Nhức nhối lừa đảo trên không gian mạng

Hoạt động có tổ chức và tinh vi

Vụ lừa đảo trên không gian mạng nổi cộm được Cơ quan Cảnh sát Điều tra (CSĐT), Công an TPHCM triệt phá vào cuối tháng 4/2026. Cơ quan điều tra đã khởi tố, bắt tạm giam đối tượng Nguyễn Văn Dũng (SN 1993, là người vận hành tài khoản TikTok Master Dũng Văn) về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Kết quả điều tra xác định, đối tượng này đã xây dựng hình ảnh “thầy tâm linh”, tự nhận có khả năng cảm xạ, giải nghiệp, xử lý “oan gia trái chủ”, “âm binh quấy phá”... Riêng trang mạng xã hội của Dũng thu hút hơn 120.000 người theo dõi. Mỗi lần “ra tay”, đối tượng thu từ 5 - 30 triệu đồng, thậm chí có trường hợp bị chiếm đoạt tới 33 triệu đồng. Theo Cơ quan Công an, vụ việc cho thấy một dạng lừa đảo mới: không dựa vào công nghệ cao nhưng tận dụng sức lan truyền của mạng xã hội và tâm lý mê tín để thao túng nạn nhân.

Ngày 21/5, Công an phường Vũng Tàu phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TPHCM bắt giữ 6 đối tượng bị cáo buộc cấu kết với các đầu mối tại Campuchia và Malaysia để thực hiện hành vi lừa đảo qua mạng. Đường dây này bị phát hiện khi lực lượng chức năng kiểm tra một cơ sở kinh doanh trong đợt cao điểm phòng chống ma túy. Từ việc phát hiện 2 người dương tính với ma túy, Công an mở rộng điều tra và phát hiện nhóm đối tượng thuê căn hộ cao cấp làm “đại bản doanh”, vừa tổ chức sử dụng ma túy, vừa vận hành hoạt động lừa đảo trực tuyến. Các nghi phạm bị xác định thuê căn hộ khép kín, hoạt động tách biệt, liên kết với các đầu mối ở nước ngoài để vận hành hệ thống lừa đảo.

Cùng thời gian này, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Công an TPHCM phát hiện 85 người quốc tịch nước ngoài thuê khách sạn tại phường Thuận Giao, nghi thiết lập cơ sở hoạt động công nghệ cao. Theo thông tin ban đầu, nhóm này thuê khách sạn với giá hơn 300 triệu đồng/tháng, lắp đặt hệ thống thiết bị quy mô lớn gồm khoảng 400 máy tính, điện thoại, máy tính bảng. Đáng chú ý, trong số này có 17 trường hợp nhập cảnh trái phép. Điều tra bước đầu cho thấy một số đối tượng từng hoạt động trong các tổ chức lừa đảo tại Campuchia trước khi được điều chuyển sang Việt Nam...

Sử dụng AI và dữ liệu cá nhân để lừa đảo

Theo đánh giá của Công an TPHCM, tội phạm lừa đảo trực tuyến hiện là loại hình phổ biến nhất trên không gian mạng. Cung cấp thông tin cho báo chí ngày 21/5, Công an TPHCM xác định các thủ đoạn chủ yếu tập trung vào 4 nhóm: Mạo danh cơ quan chức năng; lừa đảo tình cảm; đầu tư tài chính; phát tán mã độc.

Đáng lo ngại hơn, các kịch bản lừa đảo hiện không còn mang tính tự phát mà được xây dựng chi tiết, có phân công vai trò từ khâu tiếp cận nạn nhân, tạo lòng tin, dẫn dụ chuyển tiền, đến rửa tiền và tẩu tán tài sản. Nhiều đường dây hoạt động xuyên biên giới, đặt địa bàn tại Campuchia, Myanmar, Dubai hoặc quốc gia thứ ba rồi điều phối nhân sự sang Việt Nam.

Công an TPHCM cảnh báo các đối tượng đang triệt để khai thác công nghệ AI, deepfake, phần mềm độc hại, nền tảng viễn thông, thanh toán trực tuyến để tạo ra kịch bản giả mạo ngày càng khó nhận diện.

Không chỉ vậy, nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân đang tạo “nguồn nguyên liệu” cho tội phạm. Cụ thể, các số điện thoại, tài khoản ngân hàng, hình ảnh riêng tư, thông tin căn cước công dân nếu bị phát tán có thể trở thành dữ liệu để dựng hồ sơ nạn nhân, tạo tin nhắn giả mạo ngân hàng, cơ quan chức năng hoặc người thân.

Một thực trạng khác được Công an TPHCM chỉ ra đó là nhiều người dân thiếu hiểu biết pháp luật nên dễ trở thành mục tiêu. Không ít người tin vào các cá nhân tự nhận có quan hệ với cơ quan Công an để “chạy đơn”, nhờ môi giới tín dụng không chính thức vay vốn, hoặc tham gia các giao dịch giả tạo như đứng tên hộ, ký hợp đồng chuyển nhượng hình thức. Đây đều là những “điểm yếu” khiến người dân vừa mất tiền, vừa đối mặt rủi ro pháp lý.

Trước tình hình tội phạm lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, diễn biến phức tạp, Công an TPHCM đã kiến nghị tăng cường phổ biến pháp luật tại khu dân cư, khu công nghiệp, địa bàn ngoại thành. Đồng thời, đề nghị các địa phương, cơ quan, đơn vị liên quan cùng phối hợp trong đẩy mạnh truyền thông trực tiếp và trực tuyến; phát hành infographic, video ngắn, tài liệu dễ hiểu về nhận diện thủ đoạn lừa đảo. Đặc biệt, người dân cũng cần tránh các lời mời gọi “đầu tư lợi nhuận cao”, “đổi ngoại tệ”, “nhận tiền từ nước ngoài”, “hỗ trợ vay vốn nhanh”, “giải nghiệp”, “trừ tà”, hay những đề nghị đóng phí để nhận quà, nhận tiền. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần lập tức khóa tài khoản, liên hệ ngân hàng và trình báo cho cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ.

Trong cuộc chiến với tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, Công an TPHCM xác định, vai trò và sự cảnh giác của người dân sẽ trở thành “lá chắn” đầu tiên tránh khỏi các thiệt hại của lừa đảo qua mạng, trước khi lực lượng chức năng tiếp nhận thông tin để vào cuộc truy quét.