Qua rồi thời nhân công giá rẻ

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 không có chỗ cho nhân công giá rẻ.

Cạnh tranh khốc liệt

Theo giới chuyên gia kinh tế, mặc dù thách thức của cách mạng 4.0 là rất lớn, nhưng các doanh nghiệp (DN) xuất khẩu của Việt Nam vẫn có thể bứt phá nếu biết chọn đúng thời cơ và tận dụng một cách linh hoạt.

Càng ngày, người ta càng chứng kiến sự hiện hữu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với những nhà máy số, các dây chuyền công nghệ hoàn toàn bằng robot, không thấy bóng dáng của sự gia công, nhân công giá rẻ.

Trong bối cảnh đó, các DN xuất khẩu của Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức và nếu không vận động, không sáng tạo, rất có thể chúng ta sẽ bị tụt hậu rất xa so với thế giới.

Ông Lê Hồng Việt, Giám đốc công nghệ Tập đoàn FPT chỉ rõ, công nghiệp 4.0 sẽ ảnh hưởng rất lớn đến giá thành sản phẩm xuất khẩu, nhất là khi mọi việc của DN được ứng dụng công nghệ tự động hóa và giảm thiểu số lượng nhân công lao động.

Bên cạnh đó, việc cá nhân hóa của con người sẽ giám sát và thay đổi quy trình công nghệ tự động hóa, các DN sẽ không còn tận dụng lợi thế về nhân công giá rẻ.

Quan ngại hơn với khả năng tiếp cận cách mạng 4.0 của DN Việt, ông Phí Ngọc Trịnh, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Hồ Gươm - hoạt động trong lĩnh vực dệt may cho rằng, cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ đưa đến một cuộc cạnh tranh hết sức khốc liệt giữa các DN nói chung và DN dệt may nói riêng.

Theo ông Trịnh, hiện ở một số ngành thời trang đòi hỏi rất cao về mẫu mã và chất lượng và các DN trên thế giới đã sử dụng hệ thống robot để thiết kế và sản xuất sản phẩm thay cho con người.

Điều này đòi hỏi các DN Việt phải thay đổi về công nghệ sản xuất, vì gia công mãi thì không thể cạnh tranh được với robot, với tự động hóa.

Ở góc độ của các chuyên gia khi nhìn nhận tác động của cách mạng 4.0, chuyên gia Cấn Văn Lực cho rằng, các DN xuất khẩu đang đứng trước thách thức về công nghệ thông tin khi tiếp cận cuộc cách mạng này, vì thế, rủi ro công nghệ của các DN sẽ tăng lên.

Bên cạnh đó là những thách thức liên quan đến nguồn nhân lực, vì công nghiêp 4.0 đòi hỏi nhân lực chất lượng rất cao với kĩ năng và trình độ, kiến thức về công nghệ, xu hướng sản phẩm mới đó là chưa nói đến lĩnh vực pháp lý trong quy trình xuất khẩu cũng phải ở mức cao hơn.

Vị chuyên gia bày tỏ quan ngại lớn hơn cả là công nghệ hiện nay của các DN của chúng ta cần phải có khả năng, năng lực về tài chính để đầu tư công nghệ mới.

Doanh nghiệp phải chủ động

Theo nhận định của hầu hết các DN, để chuẩn bị hành trang cho cuộc cách mạng này họ buộc phải thay đổi về công nghệ, tư duy quản lý cũng như đào tạo nguồn nhân lực.

Theo ông Hoàng Mạnh Tân, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Sơn Hà, cách mạng 4.0 chính là thời cơ để các DN tiếp cận nguồn lao động có tay nghề cao, có tư duy sáng tạo, dần dần loại bỏ những công việc phổ thông hoặc mang tính lặp đi lặp lại để thay thế hoàn toàn bằng máy móc.

Nói rõ hơn về những cơ hội cho DN xuất khẩu, chuyên gia Cấn Văn Lực cho rằng, cách mạng 4.0 sẽ giúp cho DN giảm được chi phí hoạt động và quản lý. Vì theo khảo sát, những chi phí này có thể giảm từ 30 – 70%.

Bên cạnh đó, DN có cơ hội tiếp cận các thị trường mới, DN bạn hàng mới để thiết kế ra những sản phẩm dịch vụ mới.

Cách mạng 4.0 sẽ giúp cho DN có thể nâng cao năng lực cạnh tranh của mình, đặc biệt là thông qua những việc cải tiến quy trình, cải tiến sản phẩm dịch vụ và nâng cao năng suất lao động – đây là những vấn đề đang còn yếu tồn tại ở các doanh nghiệp Việt Nam.

Ở vai trò của nhà quản lý, ông Trần Việt Hòa, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Công Thương) cho biết, Bộ đang tiến hành đánh giá, xem xét và bước đầu đưa ra những khuyến nghị trong định hướng phát triển và điều chỉnh chính sách phát triển của ngành trong bối cảnh của cách mạng 4.0.

“Bộ Công thương đề xuất, đưa ra các nội dung nghiên cứu, hỗ trợ triển khai ứng dụng công nghệ của cuộc cách mạng 4.0 đối với DN ngành công thương đã trở thành một trong những nội dung ưu tiên nằm trong Đề án ứng dụng khoa học và công nghệ trong quá trình tái cơ cấu ngành phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH và phát triển bền vững giai đoạn đến năm 2025 tầm nhìn đến 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt…” – ông Hòa cho hay.