Tái hiện Tết xưa giữa lòng phố thị: Giữ hồn Tết truyền thống trong nhịp sống hiện đại

Những ngày này, tại phường Thành Sen (TP Hà Tĩnh), không gian chợ “Tết xưa” được tổ chức trên tuyến đường Trần Phú đã thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách. Với khoảng 10 gian hàng nhưng đủ để tái hiện những nét đẹp của Tết truyền thống thông qua không gian sinh hoạt, ẩm thực và các hoạt động văn hóa dân gian.

Điểm dễ nhận thấy là sự chỉn chu trong cách dàn dựng. Những vật dụng quen thuộc của làng quê như bộ bàn ghế tre mây, đống rơm, ấm trà cũ, chum sành, mâm ngũ quả, câu đối đỏ, mái nhà tranh cùng các dụng cụ nông nghiệp xưa được sắp đặt giản dị, vừa đủ để gợi nhớ, không tạo cảm giác sắp đặt cầu kỳ. Cách tiếp cận này giúp người xem cảm nhận Tết xưa như một phần đời sống đã từng hiện hữu, chứ không phải một “bảo tàng ký ức” tách rời thực tế.

Không gian “Tết xưa” còn được bổ sung chiều sâu bằng các hoạt động văn hóa mang tính bản sắc. Những làn điệu dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh, hát xẩm, ngâm Kiều, lẩy Kiều vang lên trong ngày xuân không chỉ tạo không khí lễ hội, mà còn góp phần khơi dậy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể trong đời sống cộng đồng. Tiếng trống khai hội, các tiết mục biểu diễn dân gian trở thành nhịp cầu kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa các thế hệ.

Đối với giới trẻ – nhóm đối tượng lớn lên trong bối cảnh công nghệ số và đô thị hóa – “Tết xưa” mang lại những trải nghiệm khác biệt. Nhiều bạn trẻ lần đầu được trực tiếp tham gia xin chữ đầu năm, xem viết thư pháp, tìm hiểu bói Kiều hay hòa mình vào các trò chơi dân gian như ô ăn quan, kéo co, nhảy sạp. Những hoạt động này không chỉ mang tính giải trí, mà còn giúp người trẻ tiếp cận văn hóa truyền thống một cách tự nhiên, gần gũi, thay vì qua sách vở hay hình ảnh minh họa khô cứng.

“Lâu nay, em chỉ thấy các trò chơi dân gian, nhảy sạp, trang phục cổ, nông cụ, hay những món ăn của thời xưa qua tivi, sách vở nên em không thể hình dung được không khí đón Tết của cha ông ta trước đây như thế nào. Nhưng khi đến đây, được hòa mình vào Tết xưa, em có dịp được trải nghiệm một không khí đón Tết độc đáo, rất ấn tượng” – em Nguyễn Minh Hòa, học sinh lớp 9, Trường THCS Thạch Linh, phường Thành Sen chia sẻ.

Ở Tết xưa, ẩm thực truyền thống là một điểm nhấn quan trọng. Các gian hàng giới thiệu bánh chưng, bánh tét, kẹo cu đơ, bánh ngào, dưa hành… gợi nhắc hương vị Tết quê, đồng thời tái hiện không khí chợ Tết xưa với những gánh hàng mộc mạc, tiếng rao nhẹ nhàng. Ở đó, Tết không chỉ là mua sắm, mà là sinh hoạt cộng đồng, là sự giao lưu, sẻ chia giữa người với người – một giá trị đang có nguy cơ mai một trong đời sống đô thị hiện đại.

Từ góc nhìn văn hóa, việc tổ chức “Tết xưa” cho thấy cách tiếp cận đáng ghi nhận khi lấy văn hóa làm nền tảng. Đáng chú ý, “Tết xưa” không tách rời đời sống số. Hình ảnh, video về không gian chợ Tết nhanh chóng được chia sẻ trên mạng xã hội, trở thành điểm check-in của nhiều bạn trẻ. Dưới góc độ tích cực, đây là cách để văn hóa truyền thống được lan tỏa bằng ngôn ngữ của thời đại. Vấn đề đặt ra là làm sao để việc lan tỏa ấy không dừng lại ở hình thức, mà thực sự khơi gợi sự quan tâm, tìm hiểu và trân trọng giá trị cốt lõi của Tết cổ truyền.

Thực tế cho thấy, giữa nhịp sống hiện đại, con người vẫn có nhu cầu tìm về những giá trị bền vững. Không gian “Tết xưa” vì thế không chỉ để tham quan, mà còn để chiêm nghiệm. Ở đó, người dân – đặc biệt là người trẻ – có cơ hội chậm lại, tạm rời xa nhịp sống số hóa liên tục, để nhận ra rằng dù cách thức đón Tết có thay đổi, thì những giá trị cốt lõi như sum vầy, hiếu nghĩa, hướng về nguồn cội vẫn luôn giữ vai trò trung tâm.

Diễn ra từ ngày 16 tháng Chạp đến mồng 6 Tết tại sân Khách sạn Bình Minh, chợ “Tết xưa” không chỉ là một hoạt động văn hóa theo mùa, mà còn gợi mở cách thức bảo tồn văn hóa truyền thống trong bối cảnh đô thị hóa. Khi được tổ chức một cách nghiêm túc, có chiều sâu và phù hợp với đời sống hiện đại, những không gian như “Tết xưa” có thể trở thành điểm tựa tinh thần, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc ngay giữa lòng phố thị.