Sửa Luật Bảo vệ môi trường: Chuyển mạnh từ phương thức "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Lê Công Thành cho biết, thực hiện Chương trình lập pháp năm 2026, Bộ đã chủ trì xây dựng hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường theo đúng quy định, trình tự của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Hồ sơ dự án Luật đã được Bộ Tư pháp thẩm định; Bộ đã tiếp thu, giải trình các ý kiến thẩm định và đang gửi Bộ Tư pháp cho ý kiến trước khi trình Chính phủ.

Một trong những định hướng quan trọng của dự thảo Luật là tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường; chuyển mạnh từ phương thức "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", đồng thời chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Dự thảo đề xuất cắt giảm các điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết, phân cấp, phân quyền triệt để cho địa phương trong quản lý nhà nước về môi trường.

Bên cạnh đó, dự thảo hướng tới chuyển đổi phương thức quản lý từ quản lý hành chính đơn thuần sang quản trị môi trường hiện đại dựa trên dữ liệu số, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực đột phá để thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

Dự thảo cũng tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản lý chất lượng môi trường nhằm phòng ngừa sớm các nguồn gây ô nhiễm; tăng cường công tác dự báo, cảnh báo và công khai thông tin về chất lượng môi trường, đặc biệt là môi trường nước và không khí.

Kết luận tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đi vào cuộc sống, công tác bảo vệ môi trường đã đạt được nhiều kết quả tích cực; nhìn chung các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường có xu hướng giảm rõ rệt. Tuy nhiên, vẫn còn những vụ việc vi phạm nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận xã hội, đòi hỏi phải có những giải pháp quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Theo Phó Thủ tướng, có 3 vấn đề lớn cần đặc biệt quan tâm là các điểm nóng về môi trường tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp vẫn còn tồn tại. Tình trạng ô nhiễm môi trường không khí và nguồn nước tại các thành phố lớn đang diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Công tác quản lý chất thải, xử lý nước thải tại các lưu vực sông và khu vực nông thôn vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu. Việc phân loại, thu gom và xử lý rác thải tại nguồn còn nhiều bất cập.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu trong lần sửa đổi Luật này cần bổ sung những tư duy mới, phù hợp với xu thế quốc tế và yêu cầu phát triển của đất nước. Trong đó, cần thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn nhằm giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Bên cạnh đó xây dựng hành lang pháp lý cho việc hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam; quy định chặt chẽ hơn trách nhiệm của nhà sản xuất trong việc thu hồi, tái chế sản phẩm sau sử dụng theo cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất; đồng thời gắn công tác bảo vệ môi trường với bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nhấn mạnh đây là những nội dung cốt lõi cần được nghiên cứu, thảo luận kỹ lưỡng, Phó Thủ tướng lưu ý việc sửa đổi phải tạo được hành lang pháp lý thông thoáng cho phát triển, đồng thời bảo đảm yêu cầu phát triển bền vững.

“Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi phải được chuẩn bị đồng bộ với các dự thảo nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành", Phó Thủ tướng yêu cầu và giao Bộ NN&MT tiếp tục chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia, nhà khoa học và các đối tượng chịu tác động để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật.