Ninh Bình: Kiến tạo hạ tầng đồng bộ, mở rộng không gian phát triển

Đồng bộ, hiện đại, kết nối

Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 30/1/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình về xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại đặt mục tiêu “đến năm 2030, xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Bình đồng bộ, hiện đại, có tính kết nối cao trong nội tỉnh và với vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô Hà Nội, duyên hải Bắc Bộ và cả nước; hình thành các hành lang kinh tế - đô thị - công nghiệp - dịch vụ gắn với các trục giao thông chiến lược và tuyến ven biển, bảo đảm phát triển nhanh, bền vững, tạo nền tảng vững chắc để phấn đấu xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương”.

Đây là cơ sở để hệ thống giao thông trên địa bàn tỉnh được đầu tư theo hướng kết nối các cực tăng trưởng với mạng lưới giao thông quốc gia, đồng thời hình thành các đô thị gắn với ga đường sắt tốc độ cao, cảng hàng không, cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp và khu du lịch.

Theo định hướng này, một khu vực phát triển mới sẽ không chỉ có đường giao thông. Cùng với đường sá phải có hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và các công trình xã hội thiết yếu. Điều đó tạo tiền đề để quá trình đô thị hóa đi cùng với năng lực đáp ứng của hạ tầng, hạn chế tình trạng phát triển đô thị trước rồi mới bổ sung hạ tầng sau.

Để những mục tiêu trên trở thành hiện thực, ở thời điểm hiện tại nhiều công trình giao thông trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược đang được tỉnh thúc đẩy tiến độ xây dựng. Một trong những công trình có ý nghĩa mở rộng không gian phát triển là Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Đoạn tuyến qua Ninh Bình dài khoảng 35,3km, đi qua 10 xã, phường, được quy hoạch theo tiêu chuẩn đường cao tốc 6 làn xe, có đường song hành và đường gom kết nối với mạng lưới giao thông địa phương. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ tạo thêm một hành lang giao thông quan trọng, kết nối Ninh Bình với không gian phát triển của Vùng Thủ đô, đồng thời mở ra dư địa phát triển các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ và logistics dọc tuyến.

Để phát huy hiệu quả tuyến đường này, Ninh Bình đang triển khai các dự án đường song hành với tổng chiều dài khoảng 29km. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3, tỉnh Ninh Bình, đến nay, các địa phương đã giải phóng mặt bằng, bàn giao khoảng 257ha, đạt gần 61%. Trên phần mặt bằng đã tiếp nhận, các đơn vị thi công đã và đang triển khai thi công các hạng mục. Nhiều hạng mục cầu quan trọng như cầu Đen, cầu Kênh Thủy lợi, cầu Tiên Tân, cầu Long Xuyên đã cơ bản hoàn thành hoặc đang thi công.

Ở một hướng phát triển khác, Ninh Bình đang triển khai đầu tư tuyến đường trục động lực phát triển kinh tế - xã hội Hoa Lư - Nam Định. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2, tỉnh Ninh Bình, dự án được UBND tỉnh phê duyệt ngày 24/8/2026, thuộc nhóm A, dài 39km, tổng mức đầu tư 7.140 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2026-2029. Điểm đáng chú ý của tuyến đường này không chỉ nằm ở quy mô đầu tư mà còn ở vai trò tổ chức lại không gian phát triển. Tuyến được kỳ vọng tăng cường kết nối giữa hai đô thị trung tâm của tỉnh là Hoa Lư và Nam Định, phục vụ giao thương, du lịch, thương mại và dịch vụ, đồng thời kết nối các không gian lịch sử, văn hóa trong tỉnh sau hợp nhất.

Dự án mở rộng đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Cao Bồ - Mai Sơn đã thông xe, đưa vào khai thác 6 làn xe hoàn chỉnh. Các đơn vị đang hoàn thiện dải phân cách, sơn vạch, biển báo, giá long môn và các hạng mục an toàn giao thông, đồng thời triển khai các thủ tục liên quan đến hệ thống giám sát, điều hành giao thông thông minh ITS và thu phí không dừng ETC.

Một tuyến kết nối quan trọng khác là ĐT.482, kết nối Quốc lộ 1A với Quốc lộ 10 và Quốc lộ 10 với Quốc lộ 12B. Đến nay, tổng khối lượng thực hiện đã đạt hơn 93%. Trong 5 tuyến thuộc dự án, 3 tuyến gồm ĐT.482B, ĐT.482D và ĐT.482G đã hoàn thành, nghiệm thu, bàn giao đưa vào khai thác. Những tuyến còn lại đang được tiếp tục thi công và hoàn thiện các hạng mục an toàn giao thông. Đặc biệt, tuyến cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua địa bàn tỉnh đã và đang được các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ tạo thêm một mắt xích quan trọng trong mạng lưới kết nối liên vùng.

