Nhu cầu tiêu thụ dịp Tết tăng cao, xuất khẩu điều tăng mạnh
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 1/2026, xuất khẩu nhân điều chế biến của Việt Nam đạt 65 nghìn tấn, tương đương 434 triệu USD, tăng mạnh 73,6% về khối lượng và 70,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Động lực chính đến từ nhu cầu tiêu thụ tăng cao dịp Tết, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc, nơi các đối tác đẩy mạnh nhập khẩu nhân điều chế biến phục vụ tiêu dùng Tết.
Năm 2025 khép lại với dấu mốc đáng chú ý của ngành điều Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu ước tiến sát mốc 5 tỷ USD, vượt xa mục tiêu ban đầu 4,5 tỷ USD. Kết quả này không chỉ phản ánh nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, mà còn là thành quả tổng hòa của điều hành chính sách, đầu tư công nghệ, cải thiện chuỗi sản xuất và sự thích ứng linh hoạt trước biến động thương mại toàn cầu.
Kết quả này mở ra kỳ vọng mới cho năm 2026 - giai đoạn ngành điều không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng kim ngạch, mà hướng đến nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu và phát triển bền vững.
Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) Đặng Hoàng Giang, tăng trưởng xuất khẩu năm 2025 cho thấy sự chuyển dịch căn bản của ngành điều, từ một lĩnh vực nông sản gắn với mục tiêu xóa đói giảm nghèo trở thành ngành hàng tỷ USD, hiện diện tại hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ. Ông Giang cho rằng việc xuất khẩu vượt kế hoạch, đơn hàng duy trì ổn định và giá trị gia tăng được cải thiện trong năm 2025 đã tạo nền tảng quan trọng để ngành điều bước sang năm 2026 với tâm thế chủ động hơn.
Tháng 1/2026 xuất khẩu điều đã mang về những kết quả khả quan khi xuất khẩu nhân điều chế biến của Việt Nam đạt 65 nghìn tấn, tương đương 434 triệu USD, tăng mạnh 73,6% về khối lượng và 70,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất của hạt điều Việt Nam trong tháng đầu năm, với mức tăng trưởng 49,4% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 21,3% tổng giá trị xuất khẩu nhân điều của Việt Nam. Trong khi đó, giá xuất khẩu bình quân tháng 1/2026 ước đạt 6.673 USD/tấn, giảm 2% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy áp lực cạnh tranh về giá vẫn hiện hữu dù sản lượng tăng cao. Sau Trung Quốc, Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ lớn thứ hai của điều Việt Nam.
Nhiều chuyên gia cũng nhận định, bước sang năm 2026, bức tranh thị trường được đánh giá khả quan hơn. Mỹ được đánh giá là thị trường lớn nhất của hạt điều Việt Nam tiếp tục miễn thuế đối ứng với điều nhân sơ chế, mở ra kỳ vọng doanh thu phục hồi mạnh. Tuy nhiên ngành Điều cũng đứng trước nhiều thách thức.
Theo ông Phùng Văn Sâm - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hanfimex, hạt điều Việt Nam, hiện có giá thấp hơn khoảng 5% so với các loại hạt dinh dưỡng khác như hạnh nhân, óc chó, hạt dẻ cười trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu có xu hướng thắt chặt chi tiêu. Đây là cơ hội mở rộng nhu cầu tiêu thụ. Tuy nhiên, ông Sâm cũng cảnh báo, nguồn cung toàn cầu dồi dào có thể khiến giá bán giảm, buộc doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn và đẩy mạnh chế biến sâu.
Ở chiều ngược lại, bài toán nguyên liệu vẫn được xem là thách thức lớn đối với ngành điều. Khu vực châu Phi, hiện cung cấp hơn 70% điều thô cho Việt Nam, đang gia tăng các biện pháp hạn chế xuất khẩu nhằm giữ lại giá trị trong nước. Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) Bạch Khánh Nhựt cảnh báo rằng nếu các quốc gia này hoàn thiện toàn bộ chuỗi sản xuất, Việt Nam không chỉ mất lợi thế cạnh tranh mà còn có nguy cơ đánh mất vai trò trung tâm chế biến điều của thế giới.
Trước bối cảnh này, VINACAS kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành xem xét áp thuế nhập khẩu điều nhân thay vì miễn hoàn toàn; thiết lập giá nhập khẩu tối thiểu tương tự mô hình Ấn Độ; đồng thời tăng hàng rào kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng, chỉ cho phép nhập khẩu nguyên liệu đạt chuẩn. Mục tiêu là giảm phụ thuộc tái chế, giữ nguồn nguyên liệu cho doanh nghiệp trong nước.
