Quảng Ninh nâng chất lượng phản biện xã hội từ thực tiễn cơ sở

Tham dự có gần 100 đại biểu là đại diện các tổ chức thành viên MTTQ thành phố; Sở Tư pháp và các Hội đồng tư vấn của Ủy ban MTTQ thành phố; Ban Thường trực Ủy ban MTTQ các xã, phường...

Phát biểu báo cáo đề dẫn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Quảng Ninh Vũ Quang Trực cho biết: Trong 13 năm qua, MTTQ cấp thành phố đã phản biện hơn 180 dự thảo văn bản. Hoạt động phản biện từng bước chuyển từ hình thức gửi dự thảo lấy ý kiến sang tổ chức hội nghị đối với những chính sách có tác động rộng, như hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, cận nghèo; trợ giúp xã hội; phát triển lâm nghiệp bền vững; chính sách dân số và chế độ đối với người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.

Riêng năm 2026, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Quảng Ninh đã tổ chức hội nghị phản biện đối với 5 dự thảo nghị quyết trình HĐND thành phố. Phạm vi phản biện được mở rộng từ các chính sách liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân sang những chính sách có tác động đến định hướng phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có chính sách hỗ trợ công nghiệp công nghệ số, thiết kế chip và chuỗi cung ứng bán dẫn...

Để chuẩn bị cho các hội nghị, MTTQ thành phố khảo sát thực tế, lấy ý kiến đối tượng thụ hưởng hoặc chịu tác động của chính sách, đồng thời mời chuyên gia và người có kinh nghiệm tham gia góp ý chuyên sâu. Sau khi nhận văn bản phản biện của MTTQ, UBND thành phố đã chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu và có văn bản giải trình theo quy định.

Ở cấp cơ sở, từ năm 2014 đến nay, MTTQ đã phản biện 453 dự thảo chương trình, đề án, dự án và văn bản liên quan. Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành từ ngày 1/7/2025, MTTQ các xã, phường, đặc khu đã tổ chức hội nghị phản biện 26 dự thảo, trong đó chủ yếu là phương án, đề án sắp xếp thôn, bản, khu phố. Việc lắng nghe ý kiến từ cơ sở góp phần làm rõ những vấn đề người dân quan tâm, tạo đồng thuận trong quá trình triển khai.

Bên cạnh kết quả đạt được, báo cáo thẳng thắn chỉ ra hoạt động phản biện ở một số nơi còn hạn chế; có nơi chưa phân biệt rõ giữa góp ý văn bản và phản biện xã hội. Việc xác định nội dung đưa vào chương trình hằng năm đôi khi bị động, chất lượng ý kiến tham gia chưa đồng đều. Cán bộ Mặt trận, nhất là ở cơ sở, phải đảm nhiệm nhiều công việc trong khi phản biện đòi hỏi kiến thức chuyên sâu; việc huy động chuyên gia và đôn đốc cơ quan soạn thảo phản hồi kiến nghị vẫn còn khó khăn.

Trong bối cảnh Quảng Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới, những hạn chế đó đòi hỏi hoạt động phản biện xã hội phải sát thực tiễn và đi sâu hơn vào các vấn đề người dân quan tâm. Từ yêu cầu này, hội nghị tập trung tìm giải pháp nâng cao chất lượng phản biện ở từng khâu, từ chuẩn bị nội dung đến theo dõi việc tiếp thu kiến nghị.

Tại hội nghị, các đại biểu đã thẳng thắn trao đổi kinh nghiệm thực hiện phản biện xã hội ở cơ sở, tập trung vào cách lựa chọn vấn đề sát đời sống, lấy ý kiến người chịu tác động và huy động những người am hiểu lĩnh vực được phản biện. Các ý kiến cũng đề cập việc chuẩn bị tài liệu, tổ chức thảo luận, đối thoại với cơ quan soạn thảo, xây dựng kiến nghị cụ thể và theo dõi kết quả tiếp thu sau phản biện...

Quang cảnh hội nghị.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Quảng Ninh Vũ Quang Trực khẳng định, phản biện xã hội là một trong những chức năng, nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi của MTTQ Việt Nam, được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và không ngừng hoàn thiện về cơ sở chính trị, pháp lý. Thông qua việc nhận xét, đánh giá và kiến nghị đối với các dự thảo chính sách, Mặt trận góp phần đưa ý kiến của nhân dân, đặc biệt là những người chịu tác động trực tiếp, vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Quảng Ninh lưu ý, việc lựa chọn nội dung phản biện cần có trọng tâm, phù hợp nguồn lực, chú ý các vấn đề phát sinh trong quá trình đô thị hóa, giải phóng mặt bằng, tái định cư, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm và thực hiện chính sách đối với người yếu thế.

Cùng với đó chọn hình thức phản biện phù hợp với từng dự thảo, phát huy vai trò của các tổ chức thành viên, hội đồng tư vấn, chuyên gia và nâng cao năng lực cán bộ Mặt trận.

Ý kiến phản biện cần khách quan, có căn cứ, được thể hiện thành kiến nghị rõ ràng để cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu, giải trình và được theo dõi đến cùng, góp phần làm cho chính sách sát thực tiễn, tạo sự đồng thuận của nhân dân khi thực hiện.