Phiến quân IS mang chiến tranh đến Thổ Nhĩ Kỳ?

Lực lượng an ninh được huy động sau vụ đánh bom
gần một trạm xe lửa ở thủ đô Ankara.

Đối mặt với tấn công hàng loạt

Thổ Nhĩ Kỳ có khả năng sẽ phải đối mặt với hàng loạt vụ tấn công tương tự trong thời gian tới. Các vụ đánh bom cũng có thể “đầu độc” nền chính trị vốn dễ đổ vỡ của nước này, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mối quan hệ giữa nhà nước và các nhóm chiến binh người Kurd ở nước này.

Vấn đề nhạy cảm nhất sau khi vụ đánh bom kép xảy ra chính là lời buộc tội sẽ dành cho bên nào? Điều này sẽ ảnh hưởng đến phản ứng của chính quyền Ankara và phe chính trị đối lập, đặc biệt là các đảng phái của người Kurd.

Đã từng diễn ra 3 lần trong năm tính đến thời điểm này, các cuộc biểu tình được tổ chức bởi các nhóm người Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ đã phải hứng chịu các cuộc tấn công bằng bom. Như hồi tháng 7 vừa qua, một vụ đánh bom tự sát đã xảy ra ở thị trấn Suruc gần biên giới Syria đã khiến 34 người thiệt mạng. Một kẻ ủng hộ phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đã bị buộc tội thực hiện vụ tấn công, tuy nhiên IS chưa từng lên tiếng nhận trách nhiệm.

Nhưng dù ai, hoặc tổ chức nào đã chọn thủ đô Ankara làm mục tiêu vụ đánh bom hôm 10/10, thì cũng đều có ý đồ reo rắc mầm mống của sự chia rẽ và bạo lực ở Thổ Nhĩ Kỳ, và hủy hoại cuộc đàm phán chính trị vốn đã dễ đổ vỡ ở nước này.

Nhiều kẻ đánh bom tự sát bị bắt

Vụ đánh bom hôm thứ Bảy tuần trước dường như chắc chắn có bàn tay của phiến quân IS, tổ chức từng nhiều lần đe dọa tấn công Thổ Nhĩ Kỳ kể từ sau khi chính phủ nước này quyết định gia nhập liên minh quốc tế chống lại chúng mà Mỹ dẫn đầu.

Trên tạp chí trực tuyến Dabiq của chúng hồi tháng trước, IS từng đe dọa Thổ Nhĩ Kỳ rằng: “Chính phủ và quân đội nước này là một kẻ bỏ đạo”. Trong một đoạn video khác tung ra hồi tháng 7 vừa qua, một kẻ ủng hộ IS cũng từng thúc giục người Thổ Nhĩ Kỳ “đánh chiếm Istanbul, nơi mà kẻ phản bội Erdogan- Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan- làm việc”.

Tuy nhiên, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu nói rằng bên cạnh IS, thì “đảng PKK và nhóm cực tả DHKP-C là những nghi phạm có nhiều khả năng nhất” trong vụ đánh bom kép vừa qua.

Đảng PKK chính là đảng Lao động người Kurd, một tổ chức phiến quân từng khuấy động một chiến dịch ly khai trong suốt hơn 30 năm qua. Còn DHKP-C, hay Mặt trận Cách mạng Giải phóng dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ, là một tổ chức từng chịu trách nhiệm vụ đánh bom tự sát diễn ra ở Đại sứ quán Mỹ ở Ankara hồi năm 2013.

Ông Davutoglu cũng cho hay, trong những ngày gần đây, rất nhiều kẻ có ý định đánh bom tự sát đã bị bắt giữ khi vượt biên giới từ khu vực phía Bắc Iraq sang Thổ Nhĩ Kỳ. Trong trường hợp này, ông Davutoglu đã ám chỉ PKK bởi đảng này có các căn cứ quân sự ở khu vực đó chứ không phải IS- vốn không kiểm soát khu vực biên giới giữa Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, bỏ qua tình hình chính trị bất ổn ở Thổ Nhĩ Kỳ, thì một số chuyên gia phân tích lại có quan điểm khác biệt. Daniel Nisman, Giám đốc của tổ chức Levantine chuyên nghiên cứu về khu vực Đông Địa Trung Hải, tin rằng từ cách thức phối hợp cho đến các địa điểm đánh bom đều dẫn tới phiến quân IS. Theo vị chuyên gia nay, IS thường nhằm vào các cộng đồng thiểu số, như người Shia ở Ả rập Saudi, nhằm châm ngòi cho các cuộc xung đột sắc tộc.

Hậu quả khó lường

Hậu qủa của vụ đánh bom kép lần này chưa thể thấy rõ, nhưng cũng có thể đoán trước được nếu như theo dõi diễn biến những vụ đánh bom tương tự trước đây.

Hồi tháng 7 vừa qua, vụ đánh bom tự sát xảy ra ở Suruc đã nhanh chóng dẫn đến sự sụp đổ của một thỏa thuận hòa bình giữa chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ và đảng PKK. Các thủ lĩnh của người Kurd đã nhanh chóng buộc tội chính phủ đã tắc trách khi để IS tấn công khủng bố vào họ. PKK thậm chí còn có bước đi nghiêm trọng hơn: Sau khi sát hại 2 cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ, tổ chức này còn công khai cáo buộc lực lượng an ninh chính phủ đang bắt tay với IS.

Sự bùng phát của làn sóng bạo lực giữa lực lượng an ninh chính phủ và PKK kể từ đó đã gây nên cái chết của hàng trăm thường dân. Đương nhiên tình trạng bạo lực này vô cùng có lợi đối với phiến quân IS, bởi nó làm suy yếu lực lượng thù địch người Kurd và khiến cho lực lượng không quân và bộ binh của Thổ Nhĩ Kỳ phải bận tay. Hiện nay, ở miền Bắc Syria- đặc biệt là ở tỉnh Hasakah- IS đang chịu áp lực lớn từ lực lượng chiến binh người Kurd YPG, vốn có mối quan hệ mật thiết với đảng PKK.

Theo ông Nisman, cho đến giờ, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ và IS đều coi người Kurd là “kẻ thù lớn hơn”. Đến nay, IS luôn rất thận trọng trong hành động của mình, ví dụ, tránh các cuộc tuần hành mà đảng cầm quyền ở Thổ Nhĩ Kỳ tổ chức.

Trước đây, lực lượng an ninh của Thổ Nhĩ Kỳ luôn tỏ ra hết sức hiệu quả trong việc đảm bảo an ninh các thành phố lớn và khu vực biên giới. Tuy nhiên, trong 2 năm qua, IS đã có một sự hiện diện sâu rộng ở nước này.

Văn phòng Thủ tướng Ahmet Davutoglu hôm 11-10 cho hay số người chết trong vụ đánh bom ở Ankara đã lên đến 95. Trong khi đó, đảng Dân chủ Nhân dân (HDP) đối lập ủng hộ người Kurd của Thổ Nhĩ Kỳ cho biết con số này tăng lên 97. Đảng này cảnh báo số người chết có thể tăng lên do nhiều người bị thương nặng.