Quy hoạch sông Hồng: Tổ chức không gian đô thị hiện đại gắn với bảo đảm an toàn phòng, chống lũ

Cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô

Ngày 11/9, Sở Xây dựng Hà Nội tổ chức Hội nghị trực tuyến tiếp nhận, tổng hợp ý kiến và trả lời nhân dân theo cơ chế thống nhất của thành phố về Đồ án Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở và Phương án, vị trí đường bộ Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỷ lệ 1/500. Hội nghị được tổ chức tại điểm cầu trụ sở UBND TP Hà Nội, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các sở, ngành và 24 xã, phường liên quan, đồng thời kết nối trực tuyến tới 126 xã, phường trên địa bàn Thành phố.

Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội Đào Duy Hưng cho biết, việc điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là bước cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, được phê duyệt tại Quyết định số 2512 ngày 13/5/2026 của UBND TP Hà Nội. Đây không phải là sự điều chỉnh chỉ để phục vụ một dự án giao thông, mà là quá trình tổ chức lại không gian đô thị, tạo lập cấu trúc phát triển mới theo hướng hiện đại, sinh thái, tăng cường kết nối hai bờ sông và đưa sông Hồng trở thành một phần quan trọng trong đời sống đô thị.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô, sông Hồng được xác định là một trong những trục tăng trưởng, cực phát triển không gian cảnh quan đa chức năng, trung tâm dịch vụ thương mại và động lực phát triển lớn của Hà Nội.

Đại lộ cảnh quan sông Hồng được định hướng trở thành trục chủ đạo của không gian xanh trung tâm, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị; gắn với không gian văn hóa, sáng tạo, khoa học và công nghệ.

Không gian hai bên sông được kỳ vọng trở thành hình ảnh tiêu biểu của một Hà Nội văn hiến, bản sắc và sáng tạo, hướng tới một biểu tượng mới của Thủ đô; đồng thời kết nối với các tỉnh, thành phố dọc sông Hồng, hình thành vùng cảnh quan liên kết phía Bắc.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm cho biết, quá trình lập quy hoạch được thực hiện theo các quy định pháp luật hiện hành, trên cơ sở chính trị, pháp lý và các nguyên tắc về quy hoạch đô thị. Qua tổng hợp ý kiến của cộng đồng dân cư, tổ chức, cá nhân liên quan, có 8 nhóm vấn đề được quan tâm, tập trung vào quy hoạch, tái định cư, cơ chế, chính sách và các nội dung liên quan.

Tại các điểm cầu đã có 9 ý kiến cơ bản bày tỏ sự đồng thuận với chủ trương điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng sau khi được tiếp cận, nghiên cứu hồ sơ niêm yết công khai. Người dân kỳ vọng khi dự án được triển khai sẽ tạo diện mạo mới cho không gian ven sông, đồng bộ hạ tầng, cải thiện điều kiện sống và mở thêm cơ hội phát triển kinh tế - xã hội.

An toàn phòng, chống lũ là nguyên tắc xuyên suốt

Phát triển đô thị ven sông Hồng luôn đặt ra bài toán cân bằng giữa khai thác tiềm năng không gian và bảo đảm an toàn phòng, chống lũ. Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng nhất của đồ án điều chỉnh.

Theo ông Đào Duy Hưng, quy hoạch phải tuân thủ Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, đồng thời bảo đảm sự thống nhất về cấu trúc không gian hai bên sông. Đồ án không được làm suy giảm khả năng thoát lũ, không lấn chiếm hành lang lũ, hành lang đê; bảo vệ không gian mặt nước, cảnh quan sông và đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Quan điểm xuyên suốt là “điều kiện đi trước quyền phát triển”. Nghĩa là mọi hoạt động phát triển đô thị, đầu tư xây dựng tại khu vực ven sông phải được đặt trong khuôn khổ kiểm soát chặt chẽ về thủy lực, đê điều và phòng, chống thiên tai.

