Nhiều người liệt mặt do thời tiết quá lạnh

Các bác sĩ cảnh báo, đây có thể là liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên do nhiễm lạnh – bệnh lý cần được phát hiện và điều trị sớm trong “thời điểm vàng”.

Điều đáng nói, biểu hiện méo miệng, lệch mặt của bệnh rất dễ khiến người dân nhầm với đột quỵ, dẫn tới tâm lý hoảng loạn hoặc xử trí không đúng cách.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thời gian gần đây, khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tiếp nhận liên tiếp nhiều trường hợp liệt mặt khởi phát trong bối cảnh thời tiết rét đậm. Điển hình là trường hợp cháu P.N.C. (11 tuổi, Hà Nội) được gia đình đưa đi khám vì đột ngột méo miệng, cơ mặt cứng đơ, không cười được, mắt trái không nhắm kín. Qua thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán cháu bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên do nhiễm lạnh.

Theo người nhà, trước khi xuất hiện triệu chứng, cháu C. đi học trong thời tiết rét đậm nhưng chỉ mặc áo mỏng, cởi áo khoác suốt cả ngày. BSCKI Lê Nguyên Long - phụ trách khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng của bệnh viện cho biết, sau khoảng một tuần điều trị bằng thuốc kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vận động cơ mặt của cháu đã cải thiện rõ rệt, tiên lượng hồi phục tốt.

Một trường hợp khác điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trung ương là bà B. (83 tuổi, Hà Nội). Sau khi đi ăn sáng về trong tiết trời rét, bà B. đột ngột méo miệng sang trái, mắt phải không nhắm kín. Khi nhập viện, bà được chẩn đoán liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên bên phải. Tuổi cao, sức đề kháng giảm khiến bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao trước những biến đổi đột ngột của thời tiết.

Theo BS Lê Nguyên Long, dây thần kinh số 7 có vai trò chi phối vận động các cơ mặt, đồng thời tham gia dẫn truyền vị giác, điều tiết tiết nước mắt và nước bọt. Đặc điểm giải phẫu của dây thần kinh này là đi qua một ống xương hẹp trong xương thái dương, nên rất nhạy cảm với tình trạng phù nề. Khi vùng đầu – mặt – cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến phù nề và chèn ép dây thần kinh, làm rối loạn dẫn truyền xung động tới cơ mặt và gây liệt.

Triệu chứng của liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên thường xuất hiện nhanh, có thể chỉ sau một đêm ngủ dậy người bệnh đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước miếng hoặc nước mắt bên liệt, nhắm mắt không kín, kèm đau âm ỉ vùng sau tai. Các biểu hiện có thể tiến triển trong vài giờ đến một, hai ngày nhưng thường không gây rối loạn ý thức.

Điểm quan trọng mà các bác sĩ nhấn mạnh là liệt mặt do nhiễm lạnh thường không kèm yếu tay chân, tê nửa người hay rối loạn ngôn ngữ trung ương như đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện méo miệng khá giống, nhiều người dân dễ nhầm lẫn, dẫn tới chậm trễ trong việc thăm khám hoặc tự ý xử trí tại nhà bằng các biện pháp dân gian không phù hợp. Trong khi đó, “thời điểm vàng” để điều trị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên là trong 72 giờ đầu, nhằm giảm phù nề và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn chức năng vận động cơ mặt.

Từ thực tiễn điều trị, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý giữ ấm trong những ngày rét đậm, rét hại. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, nói khó, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời.

Các bác sĩ cũng lưu ý người dân không nên tự ý điều trị bằng các phương pháp truyền miệng hoặc can thiệp chưa được kiểm chứng tại nhà. Sự chủ quan trong bối cảnh thời tiết rét đậm, rét hại có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn, kéo dài thời gian điều trị và tăng nguy cơ để lại di chứng.