Thẳng thắn trước cử tri
Trong hai ngày đầu tuần, Quốc hội dành 1,5 ngày để thảo luận về các báo cáo nhiệm kỳ của Chủ tịch nước, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và một số cơ quan khác. Nhìn lại, có thể thấy rõ sự sôi nổi thảo luận, sự tập trung dân chủ trong không khí thảo luận. Và đặc biệt là sự trách nhiệm, thẳng thắn của các ĐBQH khi nhận xét đánh giá về hoạt động của các cơ quan quyền lực Nhà nước. Một tinh thần cho thấy, dù Quốc hội đã đi đến chặng đường cuối của nhiệm kỳ nhưng không hề có sự uể oải hay xu
Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (đoàn TP HCM) phát biểu tại phiên họp ngày 29/3. Ảnh: Hoàng Long.
Rất nhiều tâm tư, tình cảm hay thậm chí là sự chia sẻ, giãi bày đã được các ĐBQH nói tại nghị trường trong 2 ngày 28 và 29/3. Có những góp ý mang tính xây dựng nhưng cũng còn rất nhiều những băn khoăn, trăn trở; những suy tư (hay ưu tư) về những việc mà QH hay ĐBQH lẽ ra có thể làm được cho cử tri và nhân dân. Phó Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa- ông Lê Nam- nói về nhiệm kỳ của QH: “Báo cáo tổng kết nhiệm kỳ hoạt động của Quốc hội như một bức tranh đẹp có phần lãng mạn tuy nhiên sau mỗi lần rời nghị trường còn những trăn trở, ưu tư vì còn nợ dân, nợ nước.”
Còn Trưởng Đoàn ĐBQH Đà Nẵng- ông Huỳnh Nghĩa thì còn thẳng thắn hơn khi nói: “QH còn nặng nợ với cử tri, đánh giá của cử tri rất là công bằng, mong rằng cuộc bầu cử Quốc hội khóa mới sẽ chọn được những ĐB chất lượng hơn, cả ĐB tái cử cũng như mới trúng cử để có quyết sách đúng hợp với lòng dân khắc phục tư tưởng nhiệm kỳ, đi họp nhưng không phát biểu gì làm phí thời gian.”
Vốn là người Mặt trận nay chuyển qua công tác khác nhưng, bà Võ Thị Dung - ĐBQH TP HCM - vẫn đau đáu nỗi lo lắng của cử tri và nhân dân khi nhận thấy “sự thiếu kỷ luật kỷ cương trong quản lý điều hành, dẫn đến buông lỏng, đại khái qua loa trong thực hiện, làm giảm hiệu lực chủ trương, chính sách pháp luật; làm trật tự an toàn xã hội suy yếu, làm mất dần động lực phát triển”. Cũng vì thế, ngay trên diễn đàn QH vào cuối giờ sáng ngày 28/3, bà Dung đã nói lên tâm tư nguyện vọng của cử tri và nhân dân: “Nhân dân mong ước rất thoả đáng đó là bộ máy của Đảng, Nhà nước, chính quyền các cấp thực sự tinh hoa, trí tuệ, thật sự liêm chính, tận tuỵ; xã hội dân chủ, kỷ cương, an bình, văn hoá dân tộc được duy trì và phát triển bền vững.”
Nói về những đóng góp vào các báo cáo nhiệm kỳ có lẽ cũng cần nhắc lại thêm một lần về sự thẳng thắn, nhận trách nhiệm của Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và QH trong các báo cáo công tác nhiệm kỳ. Chính điều đó đã trở thành động lực để ĐBQH có thể thẳng thắn hơn, xây dựng hơn khi đóng góp ý kiến.
Thực tế, những đóng góp của ĐBQH là hoàn toàn xác đáng. Với QH đó là công tác xây dựng pháp luật. Bởi, dù đã có nhiều cố gắng nhưng “dường như vai trò của Quốc hội, của ĐBQH chỉ ở khâu cuối cùng, nhiều mong đợi của nhân dân, nhiều bức xúc của cuộc sống, nhiều trí tuệ, tâm huyết đã không được đưa vào pháp luật. Đó cũng là nguyên nhân cơ bản dẫn đến thực trạng luật khung, luật ống , luật thì nhiều nhưng nhân dân sốt ruột lo lắng vì nhờn luật, và có một bộ phận trong xã hội tự cho mình đứng trên pháp luật.”- ĐB Lê Nam nói.
Thậm chí, ĐB này còn nói đến tâm tư của dân mà về Luật Đất đai: “Khi đi giám sát việc nông dân trả ruộng và bỏ ruộng mới thấm thía câu ca có từ lâu ĐBQH phát biểu rất hay nhưng tiếp thu rất gay nên giữ nguyên như dự thảo”. Rồi tình trạng Luật có tính khả thi không cao; chưa có hiệu lực đã phải xem xét lại như trường hợp Điều 60 Luật BHXH mà ĐB Tô Văn Tám (Kon Tum) đưa ra; để thấy, rõ ràng, một khi cơ quan dân cử mà lại chưa thực sự nắm được tâm tư của dân thì sự tiếp thu quả thực còn hời hợt và “rất gay”.
Dù đánh giá những vấn đề tồn tại lâu nay trong nhiệm kỳ của Chính phủ có trách nhiệm chung của các cơ quan nhà nước nhưng đại biểu Trương Trọng Nghĩa vẫn cho rằng, phần cốt yếu là ở Chính phủ - cơ quan điều hành trực tiếp. Thậm chí, ông còn chỉ rõ: “Nếu Thủ tướng mạnh tay cách chức các Bộ trưởng, các Chủ tịch tỉnh không hoàn thành nhiệm vụ chứ không đợi đến khi hết nhiệm kỳ mới thay thì đã chặn được ngay tư tưởng trên bảo dưới làm ngơ. Nếu Thủ tướng kiên quyết xử lý một vài lãnh đạo DNNN vi phạm thì tình hình đã khác so với việc đợi đến khi họ vào tù mới xử lý”.
Ngay cả vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước giữa các cơ quan- vấn đề xưa nay thường được cho là không nên nói tới vì ngại va chạm cũng được ĐB nói đến khi nhận xét, nhiều việc thuộc thẩm quyền của Chủ tịch nước như quyền tham dự các phiên họp của UBTVQH, quyền triệu tập Chính phủ họp vẫn chưa được thực hiện suốt thời gian qua để góp phần kiểm soát quyền lực nhà nước giữa các cơ quan.
Rồi chuyện chạy chức, chạy quyền, chạy luân chuyển dù đã được nói nhiều trong suốt nhiệm kỳ QH nhưng, khi góp ý vào báo cáo nhiệm kỳ của Chính phủ nhiều ĐBQH cũng vẫn không quên nói đến điều này. Nó cho thấy sự bền bỉ, “đeo bám” vấn đề của ĐBQH là rất đáng nể. Rồi chuyện duy trì kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động của các cơ quan nhà nước cũng thế. Với một tinh thần như thế; với một trách nhiệm như thế của các cơ quan Nhà nước, QH và ĐBQH, cử tri và nhân dân kỳ vọng, sau khi được bầu QH khóa XIV sẽ có đà phát triển và có nhiều đóng góp xây dựng; góp phần tạo dựng một môi trường phát triển lành mạnh, bền vững cho đất nước.
