Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm: Định vị siêu đô thị biển, trung tâm toàn cầu của khu vực

Đây là diễn đàn khoa học đầu tiên của thành phố trong quá trình triển khai lập Quy hoạch tổng thể TPHCM theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu khai mạc, ông Võ Văn Minh – Chủ tịch HĐND thành phố cho biết, sau hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM có diện tích hơn 6.700 km², dân số hơn 14 triệu người, trở thành một “siêu đô thị”, trung tâm kinh tế, đầu mối thu hút đầu tư và động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước cũng như khu vực Đông Nam Á.

Hiện nay, TPHCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của Việt Nam, đóng góp hơn 23% GDP, trên 30% tổng thu ngân sách nhà nước và 20,7% kim ngạch xuất nhập khẩu. Thành phố đồng thời là trung tâm tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Theo ông Minh, Nghị quyết 260/2025/QH15 đã chính thức xác lập mô hình phát triển tích hợp đồng bộ không gian, hạ tầng và kinh tế - xã hội sau hợp nhất ba địa phương thông qua Quy hoạch tổng thể TPHCM. Đây là công cụ chiến lược nhằm tái cấu trúc không gian phát triển, phân bố hợp lý các chức năng kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Ngày 19/5/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đã đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể thành phố với tầm nhìn 100 năm, nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới, ổn định, lâu dài, nâng cao năng lực chống chịu biến đổi khí hậu cho thành phố, vùng TPHCM.

Quy hoạch không gian phát triển thành phố theo tư duy đa cực, tích hợp, kết nối, vận hành theo mô hình quản trị đa trung tâm, hài hòa giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữa phát triển hiện đại và bảo tồn, lưu giữ các giá trị truyền thống. Việc triển khai thực hiện Quy hoạch tổng thể TPHCM đang đứng trước cơ hội mang tính thời đại.

Để quy hoạch thực sự mang tầm nhìn thế kỷ, Chủ tịch HĐND TPHCM đề nghị các chuyên gia tập trung hiến kế cho bốn nhóm vấn đề trọng tâm gồm: xây dựng khung chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; định hướng cấu trúc không gian đô thị; phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật; quản lý tài nguyên, môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Góp ý cho quy hoạch, TS. Trần Du Lịch – chuyên gia kinh tế nhấn mạnh: “TPHCM đang hình thành một đại vùng đô thị. Quy hoạch cần chuyển từ tư duy mở rộng không gian sang xây dựng một trung tâm đô thị toàn cầu”.

Ông Trần Du Lịch cho rằng, quy hoạch mới phải trả lời được những câu hỏi cốt lõi như ngành kinh tế nào tạo ra giá trị gia tăng cao nhất, đâu là các động lực bảo đảm phát triển bền vững, quy mô và chức năng của từng cực tăng trưởng ra sao. Đồng thời, cần xác định rõ vai trò của giao thông công cộng, chiến lược phát triển đô thị hướng biển, bám sông, cũng như xây dựng đô thị số và quản trị dữ liệu.

Theo vị chuyên gia này, quy hoạch hiện đại không chỉ trả lời câu hỏi thành phố sẽ xây thêm những gì mà còn phải xác định rõ TPHCM sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các đô thị toàn cầu của châu Á và thế giới trong 25, 50 hay 100 năm tới.

Cho rằng quy hoạch phải đảm bảo tính khoa học, KTS. Trần Ngọc Chính - nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng đánh giá, Nghị quyết 09-NQ/TW là nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra không gian phát triển rất lớn cho TPHCM.

Tuy nhiên, theo ông Chính, công tác quy hoạch phải bảo đảm tính khoa học, đúng định hướng và phù hợp với xu thế phát triển của thế giới. TPHCM hiện đã trở thành một siêu đô thị biển nên cần nhìn nhận rõ vai trò của thành phố trong tổng thể vùng Đông Nam bộ, cả nước và khu vực.

“Không thể tách rời không gian phát triển của TPHCM với các địa phương lân cận. Thành phố cần tận dụng tối đa lợi thế của hệ thống sông ngòi và biển để tạo động lực phát triển mới trong thế kỷ tới”, KTS. Chính nhấn mạnh.

Theo đề cương Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm, dự kiến quy mô dân số đến năm 2050 của thành phố khoảng 20 - 22 triệu người; tăng trưởng GRDP bình quân đạt tối thiểu 10%/năm trong giai đoạn 2025 - 2050;

Mục tiêu quy hoạch xác định đến năm 2050, TPHCM trở thành đô thị nằm trong nhóm 100 thành phố có chất lượng sống tốt nhất thế giới, có bản sắc đặc trưng, là một trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại,… quan trọng của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương; là đầu mối giao thương quốc tế, cửa ngõ kết nối ra biển của vùng và quốc gia.

Về tầm nhìn 100 năm, tthành phố sẽ là siêu đô thị bền vững, sáng tạo và đáng sống hàng đầu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, công bằng xã hội và gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa.