Ngổn ngang quản lý triển lãm nghệ thuật

Hoạt động tổ chức triển lãm còn nhiều bất cập (ảnh minh họa).

Bối rối việc cấp phép triển lãm

Cụ thể, dự thảo Nghị định về hoạt động triển lãm văn hóa, nghệ thuật, du lịch, thể thao gồm 5 chương, 23 điều. Trong đó gồm các chương Những qui định chung; Qui trình tổ chức triển lãm; Thủ tục gửi Hồ sơ xin cấp phép, cấp phép triển lãm; Thủ tục gửi văn bản thông báo, tiếp nhận và sử lý văn bản thông báo; Điều khoản thi hành. Tuy nhiên, ngay ở khía cạnh văn bản dự thảo đã vấp phải nhiều ý kiến phản đối từ đại diện các sở, ban, ngành VHTT&DL các tỉnh/ thành.

Theo ông Hoàng Minh Thái- Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ VHTT&DL), dự thảo Nghị định có khá nhiều chương, điều có nội dung trùng lặp. Như chương II về Qui trình tổ chức triển lãm hoàn toàn không cần thiết, nội dung đã được qui định khá rõ ở các chương, điều khác. Ngoài ra, một số điều khoản của Nghị định dự thảo cần gọn lại, dễ triển khai thực hiện.

Ông Phan Tiến Dũng – Giám đốc Sở VHTT&DL Thừa Thiên - Huế - nhận xét: “Mỗi năm Thừa Thiên - Huế tổ chức hơn 100 cuộc triển lãm, trong đó có khoảng sự kiện tầm cỡ quốc tế, tất cả đều do UBND tỉnh cấp phép theo qui định chung. Nếu dự thảo Nghị định loại bỏ một số loại hình thì phạm vi sẽ bị co hẹp. Ngoài ra, cần phân rõ triển lãm nào được cấp phép ở phạm vi quốc gia, cấp tỉnh.

Đơn cử, nếu như 3 địa phương kết hợp tổ chức triển lãm lần lượt tại từng điểm thì Bộ VHTT&DL hay tỉnh cấp phép? Nếu như là Bộ VHTT&DL thì đơn vị tổ chức tháng nào cũng chạy ra xin phép sẽ rất phức tạp. Bên cạnh đó, các loại hình như nghệ thuật sắp đặt, video art của các đoàn quốc tế biểu diễn trong các kỳ festival sẽ được xếp vào loại hình nghệ thuật nào? Nghệ thuật biểu diễn hay triển lãm”.

Còn theo ông Nguyễn Thành Sy- Đại diện Sở VHTT Quảng Ninh: “Ở địa phương hầu hết các cuộc triển lãm đều do UBND tỉnh đứng ra chỉ đạo và tổ chức, vậy có cần phải thực hiện đúng qui trình xin giấy phép hay không? Nếu phải xin thì sẽ rất bất cập vì theo qui định gửi hồ sơ trước 10 ngày, trong khi hầu hết các cuộc triển làm thì cận ngày khai mạc triển lãm mới duyệt xong nội dung nên thời gian này không khả thi. Mặt khác, hình thức tuyên truyền cổ động có nên đưa vào phạm vi điều chỉnh Nghị định”.

Bên cạnh đó, ông Trịnh Hoàng Tân - đại diện Sở VHTT&DL Quảng Trị lại phân tích: “Ở các địa phương hiện nay thường kết hợp tổ chức kết hợp triển lãm với hội chợ, ở đó bao gồm cả mỹ thuật, nhiếp ảnh, sản phẩm âm nhạc… vậy nên giấy phép nên tách ra hay không? Nếu tách ra thì để tổ chức một hội chợ mà cần phải có đến 3, 4 giấy phép sẽ hết sức nhiêu khê”.

Lỏng lẻo quản lý

Trên thực tế hiện nay các mô hình, nội dụng, hình thức triển lãm rất đa dạng. Đối tượng tổ chức, tham gia hoạt động triển lãm cũng không chỉ là các cơ quan Nhà nước mà có sự tham gia ngày càng nhiều của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Ở đó, việc chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa thúc đẩy các triển lãm mang danh nghĩa quốc gia, nhằm quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài, không ít triển lãm chưa thực sự đạt yêu cầu, thậm chí có triển lãm bị đánh giá thấp.

Vấn đề đặt ra cần phải có qui định cụ thể về quản lý, cơ chế kiểm duyệt, phối hợp, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, tham gia tổ chức triển lãm từ Việt Nam ra nước ngoài. Đặc biệt là các triển lãm mang danh nghĩa đại diện cho quốc gia Việt Nam phải do các cơ quan, tổ chức có chức năng, đủ năng lực, điều kiện tổ chức và phải thực hiện nghiêm túc, có thẩm định nội dung triển lãm chặt chẽ.

Chưa kể, việc quản lý các triển lãm văn hóa nghệ thuật hiện nay còn lỏng lẻo. Rất ít địa phương thực hiện được việc thống kê số liệu, kiểm tra, kiểm soát nội dung các triển lãm văn hóa, nghệ thuật được tổ chức tại địa phương. Có nhiều trường hợp triển lãm được tổ chức vào thời điểm không phù hợp dẫn đến những phản ứng tiêu cực trong bộ phận quần chúng. Triển lãm lãm có nội dung phản cảm gây bức xúc trong dư luận xã hội…

Thực trạng hoạt động triển lãm thời gian qua cho thấy những qui định quản lý hoạt động ban hành trước đây mới chỉ dừng lại ở phạm vi mỹ thuật, triển lãm, nhiếp ảnh chứ chưa bao quát được toàn bộ hoạt động triển lãm với nhiều hoạt động triển lãm khác. Vì vậy, nếu không bổ sung, văn bản qui định về hoạt động triển lãm thì việc tổ chức và quản lý hoạt động triển lãm sẽ gặp rất nhiều khó khăn.

Chưa kể, hiện nay các địa phương đều kiến nghị sớm xây dựng và ban hành qui định về hoạt động triển lãm để các cơ quan quản lý Trung ương và địa phương có căn cứ thực hiện. Tuy nhiên, bên cạnh những bất cập nảy sinh trong việc hoàn thiện dự thảo Nghị định về hoạt động triển lãm văn hóa, nghệ thuật, du lịch, thể thao cũng phải ghi nhận sự cầu thị của Bộ VHTT&DL, đặc biệt là Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm. Hi vọng, với những động thái tích cực việc quản lý hoạt động triển lãm sẽ sớm đi vào qui củ.

Ông Vi Kiến Thành- Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm cho biết: “Sau khi ghi nhận ý kiến của các đại diện các Sở, ban, ngành VHTT&DL của các tỉnh/thành phía Bắc, trong tuần tới Cục sẽ tiếp tục tổ chức lấy ý kiến từ đại diện các tỉnh/thành phía Nam. Ngoài ra, sẽ đăng tải nội dung dự thảo Nghị định nhằm lấy ý kiến từ quần chúng nhân dân trước khi hoàn thiện trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt vào tháng 10/2016”.