Báo Đại Đoàn Kết Xe

Ô tô xăng đời 2017-2021 tại Hà Nội, TP.HCM: Những hạng mục cần kiểm tra trước 1/1/2027

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Ô tô xăng đời 2017-2021 tại Hà Nội, TP.HCM: Những hạng mục cần kiểm tra trước 1/1/2027

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Từ ngày 1/1/2027, ô tô sản xuất giai đoạn 2017-2021 tham gia giao thông tại Hà Nội và TP.HCM phải đáp ứng mức khí thải 4, giới hạn CO còn 0,5% và HC còn 300 ppm đối với động cơ xăng 4 kỳ.

Theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg, từ ngày 1/3/2026, ô tô sản xuất giai đoạn 2017-2021 áp dụng mức khí thải 3 trên toàn quốc. Riêng xe tham gia giao thông tại Hà Nội và TP.HCM phải đạt mức 4 từ ngày 1/1/2027. Các giới hạn khí thải được quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT.

Quy định áp dụng theo địa bàn xe tham gia giao thông, không phải theo nơi đăng ký biển số hay địa điểm kiểm định. Vì vậy, xe mang biển số tỉnh khác nhưng tham gia giao thông tại Hà Nội hoặc TP.HCM cũng cần lưu ý lộ trình này. Quyết định chưa giải thích riêng cách xác định đối với phương tiện chỉ đi qua hoặc lưu thông không thường xuyên tại hai thành phố.

So với Mức 3, giới hạn CO ở Mức 4 giảm từ 3% xuống 0,5%, tức giảm 6 lần. Giới hạn HC giảm từ 600 ppm xuống 300 ppm. Điều này đòi hỏi động cơ và hệ thống xử lý khí thải phải duy trì tình trạng hoạt động tốt hơn.

Với xe đã sử dụng từ 5-10 năm, chủ xe không nên vội thay hàng loạt linh kiện để giảm khí thải. Cách làm hợp lý là kiểm tra động cơ, hệ thống đánh lửa, cấp nhiên liệu và bộ xử lý khí thải. Nếu xe có dấu hiệu bất thường, nên đo khí thải và chẩn đoán nguyên nhân trước khi sửa chữa.

Khí thải xe xăng được đo bằng những chỉ số nào?

Hai chỉ số quan trọng trong kiểm tra khí thải động cơ xăng là CO (carbon monoxide) và HC (hydrocarbon).

CO là khí sinh ra khi nhiên liệu cháy không hoàn toàn. Nồng độ CO cao có thể liên quan đến hỗn hợp nhiên liệu và không khí quá đậm, tức lượng xăng được cung cấp nhiều so với lượng không khí cần thiết. Nguyên nhân có thể nằm ở hệ thống cấp nhiên liệu, cảm biến điều khiển động cơ hoặc bộ xúc tác xử lý khí thải.

Ô tô tham gia giao thông tại Hà Nội phải đạt mức 4 từ ngày 1/1/2027.
Ô tô tham gia giao thông tại Hà Nội phải đạt mức 4 từ ngày 1/1/2027.

HC là lượng hydrocarbon chưa cháy hết thoát ra theo khí xả. Chỉ số này có thể tăng khi quá trình đốt cháy trong xi-lanh không hoàn chỉnh, chẳng hạn do bỏ máy, bugi hoặc cuộn dây đánh lửa hoạt động kém, áp suất nén thấp hoặc bộ xúc tác không còn xử lý khí thải hiệu quả. Dầu động cơ lọt vào buồng đốt và bị đốt cháy cũng có thể làm tăng HC.

Sổ tay kiểm tra khí thải của Cơ quan Sinh thái bang Washington, Mỹ, liệt kê các nguyên nhân khiến CO và HC vượt ngưỡng như kim phun hoạt động không chính xác, áp suất nhiên liệu bất thường, cảm biến oxy trục trặc, hệ thống đánh lửa hỏng hoặc động cơ gặp vấn đề cơ khí. Tài liệu hướng dẫn chẩn đoán này nhấn mạnh việc xác định nguyên nhân trước khi sửa chữa, thay vì thay linh kiện theo phỏng đoán.

Trên ô tô xăng hiện đại, bộ xúc tác ba thành phần có nhiệm vụ xử lý ba nhóm chất ô nhiễm chính trong khí xả: CO, hydrocarbon chưa cháy và oxit nitơ (NOx). Bộ phận này oxy hóa CO thành CO₂, chuyển hydrocarbon thành CO₂ và nước, đồng thời khử NOx thành nitơ và oxy.

Bộ xúc tác cần đạt nhiệt độ làm việc phù hợp và nhận được dòng khí xả có thành phần thích hợp để hoạt động hiệu quả. Vì vậy, lỗi ở động cơ hoặc hệ thống điều khiển nhiên liệu cũng có thể làm giảm hiệu quả xử lý khí thải, ngay cả khi bản thân bộ xúc tác chưa hỏng.

Những bộ phận nào cần kiểm tra nếu xe không đạt?

Hệ thống đánh lửa: Bugi và cuộn dây đánh lửa là những bộ phận cần kiểm tra khi động cơ rung, chạy không đều, tăng tốc kém hoặc có hiện tượng bỏ máy. Nếu nhiên liệu trong xi-lanh không được đốt cháy đúng cách, lượng HC trong khí xả có thể tăng.

