Sạc đầy xe điện trong 6 phút: Kỳ tích công nghệ hay 'bánh vẽ' truyền thông?

Công nghệ pin sạc siêu nhanh đang trở thành một hướng cạnh tranh mới của ngành công nghiệp ô tô điện. Thay vì chỉ tập trung tăng dung lượng pin và kéo dài quãng đường di chuyển, các nhà sản xuất đang tìm cách rút ngắn thời gian nạp năng lượng xuống chỉ còn vài phút.

Một trong những công nghệ gây chú ý gần đây là Shenxing thế hệ 3 của CATL, tập đoàn sản xuất pin xe điện lớn của Trung Quốc. Theo công bố hồi tháng 4, loại pin này có thể sạc từ 10% lên 80% trong 3 phút 44 giây và đạt 98% sau 6 phút 27 giây trong điều kiện nhiệt độ thông thường.

Ngày 3/11, CarNewsChina cho biết Dongfeng Motor đang đàm phán với CATL nhằm giành quyền ứng dụng đầu tiên loại pin này trên xe thương mại. Hai doanh nghiệp đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược ngày 29/10, hướng tới phát triển công nghệ sạc siêu nhanh và hệ thống đổi pin.

Các thương hiệu thuộc Dongfeng như Voyah, M-Hero và Epicland được định hướng ứng dụng những sản phẩm sạc siêu nhanh từ 10C trở lên do hai bên phát triển. Tuy nhiên, điều này chưa đồng nghĩa cả ba thương hiệu chắc chắn đã quyết định sử dụng pin Shenxing thế hệ 3 trên các mẫu xe cụ thể.

Động thái này cho thấy cuộc cạnh tranh trong ngành pin xe điện đang chuyển từ việc đưa ra những thông số công nghệ ấn tượng sang khả năng thương mại hóa và xây dựng hệ sinh thái sạc tương ứng.

Sạc nhanh đến mức nào, pin có nhanh xuống cấp?

Theo CATL, pin Shenxing thế hệ 3 sử dụng công nghệ lithium sắt photphat (LFP), có tốc độ sạc tương đương 10C và đạt mức cực đại 15C.

C là đơn vị biểu thị tốc độ sạc hoặc xả so với dung lượng pin. Chẳng hạn, tốc độ 10C về lý thuyết tương ứng với dòng sạc bằng 10 lần dung lượng pin trong một giờ. Với bộ pin dung lượng 100 kWh, mức 10C tương ứng công suất 1.000 kW, tức 1 MW, nếu duy trì được tốc độ này.

CATL đưa ra các mốc sạc gồm 10% lên 35% trong một phút, 10% lên 80% trong 3 phút 44 giây và 10% lên 98% trong 6 phút 27 giây. Ở nhiệt độ âm 30 độ C, pin có thể sạc từ 20% lên 98% trong khoảng 9 phút nhờ công nghệ tự gia nhiệt bằng xung điện.

Như vậy, trong điều kiện thử nghiệm được công bố, pin chỉ cần hơn 6 phút để tăng dung lượng từ 10% lên 98%. Đây là kết quả đáng chú ý, nhưng không có nghĩa chiếc xe có thể sạc từ cạn pin đến đầy hoàn toàn trong khoảng thời gian này.

Pin thường tiếp nhận công suất cao hơn ở giai đoạn dung lượng thấp và giảm tốc độ khi gần đầy. Vì vậy, với người thường xuyên di chuyển đường dài, khoảng thời gian sạc từ 10% lên 80% có ý nghĩa thực tế hơn việc chỉ nhìn vào thời gian sạc đầy.

Mức công suất 1 MW trong ví dụ trên cũng chỉ là phép quy đổi lý thuyết, không phải công suất mà bộ pin duy trì trong toàn bộ phiên sạc. Công suất thực tế thay đổi theo dung lượng pin tại từng thời điểm, nhiệt độ và giới hạn vận hành của hệ thống quản lý pin.

Điều này đồng nghĩa thông số 10C hay 15C không thể được hiểu đơn giản là chỉ cần cắm xe vào một trụ sạc công suất cao bất kỳ là đạt được tốc độ như công bố. Hệ thống pin, bộ chuyển đổi điện, dây dẫn, đầu nối và trạm sạc đều phải được thiết kế tương thích.

Tốc độ sạc cao cũng đặt ra câu hỏi về tuổi thọ pin. Về nguyên lý, sạc nhanh tạo ra dòng điện lớn và làm tăng nhiệt lượng trong pin. Nếu nhiệt độ, điện áp và dòng sạc không được kiểm soát phù hợp, quá trình này có thể thúc đẩy các cơ chế lão hóa, trong đó có hiện tượng lithium kim loại kết tủa trên bề mặt điện cực âm (lithium plating). Hiện tượng này có thể làm giảm dung lượng và ảnh hưởng đến độ an toàn của pin.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Power Sources ngày 1/10/2025, phân tích các cell pin lithium-ion thuộc ba nhóm NMC, NCA và LFP, cho thấy tác động của sạc nhanh đến tuổi thọ pin khác biệt đáng kể tùy loại hóa học và điều kiện vận hành.

