Phó Thủ tướng: Giáo dục đại học Thủ đô phải có vai trò dẫn dắt, đào tạo nhân lực chất lượng cao

Tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách để phát triển giáo dục đại học Thủ đô

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đề án được xây dựng trên cơ sở các chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước về phát triển giáo dục đại học, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển Thủ đô Hà Nội.

Trên cơ sở đó, Đề án xác định 12 cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt, bao gồm 4 cơ sở đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án phát triển riêng và 8 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm theo lĩnh vực, ngành đào tạo.

Các cơ sở giáo dục đại học được lựa chọn đều có thế mạnh và thành tích nổi bật trong các lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu trọng điểm; có chiến lược phát triển rõ ràng, cam kết tham gia dẫn dắt và hỗ trợ phát triển hệ thống giáo dục đại học Thủ đô, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao vị thế giáo dục đại học Việt Nam trên các bảng xếp hạng quốc tế.

Đề án tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển giáo dục đại học Thủ đô; phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học trình độ cao; thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ; tăng cường chuyển đổi số, phát triển hạ tầng và nền tảng số dùng chung; đẩy mạnh hội nhập quốc tế; phát triển các cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt và các khu đô thị đại học gắn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Lộ trình thực hiện Đề án từ năm 2026 đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, bảo đảm đồng bộ với các chiến lược, quy hoạch phát triển giáo dục, khoa học, công nghệ và phát triển Thủ đô đã được ban hành.

Chuyển mạnh từ tư duy đầu tư cho "trường" sang đặt hàng theo "bài toán"

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, giáo dục đại học Thủ đô phải có vai trò dẫn dắt, đào tạo nhân lực chất lượng cao, bồi dưỡng nhân tài, phục vụ các ngành, lĩnh vực trọng điểm của Thủ đô và đất nước.

Theo đó, Đề án phải làm rõ số liệu nền hiện nay, xác định khoảng cách so với mục tiêu, xây dựng lộ trình hằng năm đến năm 2030. Trên cơ sở đó, đề ra các chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và sản phẩm đầu ra cụ thể đối với từng cơ sở giáo dục đại học, bảo đảm lộ trình thực hiện theo từng năm.

Về nhóm 12 cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt, Phó Thủ tướng thống nhất nguyên tắc đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải; đồng thời yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo bảo đảm việc lựa chọn được thực hiện công khai, minh bạch, có căn cứ.

Phó Thủ tướng lưu ý cần nghiên cứu, phân loại rõ: cơ sở hướng tới xếp hạng toàn trường; cơ sở hướng tới xếp hạng theo lĩnh vực; cơ sở giữ vai trò trung tâm đào tạo tinh hoa, nghiên cứu hoặc đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế đánh giá định kỳ, bổ sung, điều chỉnh hoặc đưa ra khỏi nhóm dẫn dắt nếu không đáp ứng yêu cầu.

Liên quan đến nguồn lực đầu tư, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Tài chính, UBND thành phố Hà Nội và các cơ quan liên quan làm rõ tổng nhu cầu vốn, cơ cấu nguồn vốn, khả năng cân đối theo từng giai đoạn; trong đó tách bạch nguồn vốn ngân sách Trung ương, ngân sách thành phố Hà Nội, nguồn thu hợp pháp của các cơ sở giáo dục đại học, vốn xã hội hóa, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), ODA, viện trợ, tài trợ và các nguồn hợp pháp khác.

Về cơ chế đặc thù, đất đai và quỹ, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, thành phố Hà Nội rà soát kỹ thẩm quyền và căn cứ pháp lý. Những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ, ngành hoặc thành phố Hà Nội phải được xác định rõ; không quy định chung chung khi chưa đủ căn cứ pháp luật, chưa rõ nguồn lực, chưa rõ cơ quan quyết định.

Đối với đào tạo tinh hoa và công nghệ chiến lược, Phó Thủ tướng yêu cầu Đề án chuyển mạnh từ tư duy đầu tư cho "trường" sang đặt hàng theo "bài toán": bài toán quốc gia, bài toán Thủ đô, bài toán doanh nghiệp, bài toán quốc phòng - an ninh...

Các lĩnh vực cần tập trung gồm bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, lượng tử, vật liệu mới, công nghệ sinh học, đường sắt hiện đại, đô thị thông minh, công nghệ lưỡng dụng. Các chương trình đào tạo phải có chuẩn tuyển chọn, chuẩn đầu ra, cơ chế đồng đào tạo với doanh nghiệp, viện nghiên cứu; có học bổng, phòng thí nghiệm, nhiệm vụ nghiên cứu và cam kết tiếp nhận, sử dụng sản phẩm đầu ra

Đáng chú ý, AI cần được tiếp cận đồng thời là ngành đào tạo chiến lược và là công cụ đổi mới quản trị đại học, dạy học, nghiên cứu, đánh giá, học liệu mở và cá thể hóa học tập. Do đó, Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu bổ sung nội dung để 12 cơ sở đào tạo được lựa chọn phải là cơ sở đi đầu, tiên phong trong ứng dụng AI trên các lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khoa học.

Nhấn mạnh Đề án cần thực hiện theo phương châm "tất cả phải rõ", Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu giao Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu ý kiến xác đáng tại cuộc họp, rà soát toàn bộ hồ sơ, dự thảo Quyết định, Đề án và các phụ lục; báo cáo Thủ tướng trong thời hạn 1 tháng tới.