Người Xê Đăng ở miền Tây Quảng Ngãi đón Quốc khánh rộn ràng, đậm sắc văn hóa truyền thống

Những ngày đầu tháng 9, không khí tại nhiều thôn, làng vùng đồng bào Xê Đăng ở phía Tây tỉnh Quảng Ngãi trở nên rộn ràng hơn thường ngày. Từ sáng sớm, bà con đã chuẩn bị trang phục, chỉnh trang nhà cửa, tập trung về nhà rông để cùng tham gia các hoạt động chào mừng Quốc khánh.

Với người Xê Đăng, những ngày lễ lớn của đất nước cũng là dịp để cộng đồng làng có thêm cơ hội gặp gỡ, chuyện trò và cùng nhau vui hội. Những bộ trang phục truyền thống được cất giữ cẩn thận cũng được bà con mang ra sử dụng, tạo nên sắc màu đặc trưng giữa núi rừng phía Tây Quảng Ngãi.

Theo ông A Chung, người dân làng Đăk Dơn, xã Măng Ri chia sẻ: “Những ngày này, không khí đón Tết Độc lập trong đồng bào Xơ Đăng trên địa bàn diễn ra rất vui tươi, phấn khởi. Từ các thôn, làng vùng sâu, vùng xa đến khu vực trung tâm, người dân đều treo cờ Tổ quốc, dọn dẹp đường làng, nhà cửa và cùng nhau tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao”.

Trong ngày Quốc khánh, hình ảnh dễ bắt gặp tại các làng Xê Đăng là những người phụ nữ, thanh niên và trẻ nhỏ diện trang phục truyền thống. Những hoa văn, đường nét được dệt trên trang phục tạo nên nét đẹp riêng của đồng bào vùng cao.

Không khí càng trở nên đặc biệt khi bà con cùng tập trung tại nhà rông – không gian sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của làng.

Tại đây, người già gặp gỡ, trò chuyện; thanh niên tham gia các hoạt động thể thao, văn nghệ; trẻ em háo hức theo cha mẹ đến vui chơi. Mỗi người một việc, nhưng tất cả cùng hòa vào không khí chung của ngày hội.

Đối với người Xê Đăng, nhà rông không chỉ là nơi tổ chức các cuộc họp hay sinh hoạt cộng đồng mà còn là không gian lưu giữ nhiều giá trị văn hóa của làng. Vì vậy, vào những dịp lễ lớn, việc bà con tập trung về nhà rông càng làm cho không khí ngày hội thêm gắn kết.

Bên cạnh các hoạt động văn hóa, văn nghệ, những môn thể thao mang tính cộng đồng cũng là một phần không thể thiếu trong dịp Quốc khánh.

Từ bóng chuyền, kéo co đến các trò chơi dân gian, không khí thi đấu diễn ra sôi nổi. Người tham gia không nhất thiết đặt nặng chuyện thắng thua mà quan trọng hơn là được cùng nhau vận động, giao lưu và tạo thêm tiếng cười trong ngày hội.

Những trận đấu có khi kéo theo đông đảo người dân đến cổ vũ. Tiếng reo hò của người xem hòa cùng tiếng cười của các vận động viên khiến không gian làng vốn yên bình trở nên náo nhiệt.

Đặc biệt, thanh niên trong làng thường là lực lượng tham gia tích cực nhất. Đây cũng là dịp để những người đi làm ăn xa, những gia đình ít có cơ hội gặp nhau cùng trở về, góp thêm không khí đoàn kết cho cộng đồng.

Khi các hoạt động thể thao khép lại, không khí tại nhà rông và sân làng tiếp tục được nối dài bằng các chương trình văn nghệ.

Những bài hát ca ngợi quê hương, đất nước được vang lên cùng các tiết mục mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống. Trong tiếng cồng chiêng, những điệu múa của đồng bào Xê Đăng tạo nên một không gian vừa vui tươi vừa giàu bản sắc.