Quy hoạch phân khu xác định phạm vi nghiên cứu, chức năng, nhu cầu phát triển và yêu cầu tổ chức không gian. Các mô hình thủy lực và nội dung kiểm tra, đánh giá phải được cơ quan chuyên ngành khẳng định. Trên cơ sở đó, quy hoạch chi tiết và từng dự án đầu tư mới xác định cụ thể chỉ tiêu sử dụng đất, quy mô và giải pháp phù hợp.

Các dự án cũng phải có giải pháp giảm thiểu, khắc phục và bảo đảm an toàn trước những tác động liên quan đến đê, đập hoặc quá trình vận hành công trình. Đặc biệt, nếu trong quá trình triển khai phát hiện phương án làm gia tăng nguy cơ lũ hoặc làm thay đổi chức năng, quy mô khu vực, quy hoạch phải được điều chỉnh trước khi dự án được thực hiện.

Cách tiếp cận này cho thấy tư duy quy hoạch sông Hồng đang chuyển từ quản lý không gian bãi sông sang chủ động kiến tạo không gian phát triển, nhưng trên nền tảng kiểm soát nghiêm ngặt các điều kiện an toàn.

Kiến tạo 11 công viên sinh thái, khoảng 3.500ha

Theo Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội, đồ án điều chỉnh cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Trung ương và Thành phố, xác định sông Hồng không chỉ là hành lang xanh sinh thái mà còn là trục chiến lược, không gian trung tâm trong cấu trúc phát triển của Thủ đô.

Một mục tiêu nổi bật là tăng cường kết nối hai bờ, từng bước đưa đô thị hướng ra sông thông qua Đại lộ cảnh quan, hệ thống cầu, giao thông công cộng, công viên và các không gian đô thị tích hợp với mặt nước.

Đáng chú ý, đồ án định hướng kiến tạo 11 công viên sinh thái với tổng diện tích khoảng 3.500ha, gắn với cảnh quan thoát lũ và chức năng chứa nước sinh thái. Đây được xem là quỹ không gian quan trọng để vừa nâng cao chất lượng môi trường, vừa tạo dư địa phát triển các hoạt động công cộng, văn hóa, vui chơi, giải trí và dịch vụ.

Quỹ đất ven sông sẽ được khai thác có chọn lọc, phát triển đô thị hai bờ phù hợp với điều kiện địa hình, thủy lực và yêu cầu phòng, chống lũ. Mục tiêu là khai thác hiệu quả giá trị đất đai, cảnh quan sông Hồng nhưng không đánh đổi an toàn của cộng đồng.

Cùng với việc kiến tạo không gian mới, đồ án đặt ra yêu cầu tái thiết các khu dân cư, chỉnh trang, di dời và tái định cư theo lộ trình phù hợp. Điều kiện sống mới của người dân phải được bảo đảm trước khi thực hiện di dời, qua đó hạn chế tối đa những xáo trộn trong đời sống và sinh kế.

Các giá trị di sản, làng nghề và không gian văn hóa lâu đời cũng được tích hợp trong cấu trúc phát triển mới, cùng với việc nâng cao chất lượng hạ tầng và môi trường sống.

Từ đó, Hà Nội hướng tới một cách tiếp cận mới: không chỉ quản lý bãi sông mà chủ động kiến tạo không gian sông Hồng, biến khu vực này thành một cấu phần quan trọng của đô thị hiện đại, sinh thái và giàu bản sắc.

Theo Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội Đào Duy Hưng, những nội dung trình bày tại hội nghị là các tiêu chí tổng thể và cơ sở của việc điều chỉnh quy hoạch. Viện sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến của các đại biểu và nhân dân để hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền xem xét theo quy định.

Quy hoạch sông Hồng vì thế không chỉ mở ra một trục giao thông mới, mà còn đặt nền móng cho việc tổ chức lại không gian phát triển của Hà Nội trong dài hạn. Mục tiêu cuối cùng là hình thành một đô thị hướng sông, xanh hơn, kết nối hơn và hiện đại hơn, nhưng trước hết phải là một không gian phát triển an toàn trước lũ.