Sàn giao dịch vàng: Bước cải cách lớn

Sớm vận hành sàn giao dịch vàng

Cung cấp thông tin tới báo chí tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 1/2026, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Văn Sơn, người phát ngôn của Chính phủ, cho biết: Liên quan đến thị trường vàng, thời gian tới, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như theo dõi sát diễn biến của thị trường vàng; triển khai kịp thời các giải pháp để bình ổn thị trường vàng trong trường hợp cần thiết. Phấn đấu trước ngày 10/2/2026 đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng, thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa, trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất, bảo đảm an toàn, lành mạnh, công khai, minh bạch.

Trước đó theo Cục Quản lý ngoại hối, ngân hàng Nhà nước, dự kiến lộ trình triển khai thí điểm sàn giao dịch vàng tại Việt Nam sẽ trải qua 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn đầu tập trung vào các sản phẩm vàng vật chất và chỉ hoạt động trong phạm vi nội địa, chưa kết nối với các mô hình trên quốc tế.

Các thành viên tham gia thị trường giai đoạn đầu gồm các tổ chức như ngân hàng, doanh nghiệp được cấp hạn mức nhập khẩu. Ở giai đoạn tiếp theo sẽ có thêm vàng miếng, cuối cùng mới là sản phẩm phái sinh.

Ông Đinh Nho Bảng - Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam nhận định, nhu cầu giao dịch và tích trữ trong dân vẫn rất lớn bất chấp giá vàng neo cao kỷ lục 2 năm qua. Sự thiếu vắng một sàn giao dịch vàng quốc gia là vấn đề khiến cộng đồng doanh nghiệp trăn trở.

Theo ông Bảng, các cường quốc xuất khẩu trang sức đều sở hữu sàn giao dịch vàng. Đây là nơi cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định, giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất, từ đó tạo việc làm và mang về nguồn thu ngoại tệ lớn từ xuất khẩu.

“Ngành nữ trang Việt Nam có tiềm năng lớn, doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ nhưng lại thiếu nguyên liệu. Một sàn giao dịch vận hành minh bạch không chỉ tạo kênh đầu tư an toàn cho người dân mà còn là cơ sở để Việt Nam trở thành trung tâm chế tác, xuất khẩu nữ trang của khu vực” - ông Bảng nhấn mạnh.

Ông Vũ Hùng Sơn - Phó Chủ tịch Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam cho rằng, một thị trường vàng minh bạch, được chuẩn hóa sẽ là bước đệm vững chắc để kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn.

Giao dịch trao tay âm thầm nở rộ

Thị trường vàng trong nước những ngày đầu tháng 2/2026 tiếp tục duy trì mặt bằng giá cao, với vàng miếng SJC áp sát ngưỡng 179 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra, cho thấy tâm lý nắm giữ kim loại quý vẫn rất mạnh. Cụ thể, vàng SJC loại 1 lượng, 10 lượng và 1kg được niêm yết ở mức 175,8 triệu đồng/lượng mua vào và 178,8 triệu đồng/lượng bán ra. Các sản phẩm SJC loại 5 chỉ có giá mua vào tương đương 175,8 triệu đồng/lượng, trong khi giá bán ra nhỉnh hơn, ở mức 178,82 triệu đồng/lượng...

Những ngày này, do giá vàng biến động trong khi nhu cầu mua vàng tăng rất cao, tại các điểm kinh doanh vàng bạc luôn trong tình trạng quá tải người chờ giao dịch. Trước những đợt sốt giá trong cuối tháng 1 và đầu tháng 2, thị trường vàng trở nên hỗn loạn. Việc mua bán vàng tại kênh chính thống rất khó khăn, dẫn đến nở rộ mua bán vàng online.

Việc giao dịch từ 1 chỉ vàng cho đến vài lượng vàng được các nhóm trên mạng xã hội liên tục đăng tin, tạo nên một thị trường vàng online hết sức sôi động. Thực tế cho thấy xu hướng giao dịch “trao tay” trên chợ đen đang nở rộ. Người có sẵn sàng bán lại kiếm lời khi giá tăng, trong khi người mua chấp nhận trả chênh cao để khỏi mất thời gian chờ đợi, xếp hàng, có khi chỉ mua được vàng trên giấy...

Các giao dịch này thường được thực hiện rất nhanh: chốt giá qua tin nhắn, hẹn địa điểm để gặp nhau rồi giao tận nơi. Hình thức thanh toán chủ yếu là chuyển khoản tức thời hoặc tiền mặt. Sự linh hoạt, “có hàng ngay” là yếu tố khiến nhiều người tìm đến kênh này, nhất là trong những thời điểm giá biến động mạnh, tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội lan rộng.

Tuy nhiên, giao dịch trên chợ đen tiềm ẩn nhiều rủi ro. Người mua khó xác thực chất lượng, tuổi vàng nếu thiếu thiết bị kiểm định; nguy cơ gặp vàng giả, vàng kém chất lượng hoặc bị tráo hàng là rất lớn. Ngoài ra, việc giao dịch số tiền lớn ở nơi công cộng cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Các chuyên gia cảnh báo, khi thị trường càng nóng, các hoạt động mua bán ngoài luồng càng dễ phát sinh tranh chấp, lừa đảo, trong khi người tham gia gần như không có cơ chế bảo vệ nếu xảy ra rủi ro. Vì vậy, sự tiện lợi trước mắt có thể phải đánh đổi bằng mức độ an toàn và pháp lý thấp hơn nhiều so với giao dịch tại các đơn vị được cấp phép.

Ông Nguyễn Đức Lê - Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) nhấn mạnh về những rủi ro khi mua vàng chợ đen khi không có kiểm định, không hóa đơn, rủi ro mua vàng giả, giá cao hơn thị trường, nguy cơ bị lừa đảo và mất an toàn cá nhân... có thể làm méo mó thị trường, ảnh hưởng sự ổn định tiền tệ và làm giảm niềm tin của người dân.