Nghệ An: Lúa hè thu “khát” nước giữa cao điểm nắng nóng

Hạn hán bủa vây đồng lúa

Vụ hè thu năm nay, xã Lam Thành (tỉnh Nghệ An) gieo cấy gần 600ha lúa. Đến nay, phần lớn diện tích lúa sinh trưởng, phát triển khá tốt. Tuy nhiên, do nắng nóng kéo dài, lượng mưa ít, nguồn nước tại các sông, kênh, mương suy giảm nên công tác cấp nước phục vụ sản xuất gặp nhiều khó khăn.

Theo thống kê, hiện địa phương này có khoảng 80ha lúa đang trong tình trạng thiếu nước, cần được tập trung chống hạn cấp bách. Bà Lê Thị Hà (xã Lam Thành) cho biết, vụ hè thu năm nay gia đình bà gieo cấy 4 sào lúa. Tuy nhiên, do thiếu nước tưới kéo dài, nhiều diện tích lúa sinh trưởng kém, có nguy cơ vàng lá vì tuyến trùng rễ phát sinh gây hại. Bộ rễ phát triển yếu khiến cây khó hấp thụ nước và dinh dưỡng, dẫn đến chậm phát triển.

Tương tự, vụ hè thu năm 2026 toàn xã Thần Lĩnh gieo cấy hơn 700ha lúa, song đến nay có tới gần 400ha đang thiếu nước tưới. Lãnh đạo xã Thần Lĩnh cho biết, dù các trạm bơm đã được vận hành liên tục nhưng do nguồn nước khan hiếm nên tình trạng khô hạn vẫn diễn biến phức tạp. Qua kiểm tra thực tế, nhiều tuyến kênh dẫn bị ách tắc cục bộ, mực nước tại các khu vực xuống thấp, ảnh hưởng đến việc tạo nguồn cho các trạm bơm, làm giảm hiệu quả cấp nước cho vùng sản xuất.

Trong khi đó, vụ hè thu năm nay toàn xã Đại Đồng gieo cấy khoảng 1.316ha lúa, hiện có trên 140ha thiếu nước tưới. Nguyên nhân chủ yếu là do nhiều hồ đập đã cạn kiệt, trong khi 4 trạm bơm trên địa bàn không đủ điều kiện nguồn nước để vận hành thường xuyên. Không những vậy, một số diện tích lúa còn xuất hiện hiện tượng vàng lá do tuyến trùng rễ phát sinh gây hại, làm bộ rễ phát triển kém, cây không hấp thu được nước và dinh dưỡng, dẫn đến sinh trưởng chậm. Ngoài các địa phương trên, toàn tỉnh Nghệ An tình trạng thiếu nước tưới cho lúa hè thu còn xảy ra tại các xã: Kim Liên, Hưng Nguyên, Phúc Lộc, Yên Hòa, Nga My, Nghĩa Hành…

Dốc sức cứu lúa thiếu nước

Mực nước tại nhiều hồ đập trên địa bàn Nghệ An đang xuống thấp, khiến việc điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh nắng nóng kéo dài, nếu thời gian tới không có mưa bổ sung, diện tích lúa bị ảnh hưởng do hạn hán có thể tiếp tục gia tăng, đe dọa trực tiếp đến năng suất và sản lượng vụ hè thu năm nay.

Trước tình hình đó, các địa phương đang khẩn trương triển khai nhiều giải pháp chống hạn, quyết tâm giảm thiểu thiệt hại cho người dân. Tại xã Lam Thành, chính quyền địa phương đã chỉ đạo các trạm bơm và đơn vị liên quan thường xuyên theo dõi diễn biến nguồn nước, xây dựng phương án chống hạn phù hợp với từng khu vực. Những trạm bơm còn đủ điều kiện nguồn nước được yêu cầu vận hành tối đa công suất để bơm tạo nguồn, ưu tiên cấp nước cho các diện tích lúa đang đứng trước nguy cơ khô hạn nghiêm trọng. Đồng thời, địa phương cũng chuẩn bị sẵn các máy bơm dã chiến để kịp thời hỗ trợ những vùng thiếu nước.

Tại xã Thần Lĩnh, chính quyền yêu cầu các đơn vị chuyên môn bám sát diễn biến thời tiết, nguồn nước tưới và tình hình sâu bệnh trên đồng ruộng; hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp chăm sóc, phòng trừ tuyến trùng rễ, khắc phục hiện tượng vàng lá trên lúa do thiếu nước. Công tác điều tiết, vận hành các trạm bơm cũng được tăng cường nhằm bảo vệ tối đa diện tích sản xuất.

Ông Phan Văn Tỵ - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Thanh Phong (xã Đại Đồng) cho biết, 2 trạm bơm Cầu Làng và Làng Rọng đang đối mặt với tình trạng thiếu nước nghiêm trọng. Dù đảm nhận nhiệm vụ tưới cho diện tích lúa khá lớn, nhưng trung bình 2 - 3 ngày các trạm mới có nước để vận hành và mỗi lần chỉ bơm được khoảng 30 phút, không đáp ứng nhu cầu tưới trong giai đoạn cao điểm nắng nóng. Vì vậy, hàng chục ha lúa đang bị khô hạn kéo dài.

Theo ông Nguyễn Tiến Đức - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nghệ An, trong tháng 5 và tháng 6, toàn tỉnh có hơn 1.281ha lúa hè thu bị thiếu nước tưới, tập trung rải rác ở nhiều địa phương. Nguyên nhân chủ yếu là do nắng nóng kéo dài, nguồn nước tại các sông, hói và hồ đập suy giảm mạnh trong khi lúa đang bước vào giai đoạn sinh trưởng cần nhiều nước nhất. Nếu thời tiết tiếp tục diễn biến bất lợi, nguy cơ hạn hán gây thiệt hại trên diện rộng là điều khó tránh khỏi.