Nữ giáo sư với những dòng nước sạch

GS.TS Trần Thị Việt Nga đã có hơn 25 năm hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực kỹ thuật hạ tầng nước và môi trường. Các nghiên cứu của bà tập trung vào những vấn đề thiết thực như xử lý nước, nước thải, tái sử dụng nguồn nước và phát triển hệ thống nước đô thị bền vững.

Một trong những hướng nghiên cứu nổi bật của bà là phát triển các công nghệ xử lý nước thải bằng hệ thống sinh học kết hợp màng lọc. Trong đó, công nghệ màng lọc kỵ khí AnMBR do nhóm nghiên cứu triển khai được đánh giá là giải pháp tiên tiến. Công nghệ này kết hợp quá trình sinh học kỵ khí với màng lọc để xử lý nước thải, đồng thời có thể thu hồi khí sinh học giàu methane - nguồn năng lượng tái tạo có giá trị.

Bên cạnh đó, bà cũng nghiên cứu các phương pháp thu hồi tài nguyên từ dòng thải, như khí sinh học hoặc các hợp chất hữu cơ, góp phần hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn trong xử lý môi trường. Một số nghiên cứu khác của bà tập trung sử dụng vật liệu tái chế như than sinh học, bê tông hoặc gạch thải để làm vật liệu lọc trong xử lý nước.

Không dừng ở nghiên cứu lý thuyết, nhiều công nghệ do GS.TS Trần Thị Việt Nga và cộng sự phát triển đã được ứng dụng trong thực tế.

Các hệ thống xử lý nước thải do nhóm nghiên cứu triển khai đã được áp dụng tại ký túc xá sinh viên của Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, cơ sở giết mổ Thịnh An (Thanh Trì, Hà Nội) hay một số trang trại chăn nuôi quy mô lớn. Những hệ thống này không chỉ giúp xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn môi trường mà còn cho phép tái sử dụng nước và thu hồi nguồn năng lượng từ chất thải.

Một dự án đáng chú ý là việc chuyển giao công nghệ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí sinh học cho một trang trại chăn nuôi quy mô lớn tại Đắk Lắk. Dự án hướng tới mô hình sản xuất bền vững, giảm thiểu ô nhiễm và tận dụng nguồn năng lượng tái tạo từ chất thải.

Ngoài ra, GS.TS Trần Thị Việt Nga còn tham gia nghiên cứu và đề xuất nhiều giải pháp quản lý nguồn nước đô thị. Bà là người chủ trì đề án phục hồi hệ thống sông nội đô Hà Nội như Tô Lịch, Lừ, Sét và Kim Ngưu, với mục tiêu cải thiện chất lượng môi trường nước và phục hồi hệ sinh thái đô thị.

Trong sự nghiệp khoa học của mình, GS.TS Trần Thị Việt Nga đã tham gia 21 đề tài nghiên cứu khoa học - công nghệ, trong đó chủ nhiệm 14 đề tài, bao gồm 2 đề tài cấp Nhà nước và nhiều đề tài cấp Bộ.

Bà cũng tham gia nhiều chương trình hợp tác quốc tế với các đối tác từ Nhật Bản, Đức và Anh. Hiện nay, bà đang chủ trì dự án SATREPS giai đoạn 2023-2028 do Nhật Bản tài trợ, nhằm phát triển các giải pháp cấp nước thích ứng với nguồn nước ô nhiễm ở Việt Nam.

Không chỉ là nhà khoa học, bà còn là người thầy tận tâm với thế hệ trẻ. Bà đã hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh và học viên cao học trong lĩnh vực kỹ thuật môi trường, đồng thời xây dựng nhóm nghiên cứu InWATER về các giải pháp nước tiên tiến, trong đó có nhiều nhà khoa học nữ trẻ.

Theo chia sẻ của bà, làm khoa học đòi hỏi niềm đam mê, nền tảng kiến thức vững chắc và tư duy logic. Quan trọng hơn, niềm vui lớn nhất của người làm khoa học là khi kết quả nghiên cứu được ứng dụng, mang lại lợi ích cho cộng đồng.

Việc GS.TS Trần Thị Việt Nga được trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 không chỉ ghi nhận những đóng góp bền bỉ của một nhà khoa học nữ trong lĩnh vực môi trường, mà còn khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của phụ nữ Việt Nam trong khoa học và công nghệ.