Phát huy giá trị di sản, xây dựng Yên Tử thành điểm đến bốn mùa
Phát triển thêm sản phẩm văn hóa, nghỉ dưỡng, thể thao gắn với bảo tồn di sản, phường Yên Tử đang từng bước kéo dài mùa du lịch. Cùng với nâng chất lượng dịch vụ, địa phương chú trọng mở rộng các tuyến, điểm và sự tham gia của người dân vào hoạt động du lịch.
Đa dạng trải nghiệm, nối dài mùa du lịch
Đón bình minh trên đỉnh chùa Đồng, nghỉ dưỡng dưới chân núi, tìm hiểu văn hóa người Dao Thanh Y tại Làng Nương hay tham gia các giải chạy qua vùng di sản… Những hoạt động được tổ chức thời gian qua đang mang đến thêm lựa chọn cho du khách đến Yên Tử ngoài mùa lễ hội xuân.
Phát huy lợi thế cảnh quan núi rừng cùng hệ thống chùa, am, tháp gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông và Thiền phái Trúc Lâm, phường Yên Tử chú trọng kết hợp tham quan di tích với nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa và thể thao. Định hướng phát triển dịch vụ, du lịch gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản được địa phương cụ thể hóa bằng các sản phẩm theo mùa, tổ chức hoạt động thường xuyên kết hợp với những sự kiện văn hóa, thể thao để thu hút khách quanh năm.
Chương trình “Yên Tử - Sắc thu thiền định” năm 2026 thể hiện rõ cách làm này. Cùng với tour “Bình minh trên đỉnh chùa Đồng”, các hoạt động thiền thở, thiền buông thư, tìm hiểu văn hóa Trúc Lâm giúp du khách có thêm trải nghiệm trong không gian thanh tĩnh của vùng đất Phật. Dưới chân núi, chợ quê, ẩm thực chay, Đêm hội Làng Nương và các chương trình giới thiệu văn hóa người Dao Thanh Y tiếp nối hành trình khám phá vào buổi chiều, buổi tối.
Việc kết nối các hoạt động trong ngày giúp du khách thuận tiện sắp xếp lịch trình kết hợp tham quan với nghỉ dưỡng, tìm hiểu văn hóa bản địa, góp phần kéo dài thời gian lưu trú tại Yên Tử. Những trải nghiệm bổ sung cho nhau là cơ sở để xây dựng các chương trình lưu trú dài hơn tại Yên Tử.
Bên cạnh đó, địa phương chú trọng khai thác cảnh quan và các cung đường qua vùng di sản để phát triển du lịch thể thao. Các giải leo núi, chạy địa hình tạo thêm sức hút đối với người trẻ, người yêu vận động và khám phá thiên nhiên. Qua mỗi hành trình, vận động viên, du khách vừa thử sức, vừa có dịp tìm hiểu cảnh quan, di tích và văn hóa Yên Tử.
Theo Đảng ủy phường Yên Tử, 9 tháng đầu năm 2026, toàn phường đón khoảng 2,1 triệu lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt 4.200 tỷ đồng. Chuỗi sự kiện “Yên Tử - Sắc thu thiền định”, nổi bật là chương trình “Rạng rỡ Việt Nam”, giải Ultra Trail Yên Tử 2026, “Trung thu Di sản - Trăng rằm Yên Tử” và tour “Bình minh trên đỉnh chùa Đồng”, được địa phương đánh giá đã phát huy hiệu quả, góp phần làm khởi sắc hoạt động dịch vụ, du lịch.
Trong quý IV/2026, các hoạt động văn hóa, thể thao tiếp tục được tổ chức, nối dài mùa du lịch đến cuối năm. Theo kế hoạch, Chương trình “Kỳ vương Yên Tử” lần thứ nhất dự kiến diễn ra ngày 31/10 - 01/11, Ngày hội Văn hóa Việt Nam tại Di sản Yên Tử với chủ đề “Yên Tử - Hội tụ tinh hoa Việt” dự kiến diễn ra ngày 21-22/11; Giải chạy Yên Tử Heritage Marathon 2026 dự kiến diễn ra ngày 28-29/11. Tiếp đó là chương trình “Bình minh Yên Tử - Theo dấu chân Phật hoàng” và Đại lễ tưởng niệm 718 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn, dự kiến tổ chức ngày 9/12.
Chuỗi sự kiện cuối năm cùng các tour, hoạt động trải nghiệm thường xuyên đang nối dài mùa đón khách tại Yên Tử, gắn hành hương, chiêm bái với nghỉ dưỡng, tìm hiểu văn hóa và khám phá thiên nhiên. Đây cũng là điều kiện để các đơn vị lữ hành, cơ sở lưu trú phối hợp xây dựng chương trình, đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng của du khách trong suốt năm.
