Tăng trưởng kinh tế: Cần những doanh nghiệp đủ tầm “dẫn dắt”

Phải có khu vực tư nhân đảm đương vai trò đầu tàu

Trong giai đoạn tới, mục tiêu duy trì tăng trưởng GDP trên 10%/năm giai đoạn 2026-2031 được đặt ra như một yêu cầu mang tính chiến lược, đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ nền kinh tế.

Theo định hướng phát triển, các tập đoàn kinh tế giữ vai trò then chốt, trong đó kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo, còn kinh tế tư nhân là động lực quan trọng, từ đó đặt ra yêu cầu xây dựng các tập đoàn đủ mạnh để cạnh tranh quốc tế và dẫn dắt các ngành trọng yếu.

Ông Trần Đình Thiên, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam phân tích kinh nghiệm phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, muốn trở thành cường quốc kinh tế thì phải có những tập đoàn kinh tế đủ mạnh để dẫn dắt nền kinh tế. Việt Nam cũng đang đi theo con đường đó và đã tiến gần tới ngưỡng cần bứt phá, song khu vực doanh nghiệp (DN) nội địa vẫn còn nhiều hạn chế về quy mô, năng lực công nghệ và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, ông Thiên cũng lưu ý, nếu Việt Nam vẫn tiếp tục phát triển DN theo mô hình công nghiệp truyền thống, tập trung chủ yếu vào các ngành như xi măng hay sắt thép mà không chuyển mạnh sang công nghệ và các ngành công nghiệp mới, thì sẽ rất khó bắt kịp xu thế phát triển của thế giới.

Sứ mệnh đặt lên vai DN Việt Nam ngày càng lớn. Tuy nhiên, lực lượng DN trụ cột của Việt Nam hiện vẫn còn mỏng, chưa hình thành được nhiều tập đoàn có quy mô và năng lực cạnh tranh quốc tế. Điều đó đòi hỏi Nhà nước phải tạo ra những điều kiện thực chất để lực lượng DN này phát triển mạnh mẽ hơn, đủ sức đảm đương vai trò dẫn dắt.

Theo TS Trần Đình Thiên, Việt Nam cần định hình lại chính sách hỗ trợ DN. Cách làm cũ theo kiểu hỗ trợ dàn trải, giống như “rải thóc cho chim sẻ ăn”, thường chỉ tạo ra những DN nhỏ, khó hình thành các tập đoàn lớn.

Muốn bứt phá phải có DN đủ tầm

Để tăng trưởng kinh tế thực chất mà mạnh mẽ, DN cần có môi trường an toàn để phát triển, hình thành các DN có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị trong từng ngành. Mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 không chỉ là gia tăng số lượng DN hay quy mô GDP, mà là xây dựng được một lớp DN tư nhân có năng lực công nghệ, đủ sức dẫn dắt ngành và có vị thế trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, qua đó chuyển từ vai trò tham gia tăng trưởng sang vai trò dẫn dắt quá trình hiện đại hóa nền kinh tế.

Từ góc độ DN, ông Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup chia sẻ, thay vì đi theo con đường lắp ráp truyền thống, VinFast đã lựa chọn xây dựng một tổ hợp sản xuất tự động hóa cao ngay từ đầu, với đầy đủ các công đoạn từ nghiên cứu phát triển, dập, hàn, sơn đến sản xuất động cơ và từng bước làm chủ các công nghệ lõi.

Đây là nền tảng để chuyển dịch từ mô hình “sản xuất phụ thuộc” sang “sản xuất tự chủ”, đồng thời hình thành chuỗi liên kết sản xuất có chiều sâu.

Trong mô hình này, VinFast không phát triển như một DN đơn lẻ mà đóng vai trò kết nối và dẫn dắt mạng lưới các nhà cung cấp, từng bước hình thành chuỗi liên kết kinh tế nội địa.

Tuy nhiên, đại diện DN cũng cho biết, quá trình hình thành chuỗi liên kết kinh tế và phát triển công nghiệp hỗ trợ vẫn đối mặt với nhiều thách thức, như năng lực DN nội địa chưa đồng đều, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao; nhu cầu vốn đầu tư cho nghiên cứu và phát triển còn lớn; cạnh tranh từ các nhà cung cấp quốc tế ngày càng gay gắt.

“Những thách thức này đòi hỏi một cách tiếp cận đồng bộ, trong đó Nhà nước, DN dẫn dắt và hệ thống đào tạo cần phối hợp chặt chẽ để nâng cấp toàn bộ hệ sinh thái” - ông Hiệp nhấn mạnh.

Giới chuyên gia đánh giá, tác động của VinFast không chỉ dừng lại trong phạm vi ngành ô tô mà còn lan tỏa ra nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế. Sự phát triển của DN kéo theo nhu cầu từ các ngành như cơ khí chính xác, điện tử, vật liệu, logistics và năng lượng, qua đó tạo ra hiệu ứng lan tỏa đa ngành...

Các trung tâm sản xuất của VinFast tại Hải Phòng hay Hà Tĩnh đang dần trở thành những cực tăng trưởng mới, góp phần thu hút lao động, dòng vốn và thúc đẩy phát triển hạ tầng.

Ông Đỗ Quang Vinh - Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Phó Tổng Giám đốc SHB cho biết, với định hướng phát triển gắn liền với nền kinh tế thực, ngân hàng đã sớm xác định đồng hành cùng các lĩnh vực nền tảng của nền kinh tế như năng lượng, khai khoáng, nông nghiệp, công nghiệp, hạ tầng, hóa chất, thương mại và xuất khẩu.

Cách tiếp cận này phản ánh một định hướng chiến lược dài hạn: lớn lên cùng nền kinh tế, phát triển cùng các trụ đỡ của đất nước thay vì chỉ tập trung vào những cơ hội kinh doanh ngắn hạn.

Để các tập đoàn tư nhân thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt nền kinh tế cần có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ các lĩnh vực tài chính, bất động sản sang sản xuất và công nghệ; đẩy mạnh đầu tư vào R&D và đổi mới sáng tạo; xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa DN lớn và DN nhỏ; phát triển thị trường vốn theo chiều sâu...