Thanh toán không tiền mặt trở thành huyết mạch nền kinh tế

Ngày 6/6/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, trong khuôn khổ Chương trình “Ngày tài chính số năm 2026”, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) và các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo “Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số”.

Tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đã đạt 88,96%

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho  biết, chúng ta đã chứng kiến một cuộc cách mạng trong hành vi tiêu dùng và quản trị dòng tiền xã hội. Từ chỗ thanh toán số là một lựa chọn mới mẻ, đến nay đã trở thành một nhu cầu thiết yếu của nền kinh tế và xã hội, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện, hiện đại, an toàn, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Trong hệ sinh thái đó, thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đã trở thành huyết mạch của nền kinh tế số, kết nối liên thông giữa ngân hàng và thương mại, y tế, giáo dục, giao thông, du lịch, dịch vụ công và các nền tảng số khác. Dữ liệu số, định danh số, kết nối số và thanh toán số đang từng bước hình thành nền tài chính hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân, doanh nghiệp. Thanh toán số là điều kiện quan trọng để thúc đẩy lưu chuyển dòng tiền, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế số trong giai đoạn mới.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, ngày 25 tháng 5 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 928/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 (Chiến lược). Chiến lược đã đặt ra các mục tiêu quan trọng là hình thành hệ sinh thái tài chính toàn diện, hiện đại, an toàn và bao trùm, góp phần nâng cao đời sống của người dân, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển. Trong đó có đề ra các mục tiêu như: phấn đấu mọi người dân và doanh nghiệp, nhất là nhóm đối tượng ưu tiên, được tiếp cận một cách bình đẳng, toàn diện các sản phẩm, dịch vụ tài chính, hưởng thụ đầy đủ các thành quả, góp phần bảo đảm tiến bộ công bằng xã hội và an sinh xã hội; phấn đấu đến năm 2030, 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP.

Theo thống kê của NHNN, tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đã đạt 88,96%. Giá trị TTKDTM năm 2025 đã gấp 28 lần GDP. "Như vậy, khả năng chúng ta sẽ hoàn thành được mục tiêu mà Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đã đề ra rất khả thi" - Phó Thủ tướng tin tưởng.

Trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, để đạt được mục tiêu chiến lược đề ra, nhất là mục tiêu về giá trị TTKDTM gấp 30 lần GDP vào năm 2030, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, cơ quan, địa phương liên quan tập trung thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ giải pháp đã được Thủ tướng Chính phủ giao tại Quyết định số 928.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, tiếp thu chỉ đạo của Phó Thủ tướng, ngành ngân hàng nói chung và NHNN nói riêng sẽ tiếp tục tập trung vào hoàn thiện chính sách, hạ tầng, công nghệ và đảm bảo an toàn để thúc đẩy hơn nữa việc phổ cập các hình thức thanh toán số tới từng người dân, từng doanh nghiệp, ở mọi vùng miền trên cả nước; đồng thời cam kết hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ được giao tại các Nghị quyết, Chiến lược, Đề án của Đảng, Chính phủ nhằm mang lại những giá trị thiết thực, trải nghiệm liền mạch, an toàn và hiệu quả cho người dân, doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy kinh tế quốc gia trong kỷ nguyên số.

Phó Thống đốc nhấn mạnh, một số định hướng mà ngành ngân hàng sẽ tập trung triển khai trong thời gian tới: Tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện thể chế, khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách thúc đẩy thanh toán số, hoạt động ngân hàng số và tài chính toàn diện, trên tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện hiệu quả các Nghị quyết, Chiến lược, Đề án của Bộ Chính trị và Chính phủ giao.

Tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp, phát triển hạ tầng thanh toán hiện đại, thông suốt, hiệu quả để cung cấp các dịch vụ thanh toán an toàn, tiện ích, bảo mật, đáp ứng tốt nhu cầu thanh toán của người dân, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức trong nền kinh tế.

Tăng cường nghiên cứu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các sản phẩm, dịch vụ, phương thức thanh toán mới và xây dựng hệ sinh thái số thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế.

Tăng cường an ninh, an toàn và bảo mật hoạt động thanh toán, ngân hàng; chỉ đạo các đơn vị cung ứng dịch vụ tích cực triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

4 tháng đầu năm giao dịch TTKDTM tăng 36,02% về số lượng và 10,74% về giá trị

Theo báo cáo của Vụ Thanh toán, NHNN tính đến ngày 22/5/2026, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 161,2 triệu hồ sơ khách hàng (CIF) cá nhân; hơn 2,26 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán (TKTT) đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân (CCCD) gắn chip hoặc ứng dụng VneID.

Trong 4 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 36,02% về số lượng và 10,74% về giá trị; qua kênh Internet tăng 57,96% về số lượng và 24,08% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 33,46% về số lượng và 3,93% về giá trị; qua QR code tăng 12,95% về số lượng và 46,32% về giá trị.  Đến cuối tháng 4/2026, thị trường có 20.660 ATM giảm 2,57%; 780.000 POS giảm 0,17% so với cùng kỳ năm 2025. Trong 4 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch qua ATM giảm 9,08% về số lượng cho thấy nhu cầu thanh toán, rút tiền mặt của người dân qua ATM tiếp tục xu hướng giảm và được thay thế bởi các phương thức, thói quen TTKDTM.

NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO). Tính đến hết ngày 31/05/2026, Hệ thống SIMO đã hỗ trợ cảnh báo đến hơn 4,4 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,5 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 5 nghìn tỷ đồng. Đây là minh chứng rõ nét cho việc chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao tiện ích, mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng và tăng cường an toàn trong hoạt động ngân hàng.