Lấy giá trị di sản làm nền tảng phát triển
Sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới ngày 12/7/2025, công tác bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới. Cùng với quảng bá, thu hút khách, việc gìn giữ di tích, cảnh quan và tổ chức hoạt động du lịch phù hợp là nhiệm vụ lâu dài.
Trong định hướng phát triển giai đoạn 2025-2030, Đảng bộ phường Yên Tử xác định lấy bảo tồn làm nền tảng phát triển bền vững; sử dụng nguồn lực từ phát triển để góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử, giữ gìn cảnh quan, môi trường. Quan điểm này được cụ thể hóa bằng các nhiệm vụ bảo vệ di tích, rừng và môi trường sinh thái; bảo tồn văn hóa người Dao Thanh Y; phát triển sản phẩm du lịch phù hợp với đặc điểm địa phương.
Năm 2027, phường định hướng xây dựng kế hoạch “Yên Tử - Du lịch 4 mùa Di sản”, gồm các chủ đề: Xuân hành hương - Hạ an lạc - Thu thiền định - Đông hội tụ. Đây là cơ sở để lựa chọn hoạt động cho từng mùa, kết nối lịch sự kiện với các sản phẩm tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm.
Trong đó, giải chạy địa hình Yên Tử Ultra Trail 2027 được định hướng tổ chức gắn với kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc và Ngày Quốc tế Hòa bình 21/9, với chủ đề “Khám phá Di sản - Lan tỏa bản sắc - Kết nối hòa bình” và bổ sung cự ly siêu dài 100 Km. Địa phương đồng thời tập trung triển khai các giải pháp phát triển du lịch đường sông ở khu vực phía Nam phường, phấn đấu khởi động từ mùa hè năm 2027.
Việc mở rộng tuyến, điểm được gắn với kết nối khu di tích Yên Tử với hồ Yên Trung, Khe Song - Thác Bạc, đền - chùa Hang Son và các địa điểm văn hóa, lịch sử trên địa bàn. Phường cũng định hướng liên kết với vịnh Hạ Long, xây dựng hành trình kết hợp hai di sản; phối hợp phát triển các tuyến du lịch kết nối Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Trao đổi với PV Báo Đại đoàn kết, ông Bùi Hoàng Giang, Bí thư Đảng ủy phường Yên Tử nhấn mạnh: Đảng bộ phường xác định bảo tồn, phát huy giá trị di sản là nền tảng; phát triển du lịch phải góp phần tạo thêm nguồn lực cho công tác bảo tồn và nâng cao đời sống nhân dân. Trên cơ sở đó, địa phương tập trung phát triển sản phẩm phù hợp với đặc trưng từng mùa, kết nối hành hương, nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa bản địa và du lịch thể thao; mở rộng các tuyến, điểm để tăng trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú của du khách; phối hợp với các tổ chức, doanh nghiệp tổ chức thực hiện, nâng cao nâng cao chất lượng dịch vụ. Đồng thời, tạo điều kiện để người dân tham gia cung cấp dịch vụ, có thêm việc làm, thu nhập và cùng gìn giữ cảnh quan, môi trường, bản sắc văn hóa Yên Tử.
Với người dân địa phương, cơ hội tham gia hoạt động du lịch được cụ thể hóa thông qua định hướng phát triển du lịch cộng đồng, nghề thủ công, sản phẩm lưu niệm và ẩm thực. Phường đặt mục tiêu xây dựng mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa người Dao Thanh Y; khuyến khích duy trì các nghề truyền thống, hoạt động văn nghệ và truyền dạy cho thế hệ trẻ.
Đây cũng là nội dung cần được quan tâm trong quá trình xây dựng sản phẩm. Du khách tìm hiểu văn hóa bản địa qua sinh hoạt, nghề truyền thống, món ăn và sự giới thiệu của người dân. Vì vậy, phát triển dịch vụ cần đi cùng việc giữ gìn những nét văn hóa còn hiện diện trong đời sống cộng đồng.
Để đáp ứng nhu cầu của du khách, phường xác định tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ làm du lịch; hoàn thiện biển chỉ dẫn, điểm dừng chân, nhà vệ sinh; nâng chất lượng hướng dẫn, thuyết minh và ứng dụng công nghệ trong giới thiệu di sản. Đây là những việc cụ thể cần được thực hiện đồng bộ với phát triển sản phẩm và tổ chức sự kiện.
Từ các hoạt động đang triển khai đến kế hoạch năm 2027, Yên Tử từng bước mở rộng thời gian và không gian đón khách. Mục tiêu lâu dài là khai thác hiệu quả giá trị di sản, tăng thời gian lưu trú, tạo việc làm cho người dân, đồng thời bảo vệ cảnh quan và gìn giữ bản sắc của vùng đất Phật.