Nhiễm trùng, hoại tử từ thói quen đắp thuốc dân gian

Hoại tử vì “mẹo chữa bệnh” truyền miệng

Một trong những trường hợp điển hình là bệnh nhân L.V.L. đang điều trị tại Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện An Bình (TPHCM). Sau một tai nạn khiến vùng cổ chân đau nhiều, thay vì đến bệnh viện kiểm tra, bệnh nhân nghe theo lời người quen tìm đến một thầy lang để bó thuốc chữa đau khớp. Ban đầu, người bệnh tin rằng chỉ cần “đắp thuốc vài hôm là khỏi”. Thế nhưng chỉ sau hai ngày, vùng cổ chân bắt đầu sưng to, nổi nhiều bọng nước, đau dữ dội và dần biến dạng. Khi cơn đau trở nên không thể chịu nổi, bệnh nhân mới đến bệnh viện.

Không chỉ những chấn thương xương khớp, thói quen đắp lá theo kinh nghiệm dân gian còn khiến nhiều vết thương nhỏ trở thành nhiễm trùng nặng. Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, các bác sĩ vừa tiếp nhận bệnh nhân N.H. (56 tuổi) nhập viện trong tình trạng vùng vai trái sưng nề, da đỏ nóng, đau nhức dữ dội kèm sốt cao. Trước đó, bệnh nhân bị chấn thương vai và đã được bác sĩ tư vấn điều trị. Tuy nhiên, trong quá trình theo dõi tại nhà, người bệnh lại nghe theo lời mách bảo của người quen, tự ý đắp lá lên vùng vai với hy vọng giảm sưng đau. Thay vì cải thiện, vùng tổn thương ngày càng sưng to, nóng đỏ và chảy dịch. Khi nhập viện, các xét nghiệm cho thấy tình trạng viêm mô bào lan tỏa, các chỉ số viêm tăng cao và phần mềm vùng vai bị tổn thương nghiêm trọng.

Các bác sĩ tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã phải tiến hành cắt lọc toàn bộ mô hoại tử, kiểm soát nhiễm trùng và thực hiện phẫu thuật vi phẫu phức tạp để tái tạo vùng tổn thương.

Những trường hợp trên chỉ là một phần nhỏ trong số nhiều ca bệnh tương tự được ghi nhận tại các bệnh viện thời gian qua. Điểm chung của các ca bệnh là tổn thương ban đầu thường không quá nghiêm trọng, nhưng việc trì hoãn điều trị và áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng đã khiến tình trạng trở nên phức tạp hơn nhiều lần.

Nguy cơ biến chứng nghiêm trọng

Theo các bác sĩ, việc tự ý đắp lá hoặc sử dụng các loại thuốc dân gian không rõ nguồn gốc lên vết thương tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe. Không ít người vẫn tin rằng các loại lá cây là “thảo dược tự nhiên” nên an toàn, thậm chí có thể giúp giảm đau, tiêu viêm. Tuy nhiên, đây là quan niệm sai lầm, bởi trong điều kiện thực tế, những nguyên liệu này thường không được xử lý vô khuẩn và có thể trở thành nguồn mang vi khuẩn gây bệnh.

TS.BS Trịnh Văn Sơn - Chủ nhiệm Khoa Bệnh lây đường máu, Viện Lâm sàng các bệnh truyền nhiễm (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) cho biết, các loại lá cây tươi trong tự nhiên chứa rất nhiều vi khuẩn và nấm mốc. Khi được giã nát rồi đắp trực tiếp lên vùng da đang bị tổn thương, dù chỉ là vết trầy xước nhỏ khó nhìn thấy bằng mắt thường, vi khuẩn có thể theo đó xâm nhập sâu vào các lớp mô dưới da và gây nhiễm trùng. Ngoài ra, một số loại lá có chứa nhựa hoặc các hoạt chất gây kích ứng, dễ dẫn tới viêm da tiếp xúc, làm tình trạng sưng nề trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo các chuyên gia, viêm mô bào nếu không được phát hiện và điều trị bằng kháng sinh phù hợp có thể tiến triển rất nhanh, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như áp xe cơ, hoại tử mô mềm, viêm xương và nặng nhất là nhiễm khuẩn huyết – một tình trạng nhiễm trùng toàn thân có thể đe dọa tính mạng. Đây cũng là lý do các bác sĩ luôn khuyến cáo người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của nhân viên y tế, thay vì tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng.

TS.BS Dương Mạnh Chiến - Phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết, nhiều trường hợp bệnh nhân đến viện khi tổn thương đã ở giai đoạn nặng chỉ vì chậm trễ điều trị ban đầu. Bỏng lửa diện rộng thường gây tổn thương sâu tới da, mô mềm, mạch máu. Khi người bệnh tự ý đắp lá hoặc bôi các loại thuốc không rõ thành phần, vi khuẩn rất dễ xâm nhập vào vết thương, làm tình trạng nhiễm trùng lan rộng. Nếu không được xử trí kịp thời, tổn thương có thể phá hủy cả gân và xương, khiến nguy cơ mất chi tăng lên rất cao.

Không chỉ nguy hiểm về mặt y khoa, các chuyên gia cho rằng thói quen tự điều trị bằng phương pháp dân gian còn khiến người bệnh bỏ lỡ “thời gian vàng” trong điều trị. Theo khuyến cáo của các bác sĩ, khi gặp chấn thương, bỏng hoặc các vết thương hở, người dân không nên tự ý đắp lá, bôi thuốc không rõ nguồn gốc hoặc nghe theo các mẹo chữa bệnh truyền miệng. Thay vào đó, cần thực hiện sơ cứu đúng cách và đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá mức độ tổn thương và điều trị kịp thời.