Quảng Nam: Trao trả lại 1.457 cổ vật cho một chủ nhân

Đại tá Huỳnh Trung Nguyên, Phó giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam, đại diện nhà chức trách bàn giao số cổ vật cho ông Mười

Theo hồ sơ vụ việc, vào ngày 15/8/2003, khi ông Mười đang thu gom đồ cổ của ngư dân thu được khi chài lưới tại vùng biển Đà Nẵng để trưng bày, Công an tỉnh Quảng Nam xuất hiện bắt giữ với lý do ông đang vận chuyển trái phép 33 cổ vật thu mua từ các tàu của ngư dân. Kiểm tra tại nhà riêng số 130 Nguyễn Thị Minh Khai (TP.Đà Nẵng), lực lượng chức năng đã thu giữ tổng cộng 1.573 cổ vật đựng trong 27 thùng carton, rồi đưa số cổ vật trên về Quảng Nam. Số cổ vật nói trên ông Mười khai nhận là đã thu mua trong suốt 10 năm với mục đích mở bảo tàng tư nhân, không có ý định mua bán để kiếm lời.

Ngay sau đó, Cơ quan An ninh điều tra (ANĐT) - Công an tỉnh Quảng Nam khởi tố vụ án, khởi tố bị can Nguyễn Mười về tội “Tàng trữ, vận chuyển hàng cấm” theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 1985. Tuy nhiên, ngày 25-8-2003, VKSND tỉnh Quảng Nam đã ra quyết định hủy quyết định tạm giữ, còn số cổ vật nói trên vẫn bị Cơ quan ANĐT Công an tỉnh Quảng Nam niêm phong tạm giữ. Tuy nhiên một năm sau, Viện kiểm sát tỉnh Quảng Nam đình chỉ vụ án, miễn trách nhiệm hình sự với ông Nguyễn Mười và đề nghị chỉ xử phạt hành chính vì xác định phần lớn số cổ vật này được ông Mười thu mua trước thời điểm luật có hiệu lực về tội Tàng trữ, vận chuyển hàng cấm và ông Mười cũng khai nhận không có mục đích bán chúng để kiếm lời. Thế nhưng đến năm 2009, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam ký quyết định xử phạt hành chính đồng thời tịch thu toàn bộ cổ vật sung công quỹ.

Cho rằng tỉnh Quảng Nam đã xử phạt và tịch thu cổ vật của mình không có căn cứ, ông Mười đã kiện Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam ra tòa. Sau đó UBND tỉnh Quảng Nam đã hủy quyết định xử phạt hành chính, tuy nhiên vẫn không chịu trao trả cổ vật. Đến năm 2010, tỉnh Quảng Nam lập hội đồng định giá và xác định số cổ vật của ông Mười có giá trị hơn 1,6 tỷ đồng. Cho rằng số tiền quá lớn, không thuộc thẩm quyền xử lý hành chính, UBND tỉnh Quảng Nam lại tiếp tục chuyển hồ sơ, đề nghị Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Nam (PA 92) thụ lý vụ án hình sự. PA 92 sau đó đề nghị Viện kiểm sát hủy quyết định đình chỉ vụ án, phục hồi điều tra. Tuy nhiên, Viện kiểm sát cho rằng không có căn cứ nên bác bỏ đề nghị này.

Đến năm 2011, PA92 gửi công văn tới UBND tỉnh Quảng Nam đề nghị xử lý, tuy nhiên qua nhiều cuộc họp liên ngành tỉnh này vẫn không có phương án xử lý dứt điểm vụ việc. Đến tháng 6-2012, UBND tỉnh mới có công văn xác định Quảng Nam không có căn cứ để xử phạt hành chính ông Nguyễn Mười vì việc bắt giữ diễn ra tại Đà Nẵng. Tuy nhiên số cổ vật trên vẫn không được nhà chức trách trao trả lại.

Cho mãi đến tháng 8-2015, UBND tỉnh Quảng Nam mới có kết luận đề nghị trao trả 1.457 cổ vật vì không có căn cứ xử lý. Nhà chức trách xác định, trong tổng số 1.573 cổ vật tịch thu của ông Mười từ năm 2003, có 56 cái không phải cổ vật nên đã trao trả trước đó. 33 cái bị bắt quả tang và 27 cái được xác định ông này thu mua từ sau ngày 1-7-2000, khi Bộ luật hình sự quy định về tội Tàng trữ và vận chuyển hàng cấm đã có hiệu lực nên tịch thu sung công quỹ.

Có mặt tại buổi trao trả ông Mười cho biết: “Số cổ vật này chủ yếu là đồ gốm sứ gồm bát, đĩa, bình rượu,… khai quật được từ các tàu đắm vào thế kỷ 15. Tôi có ý định mở bảo tàng tư nhân nên sư tầm và không hề thu mua với mục đích kiếm lời nhưng không ngờ lại dính đến vụ việc này. Gia đình tôi đã rất vất vả vì phải đi kiện đòi lại cổ vật trong hơn 12 năm qua”. Ông Mười cũng tỏ ra lo ngại về chất lượng số cổ vật sau hơn 12 năm bị tịch thu, sợ bảo quản không được tốt.

Một số hình ảnh về số cổ vật được trao trả cho chủ nhân:

Những cổ vật bị thu giữ 12 năm nay trở về với chủ nhân của nó