Tăng tốc triển khai IPv6-Only: Nhà mạng bước vào giai đoạn chuyển đổi mới

Sau hơn một thập kỷ thúc đẩy IPv6 và đạt những kết quả thuộc nhóm dẫn đầu thế giới, Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển mới với mục tiêu chuyển đổi sang môi trường IPv6-Only trong giai đoạn 2026-2030.

Từ phổ cập IPv6 đến mục tiêu IPv6-Only

Nhìn lại giai đoạn 2021-2025, Việt Nam tập trung mở rộng tỷ lệ sử dụng IPv6. Đến giai đoạn 2026-2030, mục tiêu là chuyển trọng tâm sang triển khai IPv6-Only theo Chương trình thúc đẩy IPv6-Only quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.

Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt kỹ thuật mà còn là bước chuyển trong tư duy phát triển hạ tầng Internet. Theo các chuyên gia, mô hình dual-stack (vận hành song song IPv4 và IPv6) đã hoàn thành tốt vai trò trong giai đoạn chuyển đổi. Tuy nhiên, việc duy trì đồng thời hai giao thức làm gia tăng độ phức tạp trong quản trị mạng, tiêu tốn tài nguyên và khiến các nhà mạng vẫn phải phụ thuộc vào hạ tầng IPv4 đang ngày càng hạn chế.

Trong khi đó, IPv6-Only được xem là kiến trúc Internet của tương lai. Việc loại bỏ dần sự phụ thuộc vào IPv4 sẽ giúp đơn giản hóa vận hành mạng, nâng cao hiệu năng, tăng cường an toàn thông tin và tạo nền tảng cho các dịch vụ số thế hệ mới.

Tại Hội nghị VNNIC Internet Conference 2026, cả VNPT và Viettel đều khẳng định IPv6-Only sẽ là định hướng trọng tâm trong những năm tới. Đây cũng là bước chuẩn bị cần thiết để đáp ứng nhu cầu kết nối ngày càng lớn từ AI, điện toán đám mây, IoT, dữ liệu lớn và mạng 5G độc lập (5G SA).

VNPT: Chuyển từ “sẵn sàng IPv6” sang “hạ tầng số IPv6-Only”

Theo ông Phạm Tiến Huy, Ban Công nghệ Tập đoàn VNPT, doanh nghiệp đã có hơn 20 năm chuẩn bị cho IPv6, từ nghiên cứu, thử nghiệm đến triển khai thương mại quy mô lớn. Hiện khoảng 80% thuê bao FTTH của VNPT đã sử dụng IPv6, 94% thuê bao dữ liệu di động hoạt động trên IPv6 và 100% hạ tầng trung tâm dữ liệu của doanh nghiệp hỗ trợ IPv6.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, VNPT xác định chuyển trọng tâm từ “sẵn sàng IPv6” sang xây dựng hạ tầng số IPv6-Only. Mục tiêu trước mắt là đạt tỷ lệ 95% thuê bao hoạt động trên IPv6 ngay trong năm 2026, đồng thời triển khai các mô hình thử nghiệm IPv6-Only trên mạng FTTH, mạng di động và các hệ thống nội bộ.

Theo kế hoạch, VNPT sẽ tiếp tục tối ưu mạng lưới, rà soát các khu vực còn tỷ lệ IPv6 thấp, nâng cấp thiết bị đầu cuối và từng bước mở rộng IPv6-Only trên các nền tảng IDC, Cloud, Hosting và dịch vụ số. Doanh nghiệp cũng nghiên cứu các công nghệ mạng mới như SRv6, đồng thời gắn việc triển khai IPv6-Only với các xu hướng công nghệ như 5G SA, IoT, Network Slicing và tự động hóa mạng.

Không chỉ tập trung vào hạ tầng viễn thông, VNPT còn đặt mục tiêu đồng hành cùng các bộ, ngành, địa phương trong quá trình chuyển đổi. Từ việc tư vấn lộ trình, quy hoạch địa chỉ IPv6 đến hỗ trợ chuyển đổi cổng dịch vụ công, hệ thống điều hành điện tử, cơ sở dữ liệu và các nền tảng dùng chung, doanh nghiệp hướng tới xây dựng hệ sinh thái IPv6 đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.

