Báo Đại Đoàn Kết Thị trường

Rủi ro dữ liệu trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Rủi ro dữ liệu trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Sáng ngày 17/11, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chủ trì tổ chức hội thảo “Quản trị rủi ro số và kết nối thị trường quốc tế: Giải pháp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa".

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chủ trì tổ chức hội thảo “Quản trị rủi ro số và kết nối thị trường quốc tế: Giải pháp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa". Ảnh: BTC.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chủ trì tổ chức hội thảo “Quản trị rủi ro số và kết nối thị trường quốc tế: Giải pháp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa". Ảnh: BTC.

Ông Ngô Việt Khôi, chuyên gia bảo mật của Công ty cổ phần An ninh Dữ liệu Việt Nam (VNDS) đã đưa ra 1 tình huống: Một tệp dữ liệu khách hàng được gửi qua email, chuyển tiếp cho đồng nghiệp bằng Zalo, tải lên Google Drive rồi đưa vào ChatGPT hoặc Gemini để phân tích. Mỗi thao tác đều có vẻ thuận tiện, nhưng dữ liệu đã lần lượt đi qua nhiều môi trường khác nhau, trong khi doanh nghiệp có thể không còn kiểm soát được nơi lưu trữ, người tiếp cận và cách thức sử dụng.

“Dữ liệu đã rời khỏi công ty ngay cả khi không cần hacker nào can thiệp, không ai tấn công, mà là do thói quen của chúng ta thôi”, ông Khôi cảnh báo.

Theo ông Khôi, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) chưa có nhân sự chuyên trách về an toàn thông tin, quy trình quản lý dữ liệu còn thiếu hoặc chưa được chuẩn hóa. Tài khoản công việc có thể được sử dụng chung với tài khoản cá nhân; dữ liệu nằm rải rác trên máy tính của nhân viên; quyền quản trị website, fanpage được giao cho bên thứ ba nhưng chưa được kiểm soát chặt chẽ.

Một tình huống rủi ro dữ liệu khác mà doanh nghiệp gặp phải, là nhân viên nghỉ việc nhưng doanh nghiệp chưa kịp thu hồi quyền truy cập email, Google Drive, CRM hoặc fanpage. Khi đó, dữ liệu và tài nguyên số của doanh nghiệp vẫn có thể nằm trong tầm tiếp cận của người đã không còn làm việc tại đơn vị.

Ông Khôi cũng chỉ ra rủi ro từ việc sử dụng một mật khẩu cho nhiều tài khoản. Khi một tài khoản bị lộ, kẻ xấu có thể tìm cách truy cập các dịch vụ liên kết, từ đó tiếp cận dữ liệu lưu trữ, thông tin trao đổi và thậm chí lợi dụng danh tính doanh nghiệp để yêu cầu chuyển tiền.

Đây không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật. Nó liên quan trực tiếp đến cách doanh nghiệp phân quyền, quản lý tài khoản, bàn giao công việc và kiểm soát hoạt động của nhân viên cũng như nhà cung cấp dịch vụ.

Ông Khôi cho rằng doanh nghiệp nhỏ không phải lúc nào cũng bị nhắm đến vì quy mô lớn. Những đơn vị thiếu nguồn lực bảo vệ, quy trình kiểm soát lỏng lẻo hoặc khó phát hiện sự cố có thể trở thành mục tiêu dễ bị khai thác. Một doanh nghiệp quy mô nhỏ nhưng tham gia chuỗi cung ứng hoặc thực hiện các giao dịch có giá trị vẫn có thể trở thành mắt xích mà kẻ tấn công nhắm tới.

Việc mất kiểm soát dữ liệu không chỉ làm tăng nguy cơ rò rỉ thông tin hoặc bị chiếm quyền truy cập. Ngay cả khi dữ liệu vẫn được lưu giữ trong hệ thống của doanh nghiệp, cách thu thập, sử dụng và chia sẻ thông tin cá nhân không đúng mục đích cũng có thể dẫn đến rủi ro pháp lý. Đây là khía cạnh doanh nghiệp cần lưu ý bên cạnh yêu cầu bảo đảm an toàn kỹ thuật.

Bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (VCCI) cho hay, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98% trong tổng số hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Đây là lực lượng quan trọng trong tạo việc làm, phát triển kinh tế địa phương và tham gia chuỗi cung ứng, nhưng thường hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân sự và năng lực chuyên môn nên dễ bị tổn thương trước các rủi ro trên không gian mạng.

Dẫn số liệu của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, bà Tâm cho biết, năm 2025, Việt Nam ghi nhận khoảng 552.000 vụ tấn công mạng; 52,3% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã chịu thiệt hại và khoảng 25,5 triệu tài khoản bị lộ lọt.

Một thư điện tử giả mạo đối tác có thể khiến doanh nghiệp chuyển tiền sai tài khoản; sự cố làm gián đoạn hệ thống bán hàng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và tiến độ giao hàng. Vì vậy, người đứng đầu doanh nghiệp cần xác định những rủi ro có khả năng gây thiệt hại lớn nhất để ưu tiên nguồn lực phòng ngừa, xử lý.

Đại úy, Thạc sĩ Nguyễn Tiến Đức, cán bộ Phòng Tham mưu tổng hợp, Cục An ninh mạng đã chia sẻ Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cùng hệ thống nghị định hướng dẫn đã thiết lập các yêu cầu về bảo vệ hệ thống thông tin, lưu trữ dữ liệu, cung cấp dịch vụ và hoạt động trên không gian mạng.

Đáng chú ý, mức phạt tối đa đối với tổ chức vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân có thể lên tới 3 tỷ đồng. Riêng hành vi vi phạm quy định về chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới có thể bị phạt tới 5% doanh thu năm trước liền kề. Hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân có thể bị phạt tới 10 lần khoản thu có được từ vi phạm.

Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn có thể bị đình chỉ hoạt động từ 1 đến 24 tháng, tước quyền sử dụng giấy phép và buộc khắc phục hậu quả.

Hồ Hương