Khi các tuyến đường này lần lượt hoàn thành, diện mạo hạ tầng giao thông Ninh Bình sẽ thay đổi đáng kể. Từ cao tốc Bắc - Nam, địa phương có thêm các tuyến kết nối tới Hải Phòng; từ Vành đai 5 mở rộng liên kết với Vùng Thủ đô; từ trục Hoa Lư - Nam Định hình thành một hướng kết nối mới qua sông Đáy; cùng với đó là hệ thống đường tỉnh, đường song hành, đường gom kết nối sâu tới các đô thị, khu công nghiệp và khu dân cư.

Trước đó, một số dự án giao thông chiến lược trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành thi công, đang phát huy hiệu quả khai thác như tuyến đường bộ ven biển đoạn qua địa bàn tỉnh, tuyến đường trục phát triển nối vùng kinh tế biển của tỉnh với cao tốc tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, tuyến đường bộ mới Nam Định - Lạc Quần - Đường ven biển, dự án cải tạo cửa Lạc Giang, công trình kênh nối sông Đáy với sông Ninh Cơ, v.v…

Từ mạng lưới giao thông đến diện mạo đô thị hiện đại

Mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 đặt ra yêu cầu Ninh Bình phải đồng thời hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và các tiêu chí đô thị. Sau hợp nhất, tỉnh có 4 đô thị loại II (Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, Tam Điệp), 34 đô thị loại III. Mỗi đô thị có chức năng và thế mạnh riêng, song việc kết nối các đô thị, khu công nghiệp, vùng du lịch và khu vực ven biển vẫn cần tiếp tục được tăng cường.

Lộ trình được tỉnh xác định khá cụ thể. Năm 2026, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 40%, có thêm ít nhất 4 phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II và nâng cao tiêu chí giao thông vận tải hành khách công cộng, hướng tới bao phủ 100% đối với đô thị loại II. Năm 2027, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 45%, tối thiểu 50% số phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II. Đến năm 2028, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 50% và hoàn thiện hồ sơ đề án thành lập thành phố Ninh Bình trực thuộc Trung ương. Năm 2029 phấn đấu đạt 55% và đến năm 2030 vượt 60%.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Anh Dũng, hiện tại tỉnh đang nghiên cứu tổ chức lại không gian đô thị hai bên sông Đáy trên diện tích khoảng 6.670ha, quy mô dân số dự kiến khoảng 650 nghìn người, thuộc địa bàn các phường Hoa Lư, Tây Hoa Lư, Đông Hoa Lư, xã Gia Trấn (phía bờ Tây sông Đáy), Phong Doanh, Ý Yên, Yên Đồng (phía bờ Đông sông Đáy).

Theo định hướng, Sông Đáy sẽ trở thành trục cảnh quan và không gian công cộng trung tâm; khu vực gồm các phường Hoa Lư, Tây Hoa Lư, Đông Hoa Lư và một số xã thuộc khu vực phía Tây sông Đáy được xác định là đô thị động lực, trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, dịch vụ của tỉnh và là cửa ngõ phía Nam vùng Đồng bằng sông Hồng. Bờ Đông tập trung phát triển đô thị mới hiện đại, đồng bộ, thông minh; bờ Tây chú trọng bảo tồn cấu trúc làng xóm, hệ thống mặt nước cùng các giá trị văn hóa, lịch sử. Như vậy, giao thông không được xây dựng tách rời quy hoạch đô thị mà trở thành một bộ phận của quá trình tổ chức lại không gian sống, sản xuất và dịch vụ.

Bức tranh đầu tư hạ tầng của Ninh Bình còn được đặt trong một chương trình tổng thể với 52 nhiệm vụ, đề án, dự án trọng điểm, gồm 5 dự án trọng điểm quốc gia do Trung ương xác định thực hiện trên địa bàn và 47 nhiệm vụ, dự án trọng điểm của tỉnh. Trong số 47 dự án này có 22 dự án sử dụng vốn đầu tư công và 25 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách. Tỉnh cũng đã phê duyệt danh mục 27 dự án thu hút đầu tư đợt 1 năm 2026, với tổng diện tích hơn 1.834ha và tổng vốn đầu tư dự kiến gần 7.000 tỷ đồng.

Những chuyển động trên cho thấy, tỉnh Ninh Bình đang chuyển hướng từ đầu tư từng tuyến đường, từng công trình sang kiến tạo một hệ thống hạ tầng gắn với tổ chức không gian phát triển. Mỗi tuyến giao thông mới được kỳ vọng không chỉ rút ngắn thời gian đi lại mà còn kéo theo đô thị, công nghiệp, dịch vụ, du lịch và các hoạt động kinh tế mới.

Một hệ thống giao thông kết nối cao sẽ tạo điều kiện để người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các trung tâm đô thị, dịch vụ và việc làm; doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí vận chuyển; các khu công nghiệp và khu đô thị có thêm điều kiện phát triển; các điểm đến du lịch được liên kết thành những không gian rộng hơn. Tỉnh Ninh Bình đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu trên bằng cách chuyển đổi từ tư duy “xây đường để đi lại” sang “xây dựng hạ tầng để kiến tạo không gian phát triển”.