Người già truyền lại những làn điệu, cách thức sinh hoạt văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ. Những thanh niên, thiếu nữ trong trang phục truyền thống cùng tham gia các tiết mục văn nghệ khiến ngày hội càng thêm nhiều màu sắc.

Không cần sân khấu cầu kỳ, một khoảng sân trước nhà rông cũng có thể trở thành nơi biểu diễn. Người biểu diễn và người xem nhiều khi cũng hòa làm một, cùng hát, cùng múa và cùng chia sẻ niềm vui.

Đó cũng là cách những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại của đồng bào Xê Đăng.

Sau những hoạt động vui chơi, bà con thường cùng nhau chuẩn bị những bữa cơm cộng đồng.

Mỗi gia đình góp một phần, người chuẩn bị món ăn, người lo nước uống, người dọn dẹp. Những món ăn quen thuộc trong đời sống hằng ngày của đồng bào vùng cao được chuẩn bị để mọi người cùng thưởng thức.

Bữa cơm vì thế không chỉ đơn thuần là một bữa ăn. Đây là thời điểm mọi người ngồi lại bên nhau, hỏi thăm chuyện gia đình, mùa màng, công việc và chia sẻ những câu chuyện trong cuộc sống.

Theo ông Trần Công Hồng, Phó Chủ tịch UB MTTQ Việt Nam xã Măng Ri: “Đời sống của bà con ngày càng được cải thiện, điện, đường giao thông, trường học, trạm y tế được đầu tư. Người dân có điều kiện phát triển kinh tế, chăm lo cho con em học tập và từng bước xây dựng cuộc sống ấm no hơn. Chính những đổi thay đó càng giúp bà con cảm nhận rõ hơn giá trị của độc lập, tự do và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước”.

Với người đi làm xa trở về, đây là dịp gặp lại người thân, bạn bè. Với người cao tuổi, đây là khoảng thời gian để nhìn thấy lớp trẻ tiếp nối những sinh hoạt cộng đồng của làng. Còn với trẻ nhỏ, ngày Quốc khánh trở thành một ký ức đẹp về quê hương và những ngày hội của cộng đồng.

Trong nhịp sống hiện đại, nhiều phong tục, sinh hoạt truyền thống của đồng bào các dân tộc đang có những thay đổi. Tuy nhiên, tại nhiều làng Xê Đăng ở phía Tây Quảng Ngãi, những dịp lễ lớn vẫn là cơ hội để cộng đồng duy trì các hoạt động văn hóa và tăng cường sự gắn kết.

Quốc khánh 2/9 vì thế được bà con đón theo cách rất riêng: cùng mặc trang phục truyền thống, cùng về nhà rông, cùng thi đấu thể thao, biểu diễn văn nghệ, thưởng thức những món ăn quen thuộc và chia sẻ niềm vui với cộng đồng.

Giữa núi rừng phía Tây Quảng Ngãi, sắc màu trang phục truyền thống, tiếng cười của trẻ nhỏ, tiếng cổ vũ từ sân thể thao và âm thanh của những hoạt động văn hóa cộng đồng tạo nên một ngày Quốc khánh vừa rộn ràng, vừa đậm đà bản sắc.

Ông Phạm Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Măng Đen cho biết: “Đối với đồng bào Xơ Đăng, ngày Quốc khánh 2/9 không chỉ là ngày lễ lớn của đất nước mà còn là dịp để bà con gặp gỡ, giao lưu, ôn lại truyền thống cách mạng, bày tỏ lòng biết ơn đối với Đảng, Nhà nước và các thế hệ cha ông đã hy sinh để giành độc lập, tự do cho dân tộc.

Tết Độc lập có ý nghĩa rất đặc biệt đối với đồng bào các dân tộc nói chung và đồng bào Xơ Đăng nói riêng. Đây là dịp để mỗi người dân thêm tự hào về quê hương, đất nước, về truyền thống đoàn kết của cộng đồng các dân tộc Việt Nam”.

Đó cũng là cách đồng bào Xê Đăng hòa chung niềm vui của cả nước trong ngày Tết Độc lập, đồng thời gìn giữ những nét văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.