Quân đội Mỹ cân nhắc đưa thuốc lá không khói vào chương trình hỗ trợ cai thuốc
Mới đây, quân đội Mỹ cho biết đang cân nhắc đưa các sản phẩm nicotine không khói vào chương trình hỗ trợ cai thuốc, xem đây như "cầu nối" giúp quân nhân và cựu chiến binh giảm dần phụ thuộc vào thuốc lá, hạn chế phơi nhiễm với các độc chất sinh ra do hút thuốc lá điếu truyền thống.
Những năm gần đây, chính sách cai thuốc lá tại Hoa Kỳ chuyển dần từ tư duy "cai hoặc chết" sang hướng giảm hại, nhằm nâng cao tỷ lệ cai thuốc thành công.
Giảm tác hại trước để tạo bước đệm tiến dần đến cai thuốc
Tại sự kiện “Serving Those Who Serve, Embracing Tobacco Harm Reduction” (tạm dịch: “Đồng hành cùng quân nhân và cựu chiến binh – Thúc đẩy giải pháp giảm thiểu tác hại thuốc lá”) do The Hill tổ chức gần đây, TS. Stephen Ferrara, Phó Trợ lý Bộ trưởng
Theo đó, các cơ quan này đang nghiên cứu các liệu pháp thay thế nicotine hoặc những phương thức khác có thể đóng vai trò bước đệm, giúp quân nhân giảm thiểu tác hại nguy hiểm nhất của thuốc lá trước khi tiến tới cai hoàn toàn.
Theo ghi nhận, các sản phẩm nicotine không khói đang được kỳ vọng như một giải pháp phù hợp thay thế thuốc lá điếu bao gồm thuốc lá nung nóng (TLNN), thuốc lá điện tử (TLĐT), các dạng thuốc lá ngậm...
Cũng tại sự kiện, bà Chelsey Simoni, đồng sáng lập kiêm giám đốc y tế của HunterSeven - tổ chức nghiên cứu về phơi nhiễm với khói thuốc trong quân đội, nhấn mạnh rằng việc tiếp cận đến thông tin về các sản phẩm thay thế ít tác hại có vai trò quan trọng nhất đối với người hút thuốc. Theo bà, đây cũng là nền tảng trọng tâm đang được xem xét trong chiến lược hỗ trợ quân nhân cai thuốc. Đồng thời, bà cũng làm rõ tác hại của việc hút thuốc không nằm ở nicotine, mà chính khói thuốc do đốt cháy điếu thuốc lá mới là nguyên nhân gây hại.
Căn cứ trên dữ liệu khoa học, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) công bố nicotine chỉ là chất gây nghiện, còn độc tính gây ra các bệnh lý do hút thuốc chính là hàng nghìn hợp chất sinh ra từ quá trình đốt cháy điếu thuốc.
Trong tháng 12/2025, tại Hội nghị Chính sách Thuốc lá và Nicotine do Viện Luật Thực phẩm và Dược phẩm (Hoa Kỳ) tổ chức, FDA vừa có báo cáo khẳng định quan điểm, không phải sản phẩm thuốc lá và nicotine nào cũng có mức độ nguy hại như nhau.
Ông Bret Koplow, Quyền Giám đốc Trung tâm Sản phẩm Thuốc lá thuộc FDA cũng cam kết sẽ tối ưu hóa quy trình thẩm định và cấp phép để những sản phẩm thay thế, giảm nguy cơ so với thuốc lá truyền thống có thể phát huy hiệu quả. FDA cũng sẽ sớm ban hành hướng dẫn chính thức về “chuỗi nguy cơ” của các sản phẩm thuốc lá và nicotine, nhằm phân loại rõ ràng mức độ rủi ro giữa các sản phẩm.
Sự phổ biến về dữ liệu khoa học của các sản phẩm không khói trên toàn cầu
Mỹ không phải là nước đầu tiên xem xét các nghiên cứu khoa học về các sản phẩm thuốc lá không khói. Trước đó, nghiên cứu tại các nước như Pháp, Ý, Anh, Thụy Điển, Nhật và nhiều quốc gia khác đều cho ra kết quả tương tự về tiềm năng giảm hại của các sản phẩm này.
Tại Pháp, gần đây, sau khi phân tích hơn 2.500 tài liệu khoa học, Cơ quan An toàn Thực phẩm, Môi trường và Nghề nghiệp Pháp (ANSES) đã chỉ ra nồng độ các hợp chất độc hại điển hình như aldehyde trong khí hơi của thuốc lá không khói thấp hơn rất nhiều, giảm mức độ phơi nhiễm cho người dùng. Điều này dẫn đến việc Bộ Y tế Pháp cập nhật lập trường chính thức mang tính bước ngoặt: Không có thuốc lá nào tốt cho sức khỏe, nhưng mức độ rủi ro thấp hơn đáng kể so với thuốc lá truyền thống nhờ loại bỏ hoàn toàn quá trình đốt cháy là đáng để cân nhắc.
Một khảo sát khác tại Ý trong giai đoạn từ 2018 – 2024 cho thấy, sự dịch chuyển sang loại hình các loại thuốc lá không khói này mang lại những phản hồi tích cực về mặt lâm sàng: giảm ho (68,8%), cải thiện khả năng hô hấp (68,3%), sức khỏe răng miệng (64,1%), sức khỏe thể chất tổng thể (61,7%) và sức khỏe chung (61,6%).
Trong một bài báo đăng trên tạp chí Internal and Emergency Medicine, TS. Konstantinos Farsalinos nhà nghiên cứu hàng đầu về nicotine, cũng viết: “Các phân tích hóa học và nghiên cứu dấu ấn sinh học luôn chứng minh rằng sản phẩm không khói hầu như không phát hiện được các thành phần độc hại đặc trưng của thuốc lá thông thường như nitrosamine, hoặc nếu có cũng chỉ ở mức không đáng kể.”
TS. Delon Human, nguyên Tổng thư ký Hiệp hội Y tế Thế giới, đã đưa ra nhận định: “Chúng ta nên đẩy nhanh việc tiếp cận các lựa chọn thay thế ít rủi ro hơn, chứ không phải hạn chế chúng. Quy định hà khắc có nguy cơ khiến người ta phụ thuộc vào thuốc lá, vốn là sản phẩm nguy hiểm nhất”.
Dẫn chứng về Thụy Điển, nước có tỷ lệ hút thuốc thấp nhất trong Liên minh châu Âu và trở thành quốc gia đầu tiên “không khói thuốc”, hiện chỉ còn 4,5% người trưởng thành hút thuốc lá vào cuối năm 2024.
Hướng tiếp cận của chính phủ tại nhiều quốc gia cùng với dữ liệu khoa học hiện có đối với các sản phẩm không khói đang hình thành xu hướng: trước mắt là giảm tác hại và sự lệ thuộc vào thuốc lá truyền thống, tiếp theo là hỗ trợ cai thuốc hoàn toàn về lâu dài. Chính sách cũng bao gồm các biện pháp siết chặt việc ngăn chặn đối tượng chưa đủ tuổi tiếp cận mọi loại thuốc lá và nicotine.
Việc đưa thuốc lá không khói vào chiến lược kiểm soát tác hại thuốc lá quốc gia không chỉ hiện diện ở các nền kinh tế thuộc khối G7, hướng đi này đang lan rộng sang nhiều thị trường đang phát triển trong khu vực ASEAN, trong đó có Malaysia, Indonesia và Philippines – những quốc gia có điều kiện kinh tế, xã hội tương đồng với Việt Nam.
