Sức sống ca trù trong đời sống đương đại

Khi người trẻ chủ động tìm đến ca trù

Những năm gần đây, lớp học ca trù miễn phí tại Bích Câu Đạo Quán (Hà Nội) thu hút nhiều học viên ở các độ tuổi. Đáng chú ý, ngày càng có nhiều em nhỏ tìm đến loại hình nghệ thuật này bằng sự yêu thích và tò mò khám phá.

Em Nguyễn Bảo Ngọc (8 tuổi, trú tại Mỹ Đình, Hà Nội) là một trong những gương mặt nổi bật của giáo phường. Sau lần tình cờ xem phần trình diễn của NSƯT Vân Mai, em chủ động xin theo học tại lớp truyền dạy của nữ nghệ sĩ. Với khả năng cảm thụ âm nhạc tốt và sự chăm chỉ rèn luyện, Bảo Ngọc nhiều lần tham gia biểu diễn cùng các nghệ nhân, để lại ấn tượng với khán giả.

Câu chuyện của Bảo Ngọc cho thấy sức hút riêng mà ca trù vẫn đang duy trì đối với thế hệ trẻ.

Không chỉ học tập và biểu diễn, nhiều sinh viên cũng chủ động thực hiện các dự án sáng tạo nhằm lan tỏa giá trị của di sản. Họ không tiếp cận ca trù đơn thuần như một đối tượng nghiên cứu mà tìm cách kể câu chuyện về di sản bằng ngôn ngữ gần gũi với người cùng thế hệ.

Một ví dụ là sự kiện “Cổ âm nhã hội” do nhóm sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức tại Bích Câu Đạo Quán. Chương trình thu hút đông đảo bạn trẻ tham gia trải nghiệm và tìm hiểu về ca trù.

Bạn Cao Ngọc Ánh, thành viên ban truyền thông của sự kiện, cho biết điều khiến nhóm lựa chọn ca trù chính là vẻ đẹp đặc biệt của loại hình nghệ thuật này. Theo Ánh, thách thức lớn nhất là tìm cách kể câu chuyện về ca trù theo cách dễ tiếp cận hơn. Bởi trên thực tế, nhiều người trẻ không quay lưng với nghệ thuật truyền thống, điều họ thiếu chủ yếu là cơ hội được tiếp xúc và hiểu rõ những giá trị mà di sản mang lại.

Tham gia chương trình, chị Nguyễn Thu Hà, giáo viên Trường Tiểu học Khương Mai, cho biết điều gây ấn tượng không chỉ là các tiết mục biểu diễn mà còn là cách nghệ nhân giới thiệu lịch sử hình thành, vai trò của nhạc cụ và ý nghĩa của từng làn điệu. Theo chị, những trải nghiệm trực tiếp như vậy có thể trở thành cách tiếp cận hiệu quả với học sinh, giúp các em cảm nhận ca trù một cách tự nhiên và sinh động hơn.

Kỳ vọng từ những người giữ nghề

Những câu chuyện của Bảo Ngọc, Ngọc Ánh hay chị Thu Hà tuy khác nhau về điểm xuất phát nhưng đều cho thấy một tín hiệu tích cực: người trẻ đang chủ động bước vào không gian ca trù. Với các nghệ nhân đã dành nhiều năm gìn giữ bộ môn này, đó là niềm động viên lớn nhất.

NSƯT Vân Mai cho biết việc ngày càng có nhiều bạn trẻ tìm đến Bích Câu Đạo Quán để học tập, tìm hiểu và thực hiện các dự án truyền thông về ca trù khiến chị rất xúc động. Theo nữ nghệ sĩ, những tín hiệu ấy cho thấy ca trù đang dần nhận được sự quan tâm của thế hệ trẻ và có thêm cơ hội để tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.

Bên cạnh niềm vui, những người giữ nghề vẫn mang nhiều trăn trở. Trong bối cảnh các nền tảng số phát triển mạnh mẽ, phần lớn nghệ nhân đều đã lớn tuổi, gặp không ít khó khăn trong việc quảng bá và tiếp cận công chúng mới.

Từ thực tế đó, NSƯT Vân Mai đặt nhiều kỳ vọng vào thế hệ trẻ. Theo chị, họ không chỉ là người tiếp nhận mà còn có thể trở thành cầu nối đưa ca trù đến gần hơn với công chúng hôm nay. “Nếu các bạn trẻ, những thế hệ tương lai không yêu thích ca trù thì còn ai sẽ yêu thích nó nữa. Ca trù có giữ được sức sống hay không, phần lớn là thế hệ trẻ”, chị Mai chia sẻ.

Trong hành trình bảo tồn di sản, người trẻ không còn chỉ là khán giả. Họ đang dần trở thành những người thực hành, những người kể chuyện và những nhịp cầu kết nối di sản với cộng đồng. Chính từ những mắt xích ấy, tiếng phách, tiếng đàn đáy và những làn điệu ca.