Tháng Tư nhớ về Đại đội pháo binh C45 anh hùng
Nhiều năm sau chiến tranh, câu chuyện bi tráng về cán bộ, chiến sĩ Đại đội pháo binh C45 chiến đấu anh dũng và hy sinh tại trận địa Bãi Dừa (xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh) vẫn còn vang mãi. Ngày nay, "tọa độ lửa" này được xây dựng thành khu tưởng niệm để tri ân cũng như giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Trận chiến không cân sức
Những ngày này, trên khắp cả nước rộn ràng không khí chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026).
Để có hòa bình ngày hôm nay, nhiều thế hệ cha ông ta đã phải đánh đổi bằng xương máu, trải qua những chiến trận khốc liệt nhất. Và sự chiến đấu và hy sinh của Đại đội pháo binh C45 là một trong số đó.
Theo tư liệu, trước năm 1960, Đại đội pháo binh C45 là đơn vị pháo bảo vệ bờ biển trực thuộc Khu tuần 2 Hải quân, đóng quân tại thành phố Hải Phòng.
Năm 1961, đơn vị được điều động về xã Xuân Hội (huyện Nghi Xuân cũ - nay là xã Đan Hải, tỉnh Hà Tĩnh) làm nhiệm vụ bảo vệ vùng biển Bắc Trung Bộ. Sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ, đơn vị được chuyển giao cho lực lượng bộ đội địa phương, trực thuộc Tỉnh đội Hà Tĩnh (nay là Bộ Chỉ huy quân sự Hà Tĩnh).
Để đảm bảo bí mật, đơn vị thường xuyên cơ động tại các trận địa thuộc địa phận các xã Xuân Hội, Xuân Trường, Xuân Yên, Xuân Liên và Cương Gián (thuộc huyện Nghi Xuân cũ).
Khoảng 14 giờ ngày 12/7/1968, khi đơn vị đang triển khai nhiệm vụ tại khu vực Bãi Dừa, thôn Cường Thịnh (xã Xuân Liên cũ - nay là xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh), máy bay trinh sát của địch đã phát hiện trận địa. Ngay sau đó, hàng chục lượt máy bay của Mỹ liên tục quần thảo, trút bom, tên lửa và rốc-két xuống khu vực.
Trước sự tấn công dồn dập của địch, trận chiến không cân sức kéo dài khoảng 2 giờ đã khiến 20 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh ngay tại trận địa, nhiều anh hy sinh khi còn đứng trên mâm pháo.
Chiến công mãi được khắc ghi
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ vẫn luôn sống mãi trong lòng nhân dân Cổ Đạm nói riêng và quê hương Hà Tĩnh nói chung.
Theo ông Hoàng Văn Cát, trưởng thôn Cường Thịnh, sau trận đánh, một số hài cốt liệt sĩ đã được quy tập về nghĩa trang liệt sĩ khu vực Nghi Xuân, số khác được gia đình đưa về quê an táng. Tại khu vực xảy ra trận địa, người dân địa phương cùng một số đồng đội đã lập bàn thờ cho các chiến sĩ Đại đội pháo binh C45 đã hy sinh. Dịp lễ, Tết, ngày rằm, ngày kỵ hàng năm, người dân đến đây thắp hương tưởng nhớ các chiến sĩ.
Nhằm ghi dấu chiến công và tri ân các anh hùng liệt sĩ, vừa qua, chính quyền địa phương đã huy động các nguồn lực xây dựng Khu tưởng niệm các liệt sĩ Đại đội pháo binh C45 tại trận địa Bãi Dừa.
Công trình được thiết kế trang nghiêm, hài hòa với không gian di tích gồm nhiều hạng mục như: nhà tưởng niệm, bia tưởng niệm, nhà soạn lễ, đường vào khu di tích, khuôn viên, điện chiếu sáng,… Sau khi công trình hoàn thiện, xã Cổ Đạm đã tổ chức lễ yên vị cho các liệt sĩ Đại đội pháo binh C45 Hà Tĩnh đã hy sinh tại trận địa pháo Bãi Dừa.
Theo ông Nguyễn Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Cổ Đạm, việc xây dựng khu tưởng niệm và tổ chức yên vị cho các liệt sĩ không chỉ là hoạt động “đền ơn đáp nghĩa” thiết thực, mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử của di tích Bãi Dừa, tạo nên một địa điểm tưởng niệm linh thiêng, đáp ứng nhu cầu thăm viếng, dâng hương của nhân dân và thân nhân các liệt sĩ
"Bãi Dừa hôm nay không chỉ là một địa danh, mà là nơi ghi dấu một trang lịch sử bi tráng – nơi thế hệ hôm nay và mai sau cúi mình tưởng nhớ công lao của những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc", ông Tuấn nhấn mạnh.