Chủ xe nên kiểm tra tình trạng điện cực, khe hở bugi theo thông số của nhà sản xuất và khả năng hoạt động của cuộn dây đánh lửa. Không nên chỉ căn cứ vào tuổi đời của bugi để quyết định thay. Nếu xe có lỗi bỏ máy, cần đọc mã lỗi và xác định xi-lanh liên quan trước khi sửa chữa.

Hệ thống cấp nhiên liệu: Kim phun bẩn, rò rỉ hoặc hoạt động không chính xác có thể khiến lượng nhiên liệu cấp vào động cơ sai lệch. Áp suất nhiên liệu không đúng quy định cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ hòa khí. Nếu hỗn hợp quá đậm, CO trong khí xả có thể tăng.

Cục Đăng kiểm Việt Nam khuyến cáo chủ xe kiểm tra, vệ sinh kim phun và buồng đốt khi bảo dưỡng phương tiện trước kiểm định. Tuy nhiên, không phải xe nào cũng cần vệ sinh các bộ phận này. Gara cần kiểm tra tình trạng kim phun, áp suất nhiên liệu và dữ liệu điều khiển động cơ trước khi đề xuất xử lý.

Cảm biến oxy và cảm biến khí nạp: Cảm biến oxy trên đường xả cung cấp thông tin để bộ điều khiển động cơ điều chỉnh lượng nhiên liệu phun. Lượng không khí đi vào động cơ được xác định thông qua cảm biến lưu lượng khí nạp hoặc cảm biến áp suất đường ống nạp, tùy thiết kế.

Khi các cảm biến báo sai, hệ thống có thể điều khiển hỗn hợp nhiên liệu và không khí không chính xác. Trên nhiều xe, cảm biến oxy phía trước bộ xúc tác tham gia điều khiển hỗn hợp nhiên liệu, còn cảm biến phía sau chủ yếu theo dõi hiệu quả hoạt động của bộ xúc tác. Nếu đèn Check Engine vẫn sáng sau khi khởi động, chủ xe nên đưa phương tiện đến gara để kỹ thuật viên dùng máy chẩn đoán đọc mã lỗi, kiểm tra dữ liệu cảm biến và xác định nguyên nhân trước khi thay linh kiện.

Bộ xúc tác khí thải: Bộ phận này có thể suy giảm hiệu quả sau thời gian dài sử dụng, đặc biệt khi động cơ từng gặp tình trạng bỏ máy hoặc đốt nhiên liệu không đúng cách. Khi bộ xúc tác không còn hoạt động hiệu quả, khả năng xử lý CO và HC sẽ giảm.

Một số xe có thể xuất hiện mã lỗi P0420, liên quan đến hiệu quả hoạt động của hệ thống xúc tác thấp hơn ngưỡng giám sát của bộ điều khiển động cơ. Tuy nhiên, mã lỗi này không đồng nghĩa chắc chắn phải thay bộ xúc tác. Cần kiểm tra thêm cảm biến oxy, tình trạng rò rỉ đường xả và các nguyên nhân ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống trước khi quyết định sửa chữa.

Lọc gió và đường nạp: Lọc gió quá bẩn có thể hạn chế lượng không khí đi vào động cơ, ảnh hưởng đến khả năng vận hành và điều khiển hỗn hợp nhiên liệu. Chủ xe nên kiểm tra, thay lọc gió theo chu kỳ bảo dưỡng hoặc khi bộ phận này bẩn, hư hỏng. Tuy nhiên, không nên mặc định lọc gió bẩn là nguyên nhân khiến xe không đạt khí thải.

Nhiên liệu và dầu bôi trơn: Chủ xe nên sử dụng xăng đúng chất lượng, dầu động cơ theo khuyến cáo của nhà sản xuất và thay dầu đúng chu kỳ. Nếu động cơ hao dầu, có khói xanh ở ống xả hoặc mức dầu giảm bất thường, cần kiểm tra khả năng dầu lọt vào buồng đốt. Dầu bị đốt cháy có thể làm tăng HC và ảnh hưởng đến bộ xúc tác. Không nên tự ý sử dụng phụ gia nhiên liệu hoặc dung dịch vệ sinh động cơ không phù hợp với khuyến cáo của nhà sản xuất.

Kiểm tra trước khi đo khí thải: Theo TCVN 6204:2008, phép đo khí thải động cơ xăng được thực hiện ở chế độ không tải và không tải nâng cao. Động cơ phải được làm nóng đến nhiệt độ làm việc bình thường trước khi đo. Tiêu chuẩn quy định thời gian vận hành tối thiểu 15 phút trong điều kiện giao thông đô thị, trên quãng đường ít nhất 5 km hoặc theo yêu cầu của nhà sản xuất; nhiệt độ dầu bôi trơn tối thiểu là 353 K, tương đương 80°C.

Phép đo cần được thực hiện khi động cơ đã đạt nhiệt độ làm việc bình thường. Điều này giúp bảo đảm điều kiện vận hành phù hợp để đánh giá chính xác nồng độ khí thải, trong đó có hiệu quả xử lý của bộ xúc tác.

Thủy Nguyễn