Những ‘cầu nối’ đưa bình đẳng giới về với bản làng

Những người “gieo hạt” bình đẳng giới

Chúng tôi gặp chị Hồ Thị Thư sau một lớp tập huấn do Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh Quảng Trị tổ chức. Người phụ nữ Bru-Vân Kiều sinh năm 1972 đã đi một chặng đường khá xa, từ bản Đá Chát, xã Trường Sơn về phường Đồng Hới để tham dự lớp học.

Chị Thư hiện là Trưởng bản Đá Chát, đồng thời là Tổ trưởng Tổ truyền thông cộng đồng của bản. Với chị, đây không phải lần đầu tiên tham gia một lớp tập huấn về bình đẳng giới. Từ khi Dự án 8 được triển khai, chị đã nhiều lần tham dự các lớp tập huấn ở tỉnh và cơ sở.

Chị chia sẻ, mỗi lần tham gia tập huấn, chị vừa tiếp nhận thêm kiến thức, vừa có cơ hội trao đổi với những người làm công tác hội, cán bộ cơ sở và các già làng, trưởng bản, người có uy tín ở các địa phương khác. Những kiến thức, câu chuyện từ thực tiễn cũng giúp chị có thêm kinh nghiệm để tự tin hơn khi đứng trước bà con, khi gặp những vấn đề cần trao đổi, vận động.

Ở xã biên giới La Lay, hình ảnh già làng Hồ Văn Môn đã trở nên quen thuộc với bà con Pa Kô. Ở tuổi 78, ông Môn từng đảm nhiệm nhiều vị trí chủ chốt ở bản làng, từ trưởng bản đến bí thư chi bộ bản. Ông cho biết, chuyện vận động bà con không thể chỉ dựa vào những lời tuyên truyền khuôn mẫu, mà phải là sự kiên trì, là hiểu phong tục, hiểu hoàn cảnh từng gia đình và biết chọn cách nói phù hợp để truyền đạt cho lớp trẻ ý nghĩa của bình đẳng giới…

Từ lớp học đến bản làng

Từ những lớp tập huấn của Dự án 8 - Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Trị tổ chức, những kiến thức tưởng như nằm trong các khái niệm “giới”, “bình đẳng giới”, “lồng ghép giới” được đưa trở về với đời sống bản làng bằng những câu chuyện gần gũi hơn. Đó có thể là chuyện phụ nữ được tham gia bàn bạc những công việc quan trọng của gia đình. Là chuyện con gái và con trai đều có cơ hội học tập. Là việc cùng nhau chia sẻ công việc nhà. Hay đơn giản là thay đổi cách nhìn về vai trò của người phụ nữ trong gia đình và cộng đồng.

Đó cũng chính là lý do Hội LHPN các cấp ở Quảng Trị xác định việc bồi dưỡng kiến thức về bình đẳng giới, kỹ năng thực hiện lồng ghép giới cho già làng, trưởng bản và người có uy tín là một giải pháp quan trọng để nâng cao nhận thức cộng đồng. Bởi họ là những người gần dân, hiểu dân và có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống xã hội ở từng thôn, bản.

Tại một lớp tập huấn, ông Hồ Cảnh, Trưởng bản Ka-Vi, xã Dân Hoá, chăm chú theo dõi từng nội dung được báo cáo viên truyền đạt về giới, bình đẳng giới, lồng ghép giới; kỹ năng tuyên truyền, vận động và xử lý tình huống...

Ông Cảnh cho rằng những kiến thức được trang bị giúp ông và những người tham gia có thêm cách nhìn, cách tiếp cận khi thực hiện các vấn đề liên quan đến bình đẳng giới và những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ, trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bởi thực tế ở cơ sở không phải lúc nào cũng có những câu chuyện giống nhau. Mỗi gia đình, mỗi hoàn cảnh lại có một nguyên nhân, một cách ứng xử khác nhau. Vì vậy, người tuyên truyền không chỉ cần biết nội dung chính sách mà còn phải biết lắng nghe, phân tích và lựa chọn cách vận động phù hợp.

Những “cầu nối” từ cộng đồng

Nhìn lại quá trình triển khai Dự án 8 tại Quảng Trị, những hoạt động đã được tổ chức với quy mô ngày càng rộng. Riêng ở cấp tỉnh, Hội LHPN Quảng Trị đã tổ chức 9 hội nghị tập huấn nâng cao năng lực về phân tích giới, truyền thông bình đẳng giới cho 364 cán bộ các ban, ngành liên quan và cán bộ hội các cấp.

Bên cạnh đó, 4 lớp tập huấn kiến thức về giới, lồng ghép giới dành cho cán bộ trong hệ thống chính trị cấp xã, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo và người có uy tín thu hút 220 người tham gia.

Các cuộc tọa đàm phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín thúc đẩy bình đẳng giới, lồng ghép giới cũng lôi cuốn đông người tham gia. Ở cơ sở, các cấp hội phụ nữ đã tổ chức 99 lớp tập huấn nâng cao năng lực cho 3.451 cán bộ thôn, bản, già làng, trưởng bản.

Chúng tôi nhớ câu chuyện của chị Hồ Thị Thư khi nói về việc tham gia các lớp tập huấn. Không chỉ học kiến thức, chị còn coi đây là dịp để gặp gỡ, trao đổi, chia sẻ những khó khăn và kinh nghiệm trong công việc. Có lẽ đó cũng là điều làm nên giá trị đặc biệt của những lớp học này. Kiến thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đưa vào đời sống.

Ở các bản làng, những cán bộ cơ sở, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo và người có uy tín có thể đến từng hộ gia đình, lồng ghép nội dung bình đẳng giới trong các cuộc họp thôn, bản, sinh hoạt cộng đồng. Những cách làm gần gũi giúp thông điệp về bình đẳng giới, lồng ghép giới bớt khô cứng, trở thành câu chuyện của đời sống thường ngày.

Bà Nguyễn Thị Bích Thuỷ - Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Trị chia sẻ, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là những “cầu nối” đắc lực, góp phần quan trọng giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em. Thời gian tới, Hội tiếp tục phối hợp tổ chức các lớp tập huấn về bình đẳng giới, kỹ năng thực hiện lồng ghép giới cho đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín để lan toả hiệu quả của Dự án 8.

Có thể nói, những kiến thức được trao đi từ lớp tập huấn tiếp tục được gieo xuống từng bản làng vùng cao, để rồi từ những thay đổi nhỏ hôm nay, hình thành nên một cộng đồng ngày càng bình đẳng và an toàn cho phụ nữ, trẻ em vùng đồng bào DTTS và miền núi ở Quảng Trị.