Quản lý xe hợp đồng từ dữ liệu, chặn tình trạng 'bến cóc' trá hình

Sáng 30/9, Báo Xây dựng tổ chức tọa đàm “Quy định mới trong quản lý xe hợp đồng”, với sự tham gia của đại diện Cục Cảnh sát giao thông, Cục Đường bộ Việt Nam và Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi về những quy định mới trong quản lý xe hợp đồng, yêu cầu chuyển đổi số, kết nối dữ liệu và trách nhiệm của doanh nghiệp, lái xe trong việc tổ chức hoạt động vận tải đúng quy định.

Quản lý xe hợp đồng bằng dữ liệu trước chuyến đi

Theo ông Đỗ Quốc Phong, Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải, Cục Đường bộ Việt Nam, Nghị định 218/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 158/2024/NĐ-CP đã bổ sung nhiều nội dung liên quan đến quản lý vận tải hành khách bằng xe hợp đồng.

Đáng chú ý, quy định mới yêu cầu truyền dữ liệu hợp đồng vận chuyển trước chuyến đi về hệ thống dữ liệu của Bộ Công an. Đây là cơ sở để tăng cường giám sát, kiểm tra hoạt động xe hợp đồng, ngăn ngừa việc lợi dụng loại hình này để hoạt động như xe tuyến cố định.

Ông Đỗ Quốc Phong cho biết, thời gian qua, Cục Đường bộ Việt Nam và Cục Cảnh sát giao thông đã phối hợp kiểm tra liên ngành. Tuy nhiên, việc kiểm tra trực tiếp gặp nhiều khó khăn, nhất là trong những ngày cao điểm; có trường hợp chủ phương tiện không đưa xe ra hoạt động khi lực lượng chức năng kiểm tra hoặc tìm cách tránh né.

Do đó, việc chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu điện tử sẽ giúp cơ quan chức năng có thông tin về chuyến đi ngay từ trước khi phương tiện hoạt động, qua đó nâng cao khả năng giám sát, kiểm tra và đối chiếu.

Thượng tá Nguyễn Hồng Long, Phó Trưởng phòng Hướng dẫn tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông, Cục Cảnh sát giao thông cho biết, theo Nghị định 218/2026, từ ngày 1/1/2028, đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng phải kết nối, chia sẻ dữ liệu về nội dung hợp đồng cho Cục Cảnh sát giao thông trước khi thực hiện chuyến đi.

Dữ liệu này sẽ được sử dụng để đối chiếu với hoạt động thực tế của chuyến xe, phục vụ công tác tuần tra, kiểm soát và được chia sẻ cho các cơ quan quản lý liên quan theo chức năng.

Theo Thượng tá Nguyễn Hồng Long, Bộ Công an sẽ quy định, hướng dẫn cụ thể về việc kết nối, chia sẻ và sử dụng dữ liệu. Doanh nghiệp không phải tự tìm phương thức kết nối mà sẽ được hướng dẫn về yêu cầu kỹ thuật và phương thức thực hiện trước thời điểm áp dụng.

Không để xe hợp đồng "đội lốt" xe tuyến cố định

Một trong những vấn đề được các đại biểu đặc biệt lưu ý là tình trạng sử dụng danh nghĩa xe hợp đồng nhưng hoạt động như xe tuyến cố định.

Thượng tá Nguyễn Hồng Long cho rằng, cần nhìn nhận xe hợp đồng là một loại hình vận tải đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân, doanh nghiệp. Vấn đề đặt ra là hoạt động ấy phải đúng bản chất của vận tải theo hợp đồng, bảo đảm an toàn và cạnh tranh bình đẳng.

"Thực tế cho thấy, có trường hợp sử dụng danh nghĩa xe hợp đồng nhưng bản chất lại là bán chỗ cho từng hành khách. Xe chạy theo lịch trình, tuyến cố định, đón trả khách tại văn phòng hoặc lặp đi lặp lại tại những điểm cố định do đơn vị kinh doanh vận tải thuê, hợp tác kinh doanh, như một dạng "bến xe cóc".

Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động vận tải, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh, trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Việc tranh giành khách, vi phạm quy định về dừng, đỗ, tập trung phương tiện trên đường phố có thể làm phát sinh những nguy cơ mất an toàn giao thông", Thượng tá Nguyễn Hồng Long nói.

Theo Thượng tá Nguyễn Hồng Long trước thực tế đó, các quy định pháp luật mới đã từng bước làm rõ trách nhiệm, điều kiện hoạt động cũng như chế tài đối với những hành vi vi phạm trong lĩnh vực vận tải bằng xe ô tô.

Ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho biết, qua gần 30 năm hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh vận tải, tôi nhận thấy chúng ta vẫn chưa theo kịp bối cảnh công nghệ phát triển và bùng nổ như hiện nay.

Theo ông Hùng vấn đề đặt ra là phải minh bạch hóa như thế nào trong quản lý hoạt động kinh doanh vận tải? Có thể nói, thời gian qua, một trong những vấn đề nhức nhối nằm ở hoạt động và công tác quản lý xe hợp đồng.

"Nhắc lại câu chuyện cách đây khoảng 5 năm, cơ quan quản lý mới ban hành Nghị định 10 để phân định giữa xe taxi và xe công nghệ. Khi đó, 5 loại hình vận tải chỉ còn 4, trong đó loại hình xe du lịch được gộp vào xe hợp đồng. Từ đó đến nay, xe hợp đồng vừa cạnh tranh với xe taxi, vừa lấn sân sang hoạt động của xe khách tuyến cố định.

Chúng ta sử dụng cụm từ "xe công nghệ" thì cần phải phân định rõ bản chất của loại hình này. Nếu sử dụng xe công nghệ để kinh doanh như xe taxi và gọi là "taxi công nghệ" thì không đúng. Bởi hiện nay, tất cả các loại hình taxi đều ứng dụng công nghệ để tiết giảm chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý quản lý hiệu quả hơn", ông Hùng nói.

Theo ông Hùng, để minh bạch hóa hơn, ngành Xây dựng cần xem xét lại khái niệm về kinh doanh xe hợp đồng.

"Theo quy định, từ ngày 1/1/2028, các doanh nghiệp phải tuân thủ quy định về truyền dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Tuy nhiên, qua theo dõi thực tế, danh sách hành khách trên xe, kể cả xe đưa đón cán bộ, công nhân viên, vẫn phải có danh sách ghi tên.

Thực tế này đặt ra yêu cầu đối với chuyển đổi số là phải kiểm soát ngay từ trước khi xe lăn bánh: có bao nhiêu hành khách, danh sách cụ thể gồm những ai và dữ liệu phải được truyền để lực lượng chức năng có thể kiểm soát, qua đó chủ động ngăn ngừa sự vụ, thay vì để xảy ra rồi mới xử lý", ông Hùng cho hay.

Theo ông Hùng khi dữ liệu được kết nối và đối chiếu hiệu quả, xe hợp đồng sẽ phải hoạt động đúng bản chất của loại hình vận tải này. Cùng với trách nhiệm của doanh nghiệp và lái xe, đây cũng là cơ sở để từng bước xây dựng môi trường vận tải minh bạch, cạnh tranh bình đẳng và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.