Những điều cần biết về tay chân miệng, bệnh phổ biến nhưng không được chủ quan
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể tự khỏi trong đa số trường hợp nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách. Việc hiểu rõ cơ chế lây nhiễm, dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc là yếu tố quan trọng giúp phụ huynh chủ động bảo vệ sức khỏe cho trẻ.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, tay chân miệng do nhóm virus enterovirus gây ra, trong đó phổ biến là coxsackievirus A16 với biểu hiện nhẹ, nhưng cũng có thể do Enterovirus 71 gây bệnh nặng với các biến chứng thần kinh, tim mạch và hô hấp.
Bệnh lây lan chủ yếu qua đường tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng, nước bọt, dịch từ các bọng nước hoặc phân của người bệnh. Đáng lưu ý, khả năng lây nhiễm mạnh nhất trong tuần đầu nhưng virus có thể tồn tại trong phân nhiều tuần sau đó, khiến nguy cơ lây lan kéo dài nếu không kiểm soát tốt vệ sinh cá nhân và môi trường.
Tay chân miệng thường khởi phát sau thời gian ủ bệnh khoảng 3–7 ngày, với triệu chứng ban đầu là sốt, kém ăn, mệt mỏi, đau họng. Sau đó, các vết loét đau trong miệng xuất hiện, kèm theo phát ban dạng bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, mông hoặc cơ quan sinh dục. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng biểu hiện đầy đủ triệu chứng, khiến việc nhận diện bệnh đôi khi gặp khó khăn .
Chuyên gia lưu ý, dù phần lớn bệnh nhân có thể tự hồi phục sau 7–10 ngày, nhưng không nên chủ quan, đặc biệt với các trường hợp do Enterovirus 71 gây ra. Đây là tác nhân có thể dẫn đến viêm não, viêm màng não và nhiều biến chứng nặng khác, thậm chí tử vong trong các đợt bùng phát.
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng như hạ sốt, giảm đau và bảo đảm dinh dưỡng, bù nước đầy đủ cho trẻ. Do đó, chăm sóc đúng cách tại nhà đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hồi phục.
Để phòng bệnh, các biện pháp vệ sinh được xem là yếu tố then chốt. Phụ huynh cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi tiếp xúc với trẻ bệnh, sau khi thay tã, trước khi chế biến thức ăn và trước khi cho trẻ ăn. Các bề mặt, đồ chơi, vật dụng sinh hoạt cần được làm sạch và khử khuẩn thường xuyên bằng dung dịch phù hợp.
Bên cạnh đó, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với trẻ mắc bệnh, không cho trẻ đang nhiễm bệnh đến trường hoặc nơi đông người cho đến khi khỏi hẳn. Việc theo dõi sát tình trạng của trẻ cũng rất quan trọng, đặc biệt trong những ngày đầu, khi bệnh có thể diễn tiến nhanh.
