Siết quy trình ghép tạng

Động thái này diễn ra ngay sau khi lực lượng công an triệt phá nhiều đường dây tội phạm kết nối mua bán tạng qua mạng xã hội. Theo đó, từ một vụ việc cụ thể Công an Hà Nội đã khởi tố, điều tra đường dây buôn bán nội tạng quy mô lớn núp bóng thủ tục hiến tạng nhân đạo, lãnh đạo Bộ Y tế đánh giá hành vi trục lợi này đe dọa trực tiếp tính mạng người dân, vi phạm đạo đức và làm suy giảm nghiêm trọng uy tín của ngành y. Để giải quyết triệt để vấn đề, Bộ Y tế chỉ đạo các cơ sở y tế thực hiện nghiêm Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người. Người đứng đầu các bệnh viện phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật nếu buông lỏng quản lý, để xảy ra sai phạm tại đơn vị.

Vừa rồi, trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, Bộ Y tế đề xuất người từ đủ 16 tuổi trở lên được hiến mô của mình khi còn sống. Trường hợp người dưới 18 tuổi hiến mô khi còn sống phải có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật hoặc người giám hộ hợp pháp.

Theo quy định hiện hành, việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác phải tuân thủ các quy định tại Điều 4 - Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006. Đặc biệt trong đó là quy định, hiến tạng không nhằm mục đích thương mại. Cùng đó, pháp luật cũng quy định rõ về các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 11 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006.

Quy định là như vậy, nhưng trên thực tế thủ đoạn môi giới, mua bán nội tạng người vẫn đang diễn ra tinh vi trên mạng xã hội. Ngay chính bản thân những người có nhu cầu mua và bán nội tạng người chưa nắm rõ được quy trình, quy định của việc mua bán nội tạng. Họ cũng chưa có cơ hội tiếp cận với các cơ quan trực tiếp quản lý về vấn đề này, chính vì thế họ thường tìm đến các dịch vụ chui. Và vì là dịch vụ chui nên các đối tượng sẽ đưa ra một quy trình không chính thống, không đầy đủ và thậm chí là không đảm bảo an toàn.

Thống kê sơ bộ từ ngành y tế cho thấy, những người bán mô, bộ phận cơ thể đều bị tổn hại sức khỏe ít nhất từ 45 - 70%. Nhiều trường hợp tử vong do biến chứng hoặc nhiễm trùng trong quá trình xét nghiệm và phẫu thuật. Nhiều người chỉ vì túng quẫn trong một thời điểm mà đã phải trả giá quá đắt bằng chính sức khỏe hoặc tính mạng của bản thân.

Theo các chuyên gia, kỹ thuật tiếp nhận tạng hiến từ người hiến sống hay từ người hiến chết não đều phức tạp như nhau. Tuy nhiên, khi nguồn tạng hiến lấy từ người hiến sống thì phải đảm bảo không làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người sau hiến tạng. Nhưng về lâu dài, khả năng suy thận, gan do các bệnh lý mới mắc sau hiến tạng không phải là không có. Cho nên an toàn nhất, các chuyên gia vẫn khuyến khích phát triển chương trình hiến - ghép tạng từ người hiến chết não hay chết tuần hoàn.

Cả nước hiện có 109 bệnh viện trên toàn quốc tham gia mạng lưới hiến tạng. Tỷ lệ người hiến mô tạng tăng nhanh trong những năm gần đây; số lượng người đăng ký hiến mô, tạng tăng nhanh thời gian qua. Đây là minh chứng không chỉ cho thấy những tiến bộ của nền y học nước nhà mà còn là biểu tượng cho lòng nhân ái, tình người trong xã hội và sự thay đổi về nhận thức của người Việt.

Dẫu thế, để nghĩa cử cao đẹp, cũng như tiến bộ của y học thực sự mang ý nghĩa nhân văn, rất cần sự tỉnh táo và kiên quyết từ các cơ sở y tế, các thầy thuốc để góp phần ngăn chặn tình trạng mua bán tạng. Đó là việc kiểm tra, rà soát chặt chẽ hồ sơ hiến, ghép; bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch và đầy đủ của hồ sơ. Không thực hiện ghép mô, bộ phận cơ thể người khi hồ sơ chưa đầy đủ hoặc có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến việc môi giới, mua bán trái phép…

Cùng đó, lực lượng chức năng cũng cần xử lý mạnh tay những nơi xác minh giả cho việc bán mua nội tạng người. Kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.