Quyết tâm ổn định giá xăng dầu, giảm áp lực cho người dân và doanh nghiệp

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi trao đổi với báo chí đã cho rằng: Trong cấu thành giá xăng dầu, thuế là một yếu tố có khả năng điều chỉnh nhanh. Khi được sử dụng hợp lý, công cụ này có thể giúp giảm áp lực tăng giá trong nước, hạn chế tác động lan tỏa đến lạm phát, đồng thời ổn định tâm lý thị trường và kỳ vọng của người dân, doanh nghiệp.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều biến động khó lường, đặc biệt là những rủi ro từ thị trường năng lượng, việc Chính phủ cho phép áp dụng mức thuế 0% đối với xăng dầu trong những thời điểm cần thiết được nhìn nhận là một quyết sách mang tính linh hoạt, kịp thời và phù hợp với yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô.

Khi được hỏi chính sách giảm thuế này sẽ mang ý nghĩa như thế nào đối với người dân và cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đầu vào và áp lực lạm phát còn cao? Ông Nguyễn Quang Huy cho biết: việc giảm thuế xăng dầu mang lại những tác động trực tiếp và rõ rệt đối với cả người dân và doanh nghiệp. Đối với người dân, chính sách này giúp giảm chi phí đi lại và sinh hoạt, qua đó góp phần cải thiện thu nhập thực và ổn định đời sống. Đối với doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực vận tải, sản xuất và logistics, việc giảm thuế góp phần làm giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.

Quan trọng hơn, chính sách này còn góp phần giữ ổn định mặt bằng giá chung, hỗ trợ kiểm soát lạm phát, vốn là một trong những mục tiêu điều hành trọng tâm hiện nay.

Tuy nhiên, trong bối cảnh năng lượng toàn cầu biến động, vừa bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và giảm phụ thuộc vào biến động của thị trường thế giới, ông Nguyễn Quang Huy phân tích, để giảm thiểu tác động từ các cú sốc bên ngoài, cần từng bước chuyển từ tư duy điều hành sang tư duy kiến tạo một hệ sinh thái năng lượng chủ động.

Trước hết, về nguồn cung, bên cạnh việc nâng cao năng lực trong nước, cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế thông qua đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực dầu khí, cũng như thúc đẩy liên doanh, liên kết với các quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn. Cách tiếp cận này giúp đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào thị trường giao ngay và hình thành các chuỗi cung ứng ổn định, dài hạn.

Cùng với đó, việc xây dựng hệ thống dự trữ xăng dầu chiến lược nhiều tầng là một trụ cột quan trọng. Theo đó, cần thiết kế các kịch bản dự trữ linh hoạt từ ngắn hạn khoảng 60 ngày, trung hạn 90 ngày đến dài hạn 120 ngày hoặc cao hơn khi điều kiện cho phép.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy đây là công cụ hiệu quả để ứng phó với gián đoạn nguồn cung, bình ổn thị trường trong các cú sốc giá và tạo “khoảng đệm thời gian” để triển khai các giải pháp dài hạn.

Song song với hợp tác quốc tế, cần tiếp tục nâng cao năng lực tự chủ trong nước thông qua đầu tư chiều sâu vào lĩnh vực lọc hóa dầu, tối ưu hóa hệ thống phân phối và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp năng lượng. Mục tiêu là từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, tăng khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Một yếu tố không thể thiếu là hoàn thiện cơ chế thị trường theo hướng minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, với thông tin được công khai đầy đủ và sự tham gia của nhiều chủ thể. Khi đó, giá xăng dầu sẽ phản ánh sát cung – cầu, giảm gánh nặng điều hành hành chính và hạn chế nguy cơ méo mó thị trường.

Bên cạnh đó, cần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng bền vững, phù hợp với xu thế toàn cầu. Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này để phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy giao thông điện hóa và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sạch. Việc đa dạng hóa nguồn năng lượng không chỉ giúp giảm áp lực lên xăng dầu mà còn góp phần bảo đảm phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Cuối cùng, việc thiết kế chính sách thuế linh hoạt theo chu kỳ cũng là một giải pháp quan trọng. Cơ chế này cho phép tăng thuế khi giá thế giới ở mức thấp và giảm thuế khi giá tăng cao, qua đó đóng vai trò như một “bộ giảm xóc” cho nền kinh tế, giúp hài hòa giữa ổn định ngân sách và hỗ trợ tăng trưởng.