Sức bật từ thương mại điện tử

Thị trường TMĐT bứt tốc

Mỗi buổi sáng, tại các kho trung chuyển hàng hóa ở TPHCM, hàng nghìn nhân viên giao nhận tất bật nhận đơn rồi nhanh chóng tỏa đi khắp các tuyến phố. Mỗi người mang theo từ 60-80 đơn hàng, từ nhu yếu phẩm, quần áo, mỹ phẩm đến đồ điện tử. Chỉ sau vài giờ đặt mua, nhiều sản phẩm đã có mặt trước cửa nhà người tiêu dùng. Hình ảnh ấy đang phản ánh rõ nét sự phát triển mạnh mẽ của thị trường mua - bán online tại Việt Nam. Bà Nguyễn Thị Mỹ (phường Phước Long, TPHCM) cho biết, gần như ngày nào gia đình cũng nhận hàng đặt qua mạng, từ nước giặt, nước lau sàn đến quần áo, mỹ phẩm. “Tôi thấy mua hàng hóa trên mạng rất tiện lợi, giá cả cạnh tranh, nhiều chương trình khuyến mãi nên cả gia đình đều dần chuyển sang mua online thay vì ra cửa hàng như trước” - bà Mỹ chia sẻ.

Không chỉ lượng giao dịch tăng mua - bán online, chất lượng chi tiêu của người tiêu dùng cũng đang có sự thay đổi. Báo cáo của Metric.vn (nền tảng phân tích số liệu thương mại điện tử hàng đầu tại Việt Nam) cho hay, trong 6 tháng đầu năm 2026, quy mô doanh số trên bốn sàn TMĐT lớn như Shopee, Lazada, Tiki và TikTok Shop đạt hơn 291 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 44% so với cùng kỳ năm 2025.

Dự báo của Metric.vn, trong quý III/2026, doanh số của bốn sàn TMĐT sẽ đạt khoảng 146 nghìn tỷ đồng với hơn 1,08 tỷ sản phẩm được bán ra. Mặc dù tốc độ tăng trưởng không còn bùng nổ như giai đoạn đầu năm nhưng đây được xem là quý bản lề, tạo nền tảng cho mùa mua sắm cuối năm.

Bà Nho Đinh - Giám đốc vận hành của Metric.vn nhận định, dòng tiền của người mua vẫn tiếp tục ở lại trên các sàn TMĐT và tăng trưởng ổn định. “Cơ cấu chi tiêu cũng dịch chuyển. Phân khúc 100.000-200.000 đồng vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhưng các nhóm sản phẩm từ 200.000 đồng trở lên đều gia tăng thị phần, trong đó nhóm sản phẩm có giá trên 1 triệu đồng tăng khá mạnh. Điều này chứng tỏ, người tiêu dùng không chỉ săn tìm sản phẩm giá rẻ mà còn sẵn sàng chi tiêu cho các mặt hàng có giá trị cao hơn. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường đang phát triển theo hướng nâng cao chất lượng” - bà Nho Đinh phân tích.

Theo đánh giá của Bộ Công thương, quy mô TMĐT Việt Nam đến cuối năm 2025 đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước. Đáng chú ý, có tới 76% người tiêu dùng tìm kiếm, nhấp xem hoặc thêm sản phẩm vào giỏ hàng sau khi tiếp cận những nội dung chân thực trên nền tảng số. Giới chuyên gia khẳng định, mạng xã hội đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy TMĐT. Việt Nam hiện có khoảng 70 triệu người dùng TikTok và 85 triệu người dùng Facebook. Hoạt động livestream, video ngắn và nội dung trải nghiệm sản phẩm đang tác động mạnh đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng.

Hướng tới hệ sinh thái thương mại số bền vững

Sự phát triển nhanh của chợ mạng mở ra nhiều cơ hội giúp DN Việt mở rộng thị trường, tuy nhiên cũng đặt ra yêu cầu, phải xây dựng một hệ sinh thái phát triển bền vững, minh bạch và hiện đại. Đây là định hướng được nhiều địa phương, trong đó có TPHCM xác định, thương mại số là một trong những trụ cột của nền kinh tế số trong giai đoạn tới. Ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công thương TPHCM cho biết, hành vi mua sắm của người tiêu dùng đã thay đổi rất lớn trong những năm gần đây, kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của TMĐT. Theo ông Vũ, quy mô thị trường thương mại của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 40 tỷ USD, trong đó TMĐT chiếm khoảng 12 tỷ USD với mức tăng trưởng trên 35%. Ngày càng nhiều DN tham gia thị trường, tạo nên môi trường cạnh tranh sôi động. Nếu nắm bắt đúng xu hướng và khai thác hiệu quả TMĐT, DN sẽ có cơ hội rất lớn để mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để khai thác hiệu quả dư địa tăng trưởng này, UBND TPHCM vừa ban hành Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT giai đoạn 2026-2030. Theo kế hoạch, thành phố xác định TMĐT là lĩnh vực tiên phong của nền kinh tế số, phát triển theo hướng tối ưu hóa toàn bộ chuỗi từ sản xuất, kinh doanh đến trải nghiệm người tiêu dùng. Song song đó, thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa, mở rộng xuất khẩu thông qua thương mại số xuyên biên giới, tăng cường kết nối giữa DN, địa phương và người tiêu dùng, hướng tới mô hình TMĐT xanh, kinh tế tuần hoàn. Theo kế hoạch, đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu, 70% người trưởng thành tham gia mua sắm trực tuyến; doanh số bán lẻ TMĐT tăng bình quân 25% mỗi năm và chiếm khoảng 20% tổng mức bán lẻ hàng hóa trên địa bàn. Thành phố cũng phấn đấu trên 80% DN ứng dụng TMĐT trong hoạt động kinh doanh; 100% giao dịch trên các nền tảng thương mại số sử dụng hóa đơn điện tử; thanh toán không dùng tiền mặt đạt trên 80%…

Các chuyên gia cho rằng, Việt Nam với quy mô dân số hơn 100 triệu người, tỷ lệ sử dụng internet cao, thanh toán không dùng tiền mặt phát triển nhanh cùng hệ thống logistics ngày càng hoàn thiện, dư địa tăng trưởng của TMĐT vẫn còn rất lớn. Nếu tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực số của DN và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, TMĐT sẽ không chỉ là kênh bán hàng hiệu quả mà còn trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.