Thanh Hóa: Nhiều “điểm nóng” đê điều trước mùa mưa bão

Nhiều tuyến đê “mang thương tích”

Ông Khương Anh Tấn - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Thanh Hóa cho biết: Theo rà soát của ngành nông nghiệp, trong năm 2026, toàn tỉnh có 44 trọng điểm, vị trí xung yếu về đê, kè, cống cần được đặc biệt theo dõi và xây dựng phương án bảo vệ. Đây đều là những vị trí đã xuất hiện hư hỏng hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn do ảnh hưởng của dòng chảy, mưa lũ và quá trình khai thác kéo dài.

Điển hình là tại tuyến đê hữu sông Chu, đoạn từ K12+500 đến K13+300 thuộc kè Thượng Vôi (xã Xuân Hòa) được xác định là trọng điểm cấp xã. Qua kiểm tra thực tế, phần chân kè đá hộc đã bị sụt sạt, nhiều vị trí mỏ hàn và mái mỏ hàn hư hỏng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bảo vệ thân đê. Ông Đỗ Văn Cường - chuyên viên Phòng Kinh tế xã Xuân Hòa cho biết, trong mùa mưa lũ năm 2025, kè Thượng Vôi đã xảy ra sạt lở mái đê. Hiện tuyến đê này đang được triển khai đầu tư, song địa phương vẫn chủ động xây dựng phương án hộ đê theo phương châm “4 tại chỗ”, chuẩn bị đầy đủ vật tư, nhân lực và phương tiện để sẵn sàng xử lý khi có tình huống phát sinh.

Không chỉ tuyến sông Chu, nhiều đoạn đê trên lưu vực sông Mã cũng đang đối mặt với nguy cơ mất an toàn. Đê kè hữu sông Mã qua phường Hàm Rồng, đoạn K39+350 - K39+550 được xác định là trọng điểm cấp tỉnh, mặc dù chân kè và cơ kè đã được sửa chữa năm 2020, song tình trạng sụt lún vẫn tiếp diễn, phía ngoài cơ kè bị lún khoảng 0,5m. Đến tháng 10/2024, đoạn từ K39+470 đến K39+530 tiếp tục xảy ra xói trôi phần đá lát mặt và mái cơ.

Qua kiểm tra, đoạn K39+350 - K39+361 xuất hiện cung sạt dài khoảng 65m, trong đó, cung sạt chính dài 25m, ăn sâu vào dầm chân kè với độ sâu khoảng 2,1m. Nguyên nhân được xác định do tác động của dòng chảy kết hợp nước lũ dâng cao, chênh lệch mực nước thượng, hạ lưu tại cầu Hàm Rồng làm bung, đứt các rọ thép đã han gỉ và cuốn trôi phần đá hộc bảo vệ chân kè.

Không chỉ đê, nhiều cống qua đê được xây dựng từ những năm 1960 - 1970 như Nham Thôn, Đại Tiền, Mã Lai, Tế Nông... hiện đã xuất hiện tình trạng nứt vỡ, lùng mang, lùng đáy hoặc hệ thống đóng mở không còn bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi mưa lũ lớn xảy ra.

Chủ động ứng phó trong mọi tình huống

Đối với các địa phương có đê đi qua, công tác phát quang mái đê, chân đê, dọn dẹp vật cản trong hành lang bảo vệ đê đang được triển khai đồng loạt. Các cống dưới đê được kiểm tra, vận hành thử để kịp thời phát hiện hư hỏng; đồng thời rà soát, bổ sung vật tư dự trữ, hoàn thiện các phương án phòng, chống thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ”. Đến nay, các địa phương đều đã chuẩn bị đầy đủ nhân lực, phương tiện, vật tư; tổ chức tuần tra, canh gác trong mùa mưa lũ và chủ động xử lý ngay các sự cố từ giờ đầu nhằm ngăn chặn nguy cơ phát triển thành sự cố lớn.

Tại xã Kim Tân, ông Hà Đức Tâm - Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, tháng 10/2025, khi mực nước lũ sông Bưởi đạt cao trình +14,33m, vượt mức lũ lịch sử năm 2007 khoảng 8cm, đoạn đê tả sông Bưởi từ K0+850 đến K0+900 đã xảy ra sự cố thẩm lậu. Từ thực tế đó, địa phương xác định đây là vị trí trọng điểm cần theo dõi đặc biệt trong mùa mưa lũ năm 2026. “Xã đã kiện toàn lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai, bố trí vật tư dự phòng tại các vị trí thuận lợi, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân sống ven đê kịp thời phát hiện, báo cáo các dấu hiệu bất thường của công trình” - ông Tâm nói.

Ông Khương Anh Tấn - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh cho biết, ngay từ đầu năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh chỉ đạo các địa phương kiện toàn bộ máy chỉ huy, phân công rõ trách nhiệm cho từng thành viên; đồng thời phối hợp kiểm tra hiện trạng toàn bộ hệ thống đê điều trước lũ để xác định các vị trí xung yếu, xây dựng và phê duyệt phương án bảo vệ trọng điểm, phương án hộ đê toàn tuyến cũng như phương án ứng phó trong trường hợp lũ vượt tần suất thiết kế.

Đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng 44 phương án bảo vệ trọng điểm đê điều, gồm 17 trọng điểm trên các tuyến đê từ cấp I đến cấp III và 27 trọng điểm trên các tuyến đê cấp IV, V và đê biển. Việc chủ động rà soát, chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện và phương án ứng phó từ sớm được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm an toàn hệ thống đê điều, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản trong mùa mưa bão năm 2026.

“Bên cạnh việc xử lý các vị trí xung yếu, các công trình đê điều đang thi công cũng được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, ưu tiên hoàn thành các hạng mục phục vụ chống lũ trước thời điểm cao điểm mùa mưa bão” - ông Tấn nói.