Tăng kỹ năng số để thanh thiếu niên tự bảo vệ trên môi trường mạng

Điểm nhấn quan trọng của chương trình là lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và TikTok về triển khai các hoạt động truyền thông an ninh mạng. Theo thỏa thuận, TikTok trở thành đối tác chiến lược của NCA trong các chương trình đào tạo, phổ biến kiến thức và nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng như phòng ngừa rủi ro trên môi trường số.

Trong khuôn khổ hợp tác mới này, Viện MSD sẽ đồng hành cùng TikTok để thúc đẩy truyền thông, hỗ trợ kiến thức và kỹ năng số cho thanh thiếu niên. Các bên cũng sẽ phối hợp triển khai nhiều chiến dịch nhằm nâng cao nhận thức của phụ huynh, học sinh và cộng đồng về các nguy cơ trên không gian mạng, từ đó góp phần giảm thiểu các hành vi gây hại đối với trẻ em và thanh thiếu niên.

Tại tọa đàm, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an) nhấn mạnh, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng cần được triển khai theo hướng tổng thể, với sự tham gia đồng bộ của gia đình, nhà trường, nền tảng công nghệ và toàn xã hội.

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, gia đình cần lắng nghe và đồng hành cùng con em; nhà trường phải tăng cường giáo dục kỹ năng số; các nền tảng công nghệ cần nâng cao trách nhiệm bảo vệ người dùng trẻ; trong khi các tổ chức xã hội, chuyên gia và cơ quan báo chí cần lan tỏa kiến thức, kỹ năng và văn hóa ứng xử an toàn trên mạng. Đặc biệt, ông cho rằng thanh thiếu niên cần được trao quyền để chia sẻ trải nghiệm, phản ánh những vấn đề gặp phải và trực tiếp tham gia xây dựng giải pháp cho môi trường số.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại chương trình là công bố số liệu sơ bộ từ khảo sát “Tiếng nói trẻ em Việt Nam 2026” do Viện MSD triển khai trên hơn 2.500 trẻ em từ 12 - 15 tuổi. Kết quả cho thấy khoảng 9/10 thiếu niên cho biết đã từng được học hoặc tiếp cận nội dung liên quan đến an toàn mạng. Tuy nhiên, cũng có tới 9/10 em phản ánh từng trực tiếp hoặc gián tiếp đối mặt với các rủi ro trên môi trường số.

Theo bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD), những con số này cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết và khả năng ứng phó thực tế của trẻ em trên không gian mạng. Điều đó đòi hỏi sự hướng dẫn sát sao hơn từ gia đình, nhà trường và các bên liên quan.

Để góp phần thu hẹp khoảng cách này, chương trình “Thiếu niên nói 2026” đã triển khai mô hình “Solution Labs” - không gian tương tác và đồng thiết kế, nơi thanh thiếu niên, phụ huynh cùng các bên liên quan tham gia thảo luận, phản biện và trực tiếp đề xuất giải pháp cho môi trường số.

Bà Nguyễn Phương Linh cho rằng, thanh thiếu niên không nên chỉ được nhìn nhận như nhóm đối tượng cần bảo vệ một cách thụ động, mà còn là những “kiến trúc sư” có tiếng nói và góc nhìn riêng để cùng xây dựng môi trường mạng văn minh. Khi được trao cơ hội tham gia và lắng nghe, người trẻ có thể chủ động tận dụng công nghệ để phát triển bản thân, đồng thời góp phần tạo dựng một không gian số an toàn, tử tế và nhân văn hơn.

Bên cạnh các giải pháp mang tính chiến lược, tọa đàm cũng nhấn mạnh vai trò đồng hành của phụ huynh thông qua các công cụ hỗ trợ công nghệ. Theo ông Nguyễn Lâm Thanh, Đại diện TikTok Việt Nam, nền tảng này đang cung cấp nhiều tính năng an toàn và quyền riêng tư dành cho gia đình, trong đó có tính năng “Gia đình Thông minh”. Công cụ này cho phép phụ huynh liên kết tài khoản với con để quản lý thời gian sử dụng, theo dõi trạng thái hoạt động, kiểm soát nội dung và thiết lập các chế độ an toàn phù hợp với lứa tuổi.

Theo ông Nguyễn Lâm Thanh, TikTok cam kết xây dựng môi trường trực tuyến an toàn, tích cực cho người dùng Việt Nam, đặc biệt là giới trẻ. Thông qua hợp tác với Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, nền tảng này sẽ tiếp tục phối hợp sản xuất nội dung truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về an ninh mạng, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa và giảm thiểu các rủi ro khi sử dụng nền tảng số.