Nhà giàn DK1: Vững vàng giữa đại dương

Cột mốc chủ quyền ngoài xa thềm lục địa

Cũng như bất kỳ công cuộc bảo vệ chủ quyền biên giới lãnh thổ nào, hành trình để các nhà giàn DK1 đứng vững trên biển, bảo về chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc không hề bằng phẳng. Trong gần 40 năm ấy, có rất nhiều sóng gió theo nghĩa đen đã lấy đi không chỉ mồ hôi, công sức mà còn xương máu, tính mạng của những chiến sĩ hải quân anh hùng. Nhưng đợt bão biển với sức gió giật trên cấp 12 từng cuốn trôi nhà giàn, khiến một số cán bộ chiến sĩ mãi mãi nằm lại với biển khơi. Nhưng vượt lên trên tất cả, các nhà giàn DK1 vẫn đứng vững ngoài khơi xa thềm lục địa, là cộc mốc của vùng biên giới biển hàng trăm hải lý khu vực phía Nam.

Những năm qua, do công việc, tôi đã may mắn được đặt chân lên hầu hết các nhà giàn DK1 ở ngoài khơi thềm lục địa phía Nam. Theo đó, các nhà giàn DK1 được xây dựng theo từng cụm, tuỳ theo địa hình và vị trí mà có thể có một hoặc vài ba nhà giàn mỗi cụm. Các cụm này nằm trên những bãi cạn tự nhiên, là các bãi san hô rộng lớn với bán kính hàng chục cây số, có độ sâu thấp hơn nhiều so với vùng biển xung quanh. Theo đó, nếu vùng biển xung quanh có độ sâu trung bình từ 70-100 mét (hoặc hơn nữa) thì bãi cạn chỉ có độ sâu chừng 5-20 mét. Nhiều bãi cạn khi thuỷ triều rút xuống, đá san hô có thể nhấp nhô trên mặt biển. Nhờ điều kiện tự nhiên như vậy, việc xây dựng các nhà giàn trên các bãi cạn trở lên khả thi. Ngoài nhà giàn DK1/10 nằm ở khu vực tỉnh Cà Mau, toàn bộ các nhà giàn khác đều ở khu vực ngoài khơi vùng biển TPHCM (khu vực Vũng Tàu).

Bắt đầu từ năm 1989, những nhà giàn đầu tiên đã được Đảng, Nhà nước và Quân đội xây dựng ngoài khơi thềm lục địa phía Nam. Tuy nhiên, do thời gian đó khoa học kỹ thuật cũng như điều kiện kinh tế còn chưa phát triển, các nhà giàn thế hệ đầu còn khá đơn sơ. Những nhà giàn này dù được đóng trực tiếp xuống các bãi cạn nhưng vẫn nổi trên mặt biển. Những năm sau đó, các nhà giàn được xây dựng với thiết kế vững chắc và kiên cố hơn. Tuy vậy, do điều kiện thời tiết khắc nghiệt và mức độ bão sóng rất lớn, thường xuyên vượt cấp 12 đã khiến một số cán bộ chiến sĩ khi làm nhiệm vụ canh giữ bảo vệ nhà giàn bị cuốn xuống biển và hy sinh. Trong những chuyến đi tới nhà giàn DK1, các đoàn công tác của Hải quân luôn làm lễ tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong việc bảo vệ nhà giàn, bảo vệ chủ quyền biển đảo quê hương. Đây không chỉ là hành động tưởng nhớ các thế hệ anh hùng liệt sĩ đi trước mà còn là lòng thành kính của các thế hệ đi sau khi tới nhà giàn gửi tới những người lính hải quân đã anh dũng hy sinh vì chủ quyền đất nước. Đặc biệt, không chỉ những đoàn công tác của Hải quân mà ngày nay, nhiều tàu đánh bắt hải sản của ngư dân khi tới khu vực nhà giàn DK1 cũng thắp hương, dâng lễ vật tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, như tập quán thiêng liêng của người đi biển.

Chỗ dựa vững chắc của ngư dân vươn khơi

Sau một số tai nạn vì thiên nhiên hung dữ, các nhà giàn DK1 đã tiếp tục được Đảng, Nhà nước và Quân đội nâng cấp với các thiết bị kiên cố, đầu tư vững chắc hơn. Theo đó, các nhà giàn DK1 hiện nay đều được thiết kế theo dạng toà nhà trụ thép (một lớn-một nhỏ) gắn cố định xuống biển. Chiều cao các toà nhà này dao động khoảng 40 mét từ mặt đáy biển. Trong đó toà nhà lớn có sân đỗ trực thăng và là nơi sinh sống làm việc của cán bộ chiến sĩ, người dân nhà giàn. Trong khi đó toà nhà nhỏ hơn cũng là nơi sinh sống, tập luyện, huấn luyện cũng như chăn nuôi gia súc gia cầm, trồng rau củ quả… Hai toà nhà được kết nối bằng cầu thang thép để vừa độc lập, vừa bảo vệ lẫn nhau trước sóng gió. Cũng như nhiều công trình khác của đất nước, quá trình nâng cấp và cải tạo nhà giàn không chỉ diễn ra trong một, hai ngày mà kéo dài hàng năm, tuỳ theo yêu cầu thực tế của từng nhà giàn cũng như điều kiện tự nhiên. Được biết, với kết cấu và mô hình hiện nay, các nhà giàn DK1 có thể chịu được hầu hết các mức độ bão, sóng biển.

