Phát hiện ký hiệu “tiền thân” của chữ viết
Các nhà khảo cổ vừa công bố nghiên cứu mới cho thấy một số ký hiệu khắc trên đá từ thời kỳ đồ đá có thể là tiền thân của hệ thống chữ viết sau này. Phát hiện này mở ra góc nhìn mới về cách con người thời tiền sử tư duy, ghi nhớ và truyền đạt thông tin.
Nghiên cứu do nhóm khoa học thuộc Đại học Durham và Đại học College London (Anh) thực hiện tập trung vào những ký hiệu được khắc trên vách đá và các hiện vật có niên đại hàng chục nghìn năm trước, thuộc thời kỳ đồ đá muộn. Trước đây, giới khoa học cho rằng các dấu khắc này chỉ mang ý nghĩa trang trí hoặc biểu tượng đơn lẻ. Tuy nhiên, phân tích mới cho thấy chúng có thể được sử dụng theo một hệ thống nhất định.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy nhiều ký hiệu lặp lại với tần suất cao và xuất hiện theo những tổ hợp tương tự ở nhiều địa điểm khác nhau. Điều này cho thấy chúng không phải là những hình vẽ ngẫu nhiên, mà có thể đại diện cho thông tin cụ thể, chẳng hạn như thời điểm trong năm, chu kỳ săn bắt hoặc các sự kiện quan trọng của cộng đồng.
Một số ký hiệu phổ biến bao gồm các đường thẳng, chấm và hình dạng đơn giản được khắc bên cạnh hình vẽ động vật. Theo nhóm nghiên cứu, sự kết hợp giữa hình động vật và các dấu hiệu này có thể liên quan đến việc ghi lại mùa sinh sản hoặc thời gian di cư của loài vật.
Nếu giả thuyết này được củng cố, những ký hiệu thời đồ đá có thể được xem là bước trung gian giữa hình ảnh minh họa và chữ viết thực thụ. Trước đây, các hệ thống chữ viết cổ xưa nhất được biết đến xuất hiện ở Lưỡng Hà và Ai Cập khoảng 5.000 năm trước. Tuy nhiên, phát hiện mới cho thấy con người đã có những nỗ lực ghi chép thông tin từ rất lâu trước đó.
Dù vậy, các chuyên gia cũng thận trọng, bởi những ký hiệu này chưa thể được coi là chữ viết theo nghĩa đầy đủ, do chưa có bằng chứng cho thấy chúng biểu đạt ngôn ngữ nói một cách trực tiếp. Chúng có thể là hệ thống ký hiệu hỗ trợ ghi nhớ, một dạng “sổ tay” bằng hình ảnh của người tiền sử.
Phát hiện này góp phần làm sáng tỏ sự phát triển tư duy trừu tượng của loài người. Việc sử dụng ký hiệu có tổ chức cho thấy người thời đồ đá đã có khả năng quan sát, ghi nhận và hệ thống hóa thông tin về môi trường xung quanh.
Nhóm nghiên cứu kỳ vọng phân tích sâu hơn trong tương lai sẽ làm rõ ý nghĩa các ký hiệu. Nếu được xác nhận, chữ viết có thể xuất hiện sớm hơn hàng chục nghìn năm so với nhận định trước đây.
