Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Phục hồi, phá sản: Tiếp tục xử lý tài sản bảo đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã đối với chủ nợ
Thay vì tạm đình chỉ, đình chỉ thực hiện hợp đồng đang có hiệu lực như quy định tại Luật Phục hồi, phá sản, mới đây Ngân hàng Nhà nước Việt Nam lại có quan điểm: Tiếp tục xử lý tài sản bảo đảm của doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX) đối với chủ nợ có tài sản bảo đảm, không phải báo cáo thẩm phán trước khi thực hiện bù trừ nghĩa vụ.
Theo luật sư Hoàng Văn Hướng, giảng viên Học viện Tư pháp, Trưởng văn phòng luật Hoàng Hưng, Luật Phục hồi, phá sản có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026 giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung liên quan đến tạm đình chỉ, đình chỉ thực hiện hợp đồng đang có hiệu lực, bù trừ nghĩa vụ trường hợp pháp luật có quy định khác, xử lý tài sản bảo đảm của DN, HTX. Cụ thể: Khoản 2 Điều 27 quy định: Tạm đình chỉ, tạm dừng giải quyết yêu cầu DN, HTX thực hiện nghĩa vụ về tài sản của DN, HTX. Khoản 3 Điều 40 quy định: Tạm đình chỉ, tạm dừng giải quyết yêu cầu DN, HTX thực hiện nghĩa vụ về tài sản…
Như vậy, Luật Phục hồi, phá sản có cơ sở áp dụng thống nhất việc xử lý tài sản bảo đảm của DN, HTX, thanh toán hoặc bù trừ có lợi, tạm đình chỉ, đình chỉ thực hiện hợp đồng đang có hiệu lực, bù trừ nghĩa vụ trường hợp pháp luật có quy định khác đối với các DN, HTX có hợp đồng trong đó có thỏa thuận về thanh toán ròng.
Cũng theo luật sư Hoàng Văn Hướng, ở thời điểm hiện tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) lại muốn áp dụng không tạm dừng việc xử lý tài sản bảo đảm của DN, HTX đối với chủ nợ có tài sản bảo đảm, thanh toán hoặc bù trừ không bị coi là vô hiệu, không tạm đình chỉ, đình chỉ thực hiện hợp đồng đang có hiệu lực, không phải báo cáo thẩm phán trước khi thực hiện bù trừ nghĩa vụ. Điều này được thể hiện tại Tờ trình dự thảo vừa được NHNN gửi tới Chính phủ.
Giải thích về sự thay đổi này, Phó thống đốc NHNN Đoàn Thái Sơn cho biết, khi có sự kiện phá sản của một bên tham gia hợp đồng, việc cho phép các bên thực hiện thanh toán ròng sẽ giúp giảm chi phí tài chính, rủi ro cho các bên tham gia hợp đồng, từ đó giảm bớt tác động lan truyền từ việc phá sản của DN, HTX. Tại Dự thảo, NHNN đưa ra nguyên tắc áp dụng: Hợp đồng phái sinh có điều khoản về thanh toán ròng được quy định tại Nghị định này và việc xác định khoản tiền ròng liên quan đến điều khoản về thanh toán ròng được thực hiện theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và hướng dẫn của NHNN.
Về trường hợp không tạm dừng việc xử lý tài sản bảo đảm của DN, HTX đối với chủ nợ có bảo đảm, ông Sơn phân tích, sau khi tòa án có thông báo về việc thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi hoặc sau khi tòa án có thông báo về việc thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với DN, HTX, việc xử lý tài sản bảo đảm của DN, HTX đối với chủ nợ có bảo đảm trong hợp đồng phái sinh có điều khoản về thanh toán ròng không bị tạm dừng theo quy định tại khoản 2 Điều 27 và khoản 3 Điều 40 Luật Phục hồi, phá sản.
Mục tiêu trọng yếu của pháp luật trong xác định nghĩa vụ thanh toán ròng là tạo nên sự ổn định về mặt pháp lý. Mặt khác, cơ chế xác định nghĩa vụ thanh toán ròng giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng cho cả bên còn khả năng thanh toán cũng như bên mất khả năng thanh toán và giảm thiểu rủi ro có tác động, hiệu ứng “domino” tới khả năng thanh toán của các bên tham gia thị trường đã có giao dịch với bên mất khả năng thanh toán.
Liên quan đến trường hợp không tạm đình chỉ, đình chỉ thực hiện hợp đồng đang có hiệu lực và không phải báo cáo thẩm phán trước khi thực hiện bù trừ nghĩa vụ. NNHN cho rằng, quản tài viên, DN quản lý, thanh lý tài sản không phải báo cáo thẩm phán xem xét, cho ý kiến trước khi các bên có liên quan thực hiện bù trừ nghĩa vụ đối với hợp đồng phái sinh có điều khoản về thanh toán ròng. Trường hợp sau khi bù trừ nghĩa vụ mà DN, HTX là bên có nghĩa vụ thanh toán thì chủ nợ gửi giấy đòi nợ kèm tài liệu, chứng cứ chứng minh về khoản nợ bao gồm cả cách tính toán khoản tiền ròng cho quản tài viên, DN quản lý, thanh lý tài sản theo quy định tại Điều 55 Luật Phục hồi, phá sản để thực hiện các thủ tục theo quy định tại Luật Phục hồi, phá sản…
Phó thống đốc NHNN Đoàn Thái Sơn nhấn mạnh, các quy định này nhằm đảm bảo khi xử lý trường hợp phục hồi, phá sản, các hợp đồng có điều khoản về thanh toán ròng đang có hiệu lực không bị tạm đình chỉ, đình chỉ và không phải báo cáo thẩm phán trước khi thực hiện bù trừ nghĩa vụ.
