Báo Đại Đoàn Kết Du lịch

Người vun vén, bảo tồn di sản văn hóa Ca Dong

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Người vun vén, bảo tồn di sản văn hóa Ca Dong

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News
Người vun vén, bảo tồn di sản văn hóa Ca Dong

Tại làng Cao Sơn, thôn Long Sơn, xã Trà My, TP Đà Nẵng, vợ chồng già Hồ Văn Giác (72 tuổi) và bà Đinh Thị Dung đang ngày ngày gìn giữ, bảo tồn và truyền dạy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Ca Dong.

Trong ngôi nhà nhỏ, gian bếp đang đỏ lửa, những sợi mây rừng được chẻ nhỏ đều tăm tắp gác trên gác bếp để tạo ra những chiếc gùi, cái giỏ mang nét văn hóa đặc trưng của người Ca Dong.

Già Giác tâm sự, từ thuở còn là một đứa trẻ, ông và vợ đã học cách nhìn đôi tay trần đan lát của thế hệ đi trước để tập tành học hỏi.

Giờ đây, khi nhịp sống công nghiệp tràn về bản làng, những vật dụng bằng nhựa tiện lợi dần thay thế đồ mây tre, nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Cả làng Long Sơn nay chỉ còn lác đác vài người giữ nghề, và vợ chồng già Giác được dân bản kính trọng gọi là những nghệ nhân khéo tay nhất.

Ông bà còn mang sản phẩm đan lát đến các hội chợ văn hóa, không gian du lịch để giới thiệu nghề truyền thống; những đơn đặt hàng từ phương xa cũng là nguồn động viên để ông bà tiếp tục giữ nghề.

Ông Hồ Văn Duy, người địa phương, nhận xét: “Vốn văn hóa truyền thống của già Hồ Văn Giác rất phong phú. Đan lát mới chỉ là một phần nhỏ trong kho tàng ấy. Già Giác là một trong số ít người cao tuổi còn chơi thành thạo nhiều loại nhạc cụ bản địa, biết thể hiện các làn điệu ting ting và dân ca cổ. Đặc biệt, già còn am hiểu việc dựng, trang trí cây nêu, biểu tượng tâm linh gắn liền với các lễ hội của cộng đồng”.

Trong các lễ hội ăn trâu huê, cúng máng nước và ngày hội văn hóa địa phương, già Giác cùng các bậc trưởng lão thực hành nghi lễ, từ bài cúng đến sắp xếp lễ vật theo phong tục truyền thống.

Trăn trở trước nguy cơ mai một bản sắc dân tộc, ông đã tích cực truyền dạy nghề truyền thống và văn hóa cho thế hệ trẻ. Ông trực tiếp cầm tay chỉ việc, dạy cho thanh niên trong làng cách chẻ mây, uốn nan, cách gõ nhịp chiêng sao cho đúng hồn cốt Ca Dong.

Hiện nay, câu lạc bộ cồng chiêng thôn Long Sơn đã phát triển lên đến 26 thành viên, quy tụ đầy đủ những gương mặt trẻ tuổi biết đánh chiêng, gõ trống và những thiếu nữ uyển chuyển trong các điệu múa truyền thống dưới sự dìu dắt của bà Đinh Thị Dung.

“Trước đây nhìn quanh chỉ có vài người già biết nghi lễ, biết đánh chiêng, lòng tôi buồn lắm. Nay có đội văn nghệ, thấy các cháu chịu học, chịu nghe, bản sắc của làng như được hồi sinh từ tro bếp. Người trẻ muốn học thì cái bụng mình vui, còn sức là còn dạy”, già Giác xúc động chia sẻ.

Ông kể về những ngày tháng cũ, khi các ngôi làng còn nằm biệt lập giữa rừng già, dân cư thưa thớt nhưng tình làng nghĩa xóm khăng khít vô cùng. Bà con cùng nhau phát rẫy, chung tay dựng nhà, quây quần bên ché rượu cần nồng đượm và hòa mình vào những đêm hội ăn trâu huê vang vọng tiếng chiêng suốt nhiều ngày đêm.

Bà Nguyễn Thị Nhài, Trưởng thôn Long Sơn, tự hào khi nói về người nghệ nhân già: “Vợ chồng già Giác thực sự là “cuốn sổ tay sống” của dân bản. Mọi phong tục, từ cách chọn đất lập làng ngày xưa đến các nghi thức cúng bái hiện tại, nếu người trẻ không biết đều tìm đến nhà già để hỏi. Sự hiện diện của ông bà là chỗ dựa văn hóa vững chắc cho chúng tôi.”

Mỗi khi thôn, xã có chủ trương mới cần tuyên truyền, già lại cùng cán bộ đi gõ cửa từng nhà, dùng thứ ngôn ngữ giản dị, mộc mạc của người đồng bào để giải thích, vận động.

Già Giác chia sẻ luôn: “Muốn dân làng nghe theo thì gia đình mình phải làm trước. Vì thế nhiều năm qua, vợ chồng tôi tích cực làm nương rẫy, phát triển kinh tế vườn ao chuồng, nuôi gia súc và đầu tư cả máy xay xát lúa gạo tại nhà. Chiếc máy xay ấy vừa giúp gia đình ông nâng cao thu nhập, vừa phục vụ đắc lực cho đời sống sinh hoạt của bà con xung quanh với giá cả nghĩa tình.

Ở tuổi xế chiều, khi mái đầu đã bạc trắng như mây trời, già Hồ Văn Giác vẫn chưa một ngày ngơi nghỉ. Lời tự sự của già: “Mình sống ở đây cả đời rồi, giúp được gì cho làng thì mình giúp, nhất là văn hóa của người Ca Dong, những cồng chiêng, điệu múa, những lễ nghi của người Ca Dong phải quyết tâm truyền cho thế hệ trẻ nối tiếp giữ gìn”.

Tấn Thành – Tấn Trường