Trong kịch bản sạc nhanh chiếm trên 90% số lần, sử dụng toàn bộ dải điện áp, mô hình của nhóm nghiên cứu cho thấy sự khác biệt lớn về mức suy giảm và chi phí thay thế pin giữa các loại hóa học. Kết quả này cho thấy không thể đánh đồng tác động của sạc nhanh đối với mọi loại pin.

Cần lưu ý nghiên cứu được thực hiện trên các cell pin trong điều kiện thử nghiệm và mô hình hóa, không phải theo dõi trực tiếp hàng nghìn ô tô điện đang lưu hành. Vì vậy, kết quả không thể được sử dụng để dự đoán chính xác tuổi thọ của mọi bộ pin trên xe thương mại.

Đây là lý do các nhà sản xuất phải giải quyết đồng thời bài toán tốc độ sạc và kiểm soát nhiệt độ. Với Shenxing thế hệ 3, CATL cho biết đã cải tiến khả năng tản nhiệt, đo nhiệt độ tại nhiều vị trí trong từng cell pin và sử dụng công nghệ tự gia nhiệt để hỗ trợ sạc trong điều kiện lạnh.

Nhà sản xuất tuyên bố pin vẫn duy trì trên 90% dung lượng sau 1.000 chu kỳ sạc đầy. Tuy nhiên, đây là kết quả do CATL công bố, chưa phải dữ liệu kiểm chứng độc lập trên một đội xe thương mại sau nhiều năm sử dụng. Thông tin về điều kiện thử nghiệm và khả năng duy trì kết quả này trong quá trình sử dụng thực tế cũng cần được làm rõ thêm.

Cũng cần phân biệt chu kỳ sạc đầy với số lần cắm sạc. Một người dùng có thể sạc nhiều lần, mỗi lần chỉ bổ sung một phần dung lượng, nhưng tổng lượng điện nạp cộng dồn mới tương đương một chu kỳ đầy.

Do đó, chưa thể kết luận pin sạc siêu nhanh có tuổi thọ tương đương pin thông thường chỉ dựa trên thông số thử nghiệm của nhà sản xuất. Người mua xe cần quan tâm thêm đến điều kiện bảo hành, mức suy giảm dung lượng được chấp nhận và trách nhiệm của hãng nếu pin xuống cấp sớm.

Cuộc đua sạc siêu nhanh và những điều người mua xe cần biết

CATL không phải doanh nghiệp duy nhất theo đuổi công nghệ sạc pin trong vài phút. Tháng 3/2026, BYD giới thiệu pin Blade thế hệ 2 cùng công nghệ sạc FLASH.

Theo công bố của BYD, pin có thể sạc từ 10% lên 70% trong 5 phút và đạt 97% sau 9 phút. Trong điều kiện nhiệt độ âm 30 độ C, thời gian sạc từ 20% lên 97% tăng thêm khoảng 3 phút so với điều kiện thông thường.

Hai công nghệ có cách công bố thông số khác nhau nên không thể chỉ lấy 6 phút 27 giây của CATL so với 9 phút của BYD để kết luận chênh lệch hiệu suất. Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh cho thấy các nhà sản xuất đang chuyển trọng tâm từ việc tăng dung lượng pin, kéo dài quãng đường di chuyển sang rút ngắn thời gian nạp năng lượng.

BYD đã bắt đầu đưa pin Blade thế hệ 2 vào các mẫu xe thương mại, trong khi Dongfeng vẫn đang đàm phán với CATL để giành quyền ứng dụng đầu tiên Shenxing thế hệ 3. Đây là khác biệt quan trọng giữa việc công bố công nghệ và triển khai trên sản phẩm thương mại.

Ngay cả khi pin có khả năng sạc trong vài phút, hạ tầng cũng phải theo kịp. BYD công bố kế hoạch xây dựng 20.000 trạm sạc FLASH tại Trung Quốc trong năm 2026. Hệ thống này sử dụng trụ sạc công suất tối đa 1.500 kW, kết hợp súng sạc làm mát bằng chất lỏng.

Điều đó cho thấy sạc siêu nhanh không đơn thuần là câu chuyện thay thế bộ pin trên một chiếc ô tô. Nó đòi hỏi đầu tư đồng bộ vào trạm sạc, hệ thống làm mát, cấp điện và khả năng phân phối công suất. Nếu thiếu những điều kiện này, chiếc xe dù được trang bị pin thế hệ mới cũng không thể khai thác hết khả năng sạc.