Như nhà giàn DK1/10 nằm ở bãi cạn Cà Mau. Đây là nhà giàn khá đặc biệt và biệt lập, cách xa các cụm nhà giàn khác. Nhà giàn DK1/10 chỉ cách đất liền (khu vực mũi Cà Mau, tỉnh Cà Mau) nơi gần nhất chừng hơn một trăm cây số. Đây cũng là nhà giàn được nâng cấp thành 2 trụ toà nhà muộn hơn các nhà giàn khác. Nguyên nhân bởi điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý ở nhà giàn DK1/10 khá gần đất liền và sóng gió khu vực Cà Mau không quá lớn. Ngoài ra, với mật độ ghe thuyền rất lớn ở khu vực bãi cạn Cà Mau nên đây là nhà giàn mà sóng liên lạc rất thuận lợi, thậm chí có cả sóng internnet trong điều kiện thời tiết thuận lợi.

Nếu thời gian trước, các nhà giàn DK1 chủ yếu làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa thì hơn chục năm gần đây, nhà giàn DK1 còn là chỗ dựa vững chắc của ngư dân theo đúng nghĩa đen và nghĩa bóng. Theo đó, sau khi Chính phủ đã có quyết định khuyến khích các ghe thuyền đánh bắt hải sản vươn khơi xa bằng hỗ trợ xăng, dầu trực tiếp. Những ghe thuyền này tuỳ theo chủng loại và thời gian thời gian hoạt động ngoài khơi xa mà có mức hỗ trợ khác nhau. Trong đó, khi tham gia đánh bắt ngoài vùng biển xa, gần các nhà giàn DK1 thì ngư dân sẽ liên lạc trực tiếp với cán bộ chiến sĩ trên nhà giàn để được ký giấy xác nhận đã tới vùng biển này đánh bắt cũng như duy trì liên lạc để biết thời gian hoạt động. Việc xác nhận giúp các tàu đánh cá đã khiến cho nhà giàn DK1 thực sự là chỗ dựa vững chắc cho ngư dân. Ngoài ra, trong thời gian đánh bắt ở khu vực nhà giàn các ghe tàu cũng được hỗ trợ rất nhiều về một số thứ như cấp cứu, cứu nạn hay thậm chí là cả nước ngọt… nếu có nhu cầu. Những hoạt động này là minh chứng rõ nét cho vai trò xây dựng các nhà giàn ở ngoài vùng biển thềm lục địa xa xôi từ gần 40 năm trước, cho thấy ý nghĩa thực tế to lớn ngày nay.

Rất nhiều ghe tàu đánh bắt của ngư dân phía Nam thường xuyên vượt hàng trăm hải lý ra các nhà giàn DK1, đặc biệt là thời gian sau tết tới giữa năm để đánh bắt vì điều kiện thời tiết thuận lợi, trữ lượng hải sản phong phú và được hỗ trợ phần lớn tiền xăng dầu di chuyển. Thậm chí, khi màn đêm buông xuống, tại nhà giàn DK1 nhìn ra xung quanh, mặt biển sáng lấp lánh các đèn ghe tàu khai thác không khác gì “thành phố ánh sáng trên biển”.

Hải đăng nhà giàn: Ngọn đèn biển giữa đại dương

Ngày nay, cùng với sự phát triển của đời sống xã hội, cuộc sống của cán bộ chiến sĩ và người dân trên các nhà giàn đã có nhiều thay đổi. Từ việc liên lạc bằng sóng điện thoại cho tới nhu yếu phẩm đều không thua kém trong đất liền quá nhiều. Việc thu hẹp khoảng cách đã giúp các cán bộ chiến sĩ ở nhà giàn an tâm công tác hơn, dù vẫn còn những khó khăn nhất định.

Đặc biệt, nhà giàn hiện có thêm người dân làm việc ở các trạm hải đăng. Theo đó, tại mỗi cụm nhà giàn hiện nay đều có trạm hải đăng để giúp cho tàu thuyền ngư dân cũng như tàu thuyền trên luồng hàng hải quốc tế lưu thông thuận lợi hơn và cũng là cộc mốc khẳng định chủ quyền biển đảo, thềm lục địa của đất nước. Các cán bộ, nhân viên ở trạm hải đăng dù cũng sinh sống và làm việc tại nhà giàn nhưng đều thuộc các công ty bảo đảm an toàn hàng hải (thuộc Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Nam).

Theo đó, nhiệm vụ của các trạm hải đăng ở nhà giàn, chủ yếu là duy trì ngọn hải đăng chớp/sáng liên tục vào ban đêm, nhất là khi điều kiện thời tiết không thuận lợi, có sóng to gió lớn, tầm nhìn hạn chế. Ngoài vị trí địa lý quan trọng là cột mốc chủ quyền, các cụm nhà giàn DK1 cũng nằm trên tuyến luồng hàng hải quốc tế với rất nhiều tàu thuyền lớn di chuyển. Trong những lần tới nhà giàn, chỉ cần bằng mắt thường cũng có thể quan sát thấy nhiều ghe thuyền cỡ lớn chở hàng hoá di chuyển. Vì vậy, việc đảm bảo việc lưu thông thuận lợi và an toàn là điều hết sức cần thiết. Ngoài ra, những tháng mùa mưa bão, các hải đăng có vai trò quan trọng hơn nữa với tàu thuyền trong việc xác định vị trí và hướng di chuyển.

Có thể nói, sau gần 40 năm gây dựng và duy trì bằng công sức, xương máu của nhiều thế hệ cán bộ chiến sĩ hải quân, các nhà giàn DK1 hiện nay không chỉ là cột mốc, là nơi canh giữ chủ quyền thiêng liêng của  Tổ quốc mà còn là “nhà” đúng nghĩa của ngư dân và những người đi biển. Dù ở cách xa đất liền hàng trăm cây số, những ngôi nhà này thực sự vẫn là chỗ dựa vững chắc cho bất cứ người dân nào khi cần tới.