Viettel: Thận trọng nhưng quyết liệt với IPv6-Only

Với Viettel, quá trình triển khai IPv6 đã đạt quy mô lớn khi tỷ lệ thuê bao băng rộng cố định sử dụng IPv6 đạt khoảng 96%, còn thuê bao di động đạt 88%. Doanh nghiệp hiện đóng góp hơn 40% số người dùng IPv6 của cả nước.

Tuy nhiên, theo đại diện Viettel, IPv6-Only là câu chuyện phức tạp hơn nhiều so với việc triển khai IPv6. Nếu IPv6 là bước mở rộng hạ tầng thì IPv6-Only đòi hỏi thay đổi cả hệ sinh thái dịch vụ và thiết bị.

Chính vì vậy, Viettel lựa chọn lộ trình chuyển đổi từng bước. Trong năm 2026, doanh nghiệp sẽ hoàn thành thử nghiệm IPv6-Only cho dịch vụ băng rộng cố định tại một địa phương để đánh giá các vấn đề phát sinh, mức độ sẵn sàng của hạ tầng và tác động tới trải nghiệm khách hàng. Đồng thời, Viettel cũng nghiên cứu triển khai IPv6-Only cho các dịch vụ IoT trên mạng di động.

Theo đánh giá của doanh nghiệp, một trong những thách thức lớn nhất nằm ở mạng gia đình. Nhiều khách hàng đã được cấp IPv6 trên modem nhưng các thiết bị WiFi hoặc switch nội bộ chưa bật IPv6, khiến lưu lượng IPv6 không phát sinh. Trong môi trường IPv6-Only, những website hoặc ứng dụng chỉ hỗ trợ IPv4 sẽ cần đến các giải pháp chuyển đổi như CLAT để duy trì khả năng truy cập.

Ở mảng di động, thách thức đến từ sự đa dạng của thiết bị đầu cuối. Không phải tất cả điện thoại thông minh đang lưu hành đều hỗ trợ đầy đủ các tính năng cần thiết cho IPv6-Only. Bên cạnh đó, nhiều ứng dụng vẫn được thiết kế dựa trên giả định sử dụng IPv4, đòi hỏi phải kiểm thử kỹ trước khi triển khai trên diện rộng.

Viettel cho rằng IPv6-Only không chỉ là một cuộc chuyển đổi công nghệ mà còn là mô hình vận hành chiến lược cho sự phát triển bền vững của hạ tầng Internet trong tương lai. Vì vậy, mọi bước triển khai đều cần được đánh giá kỹ lưỡng nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ và trải nghiệm người dùng.

Hoàn thiện hệ sinh thái cho Internet thế hệ mới

Theo các chuyên gia, giai đoạn 2026-2030 sẽ là thời kỳ quyết định đối với tiến trình chuyển đổi Internet Việt Nam. Nếu như trước đây mục tiêu là mở rộng tỷ lệ sử dụng IPv6 thì trong giai đoạn mới, trọng tâm sẽ là xây dựng hệ sinh thái IPv6-Only đồng bộ.

Điều đó đồng nghĩa không chỉ các nhà mạng mà cả nhà sản xuất thiết bị, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị cung cấp nền tảng số, trung tâm dữ liệu và cơ quan nhà nước đều phải tham gia vào quá trình chuyển đổi.

Các doanh nghiệp viễn thông cũng kiến nghị sớm ban hành các tiêu chuẩn đối với thiết bị đầu cuối hỗ trợ IPv6, đẩy mạnh kiểm thử ứng dụng và xây dựng các chính sách hỗ trợ chuyển đổi cho người dùng và doanh nghiệp. Đây được xem là điều kiện quan trọng để bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra an toàn, liên tục và hiệu quả.