Sau sắp xếp bộ máy hành chính: Khơi thông nguồn lực từ nhà đất dôi dư

Trao quyền cho địa phương

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP với nhiều cơ chế đặc thù nhằm đẩy nhanh xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, tạo điều kiện khơi thông nguồn lực, chống lãng phí và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết Nghị quyết quy định rõ đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện chuyển giao về địa phương thì được chuyển giao nguyên trạng, bao gồm cả tài sản của cơ quan trung ương và địa phương.

Đáng chú ý, việc chuyển giao vẫn được thực hiện ngay cả khi cơ sở nhà, đất chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thiếu hồ sơ pháp lý, chưa xử lý xong việc lấn chiếm hoặc chưa xác định rõ ranh giới.

Nghị quyết số 31 quy định bốn nhóm cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư.

Thứ nhất, tăng cường phân cấp, phân quyền. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được quyết định việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư, kể cả tài sản do Trung ương chuyển giao hoặc địa phương thu hồi; đồng thời được điều chỉnh các quyết định giao, điều chuyển, chuyển giao nhà, đất và quyết định định mức chi cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà. Thủ trưởng tổ chức quản lý, kinh doanh nhà và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cũng được phân quyền phê duyệt đơn giá cho thuê nhà.

Thứ hai, cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý. Nghị quyết bãi bỏ hoặc đơn giản hóa nhiều thủ tục như không phải thực hiện lại thủ tục giao tài sản đối với nhà, đất đã chuyển giao về địa phương; bãi bỏ thủ tục xây dựng bảng giá cho thuê nhà và rút gọn thủ tục chuyển giao nhà, đất dôi dư từ Trung ương về địa phương.

Thứ ba, tạo cơ chế thuận lợi để khai thác hiệu quả nhà, đất dôi dư thông qua việc cho phép khai thác một số trường hợp chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý hoặc chưa điều chỉnh quy hoạch; nâng thời hạn cho thuê tối đa từ 5 năm lên 10 năm và bổ sung phương thức chào giá cạnh tranh.

Thứ tư, bổ sung cơ chế xử lý linh hoạt đối với một số trường hợp đặc biệt như cho phép phá dỡ công trình không còn phù hợp để thực hiện phương án sử dụng mới; điều chỉnh cơ chế xử lý tài sản gắn liền với đất và cho phép chuyển đổi công năng sử dụng nhà, đất trước, cập nhật quy hoạch sau.

Theo Bộ Tài chính, các cơ chế đặc thù của Nghị quyết được áp dụng trong thời hạn 5 năm. Sau một năm triển khai, Bộ sẽ chủ trì sơ kết, đánh giá kết quả thực hiện để báo cáo Chính phủ, làm cơ sở hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan.

Còn hơn 11.000 cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý

Theo tổng hợp từ báo cáo của các bộ, ngành, địa phương, cả nước còn hơn 11.000 cơ sở nhà, đất đã hoàn thành việc thu hồi, chuyển giao về địa phương nhưng cần tiếp tục xử lý bước 2.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn, tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là phân cấp, phân quyền mạnh hơn đi đôi với phân định rõ trách nhiệm; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tạo điều kiện để địa phương chủ động quyết định và tổ chức thực hiện; đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch, chặt chẽ, phòng ngừa thất thoát, tiêu cực, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo trong xử lý tài sản công.

Theo đó, địa phương không chỉ là cơ quan tổ chức thực hiện mà còn được trao các cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý theo đúng tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cho rằng, cơ chế chỉ tạo hành lang pháp lý, còn yếu tố quyết định vẫn là trách nhiệm, quyết tâm và hành động của từng bộ, ngành, địa phương. Thực tế cho thấy, cùng một cơ chế nhưng nơi nào người đứng đầu quyết liệt chỉ đạo, huy động được cả hệ thống chính trị vào cuộc thì nơi đó đạt kết quả tích cực.

Do đó, lãnh đạo Bộ Tài chính đề nghị, các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026; tập trung chỉ đạo quyết liệt, phân công rõ trách nhiệm, đẩy nhanh tiến độ xử lý và khai thác hiệu quả nhà, đất dôi dư.

Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực hiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời đây cũng là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

"Khai thác hiệu quả hàng chục nghìn cơ sở nhà, đất dôi dư không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm chính trị, là thước đo quyết tâm của mỗi cấp, mỗi ngành trong cuộc đấu tranh chống lãng phí. Mỗi cơ sở nhà, đất được đưa vào khai thác sẽ là một nguồn lực được khơi thông, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước" - Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh.