu biểu của vùng đất Kim Liên.

Vinh Phúc bá Lê Đức Tuy là một vị quan có công lớn dưới triều đại nhà Lê, từng giữ chức Quản lĩnh trấn giữ vùng Anh Đô, Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học, ngay từ năm 16 tuổi, ông đã thi đỗ Hương cống (năm 1459) và về làng Nho Lâm dạy học, rèn luyện đạo đức cho học trò.

Năm 1467, ở tuổi 23, ông đỗ vào Trường Quốc Tử Giám và sau đó được làm quan Quản lĩnh phủ Anh Đô. Trong suốt thời gian làm quan, ông luôn sống liêm khiết, đem hết tài năng và đức độ để giúp dân, giúp nước, được Vua Lê Thánh Tông phong tước Vinh Phúc bá và ban sắc phong "Dực bảo trung hưng, linh phù tôn thần".

Không chỉ là một vị quan thanh liêm, ngài Lê Đức Tuy còn là người có công lớn trong việc chấn hưng vùng đất Đồng Nhân (nay thuộc xã Kim Liên). Với uy tín của mình, ông đã vận động nhân dân khai phá vùng bãi bồi, đầm lầy để tạo nên những đồng ruộng phì nhiêu, hình thành nên các địa danh còn tồn tại đến ngày nay như: Cồn Bụt, Cồn Mùa Cua, Đồng Cây Đa, Bầu Hoa...

Ghi nhớ công đức của ông, sau khi ông qua đời vào năm 1516, nhân dân đã lập đền thờ phụng để bốn mùa hương khói. Di tích mộ và đền thờ Lê Đức Tuy đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử Quốc gia vào tháng 12/2017.

Năm 2025, để bảo tồn và phát huy giá trị di tích xứng tầm cấp Quốc gia, UBND tỉnh đã phê duyệt dự án tu bổ, tôn tạo, với tổng mức đầu tư hơn 29,5 tỷ đồng từ nguồn ngân sách tỉnh với quy mô diện tích 7.488 m².

Theo đó, các hạng mục chính được phục dựng bao gồm: Nhà Tả vu, Hữu vu, nhà Hạ điện; Tu bổ các hạng mục nhà Trung điện, Thượng điện, Nghi môn, Tắc môn. Đồng thời, xây mới cổng chính, nhà Ban Quản lý kết hợp trưng bày; Tôn tạo giếng ngọc, khu lăng mộ cùng các công trình phụ trợ như: Sân lễ hội, bãi đậu xe và hệ thống cây xanh.

Sau gần 1 năm thi công, công trình đã hoàn thành, đủ điều kiện đưa vào sử dụng, phục vụ nhu cầu tham quan, chiêm bái của nhân dân và du khách, góp phần bảo tồn, tôn vinh giá trị di tích, làm phong phú thêm hệ thống di sản văn hóa trên địa bàn, tạo điểm nhấn trong phát triển du lịch văn hóa tâm linh, đồng thời là địa chỉ giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.