Nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương, ban, ngành và các đoàn thể trong bối cảnh mới

Đó là nhấn mạnh của ông Lê Hải Bình - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc  Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tại hội thảo khoa học: “Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương; lịch sử truyền thống ban, ngành, đoàn thể trong bối cảnh mới”, do Thành ủy TPHCM và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức, vào sáng 25/9.

Đổi mới về cách thức nghiên cứu, biên soạn

Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, ông Lê Hải Bình cho biết, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại bộ máy và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, từ ngày 1/7/2025 mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gồm cấp tỉnh và cấp xã được tổ chức và đi vào hoạt động.

Những thay đổi về địa giới, tổ chức bộ máy, tên gọi và phạm vi quản lý của nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị đã đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền và giáo dục lịch sử Đảng.

Theo ông Lê Hải Bình, hiện nay đối với lịch sử Đảng bộ địa phương, vấn đề đặt ra là phải xác định đúng đối tượng, phạm vi, mốc thời gian, tên gọi và phương pháp xử lý mối quan hệ giữa lịch sử của các đơn vị trước sắp xếp với lịch sử của đơn vị mới, bảo đảm tính liên tục và kế thừa của lịch sử.

Đối với lịch sử truyền thống các ban, bộ, ngành, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức, bộ máy cũng đặt ra yêu cầu xác định đúng đối tượng, phạm vi nghiên cứu, lịch sử của các tổ chức tiền thân và làm rõ sự kế thừa truyền thống trong tổ chức mới.

Đặc biệt, quá trình sắp xếp tổ chức, bộ máy đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc bảo toàn, quản lý và khai thác nguồn tư liệu lịch sử; xử lý các công trình đã hoàn thành, đang nghiên cứu hoặc chưa triển khai; đồng thời, tổ chức lại lực lượng làm công tác lịch sử Đảng trong điều kiện bộ máy và địa bàn có nhiều thay đổi.

Gợi ý thảo luận tại hội thảo, đại diện lãnh đạo Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ: trường hợp nào cần phải tiếp tục nghiên cứu, bổ sung; trường hợp nào cần biên soạn mới; trường hợp nào có thể kế thừa các công trình đã có; xử lý như thế nào đối với sự khác nhau về mốc thời gian, phạm vi nghiên cứu và nội dung lịch sử giữa các đơn vị được sắp xếp.

Bởi vì, thực tiễn giữa các địa phương, cơ quan, đơn vị còn có sự khác nhau về tiến độ biên soạn, hệ thống tư liệu, mốc thời gian, cách xác định sự kiện, nhân vật và phương thức tổ chức thực hiện. Đội ngũ cán bộ làm công tác lịch sử Đảng, nhất là ở cơ sở, cũng có sự thay đổi, trong khi yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao.

"Điều này đặt ra nhu cầu phải tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước thống nhất về nhận thức, quan điểm, phương pháp và cách làm", ông Lê Hải Bình nhấn mạnh.

Lịch sử Đảng bộ địa phương: Cần cách tiếp cận mới

Phát biểu chào mừng hội thảo, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết cho biết, TPHCM trên cơ sở hợp nhất tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025, luôn quán triệt sâu sắc Chỉ thị số 20-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng “Về tiếp tục tăng cường, nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng”.

Theo bà Tuyết, những năm qua, công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống của các địa phương, đơn vị luôn được TPHCM quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện tốt và đạt nhiều kết quả quan trọng.

Cụ thể, các ấn phẩm nâng cao cả về số lượng và chất lượng; công tác tuyên truyền giáo dục lịch sử Đảng được triển khai sâu rộng, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ số và lồng ghép giảng dạy học đường đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết cũng nhìn nhận, sau sáp nhập, công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng trên địa bàn thành phố còn gặp một số khó khăn, như: đội ngũ cán bộ chuyên trách còn mỏng về số lượng, hầu hết là kiêm nhiệm; việc sắp xếp lưu trữ, bàn giao hồ sơ, tác động lớn đến công tác triển khai, tiến độ và chất lượng các công trình, ấn phẩm lịch sử Đảng tại địa phương.

Thực tế này đang đặt ra nhiều vấn đề cấp thiết, cần sự thống nhất giải pháp để nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương; lịch sử truyền thống ban, ngành, đoàn thể của TPHCM, cũng như các địa phương trong thời gian tới.

Đi vào vấn đề cụ thể trong công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ TPHCM, ông Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM cho biết, ngay từ đầu năm 2026, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố đã có nội dung lãnh đạo, chỉ đạo về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 20-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tiếp tục tăng cường, nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng.

Đồng thời, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành các kế hoạch nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030; trong đó, yêu cầu các địa phương, đơn vị tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực Thành ủy triển khai thực hiện các nội dung liên quan đến các công trình, ấn phẩm về lịch sử Đảng bộ, địa giới hành chính sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo ông Trần Văn Khuyên, nhằm thống nhất quy trình tổ chức thực hiện, bảo đảm tính Đảng, tính khách quan, tính khoa học trong tổ chức nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản các ấn phẩm lịch sử Đảng thuộc Đảng bộ TPHCM, hiện nay thành phố đã có lãnh đạo, chỉ đạo ban hành hướng dẫn về quy trình tổ chức nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản và dự toán kinh phí thực hiện công trình, ấn phẩm lịch sử Đảng.

Ngoài TPHCM, tại hội thảo, đại diện Ban Tuyên giáo và Thường trực các tỉnh, thành ủy của nhiều địa phương trên cả nước cũng phát biểu, trình bày những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp liên quan đến công tác nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản các ấn phẩm lịch sử Đảng thuộc Đảng bộ địa phương; lịch sử truyền thống các ban, bộ, ngành, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội sau sắp xếp.

Ban Tổ chức hội thảo khoa học đã tiếp thu các nội dung tham luận, trao đổi và thảo luận tâm huyết tại hội thảo, nhất là các ý kiến, góp ý của lãnh đạo, cán bộ trực tiếp làm công tác lịch sử Đảng; các nhà khoa học và đại biểu tỉnh, thành. Đây là các ý kiến đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, gắn lý luận với thực tiễn, giữa yêu cầu khoa học của công tác lịch sử Đảng với những vấn đề cụ thể đang đặt ra tại các địa phương, cơ quan, đơn vị sau sắp xếp đơn vị.

Hội thảo đã đạt được mục tiêu đề ra trong việc thống nhất bước đầu về nhận thức và cách làm; đồng thời nhận diện rõ hơn những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hướng dẫn và tháo gỡ trong thực tiễn công tác nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản các ấn phẩm lịch sử Đảng địa phương; lịch sử truyền thống ban, ngành, MTTQ và đoàn thể trong thời gian tới.