Thanh toán số lan tỏa từ chợ truyền thống đến giao dịch xuyên biên giới

Tiểu thương dần quen với thanh toán số

Những năm gần đây, thanh toán không tiền mặt đã dần trở nên phổ biến tại các chợ truyền thống ở TPHCM. Từ việc chỉ nhận tiền mặt, đến nay, nhiều tiểu thương đã chủ động treo mã QR để khách chuyển khoản ngay tại quầy hàng.

Hiện tại, các giải pháp mới như QRPay hay QRGlobal tiếp tục được triển khai nhằm hỗ trợ tiểu thương và hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình thanh toán số bài bản hơn. Ngoài việc giao dịch nhanh chóng, các phương thức này còn tự động hiển thị số tiền thanh toán, hạn chế tình trạng chuyển nhầm, chuyển thiếu hoặc dư tiền.

Ông Lý Đại Lâm (tiểu thương lâu năm tại chợ Bến Thành) - chủ sạp Cà Ri Anh Hai cho rằng, thanh toán không tiền mặt trở nên quen thuộc với cả người bán lẫn người mua. Với đặc thù có đông khách trẻ và khách du lịch, hình thức thanh toán trở thành lựa chọn tối ưu.

“Trước đây, khách chủ yếu quét mã chuyển khoản thông thường. Nay có thêm QRPay, QRGlobal nên việc mua bán nhanh hơn rất nhiều, nhất là lúc khách đông. Người bán cũng yên tâm hơn vì hệ thống tự hiện đúng số tiền cần thanh toán”, ông Lâm nói.

Theo ông Nguyễn Nguyên Phương – Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, tại các hệ thống siêu thị hiện đại, việc ứng dụng công nghệ thanh toán gần như đã hoàn thiện do áp lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp bán lẻ. Tuy nhiên, ở khu vực chợ truyền thống và các cửa hàng nhỏ lẻ, việc triển khai thanh toán không tiền mặt vẫn còn nhiều khó khăn.

Ông Phương khẳng định, nguyên nhân không nằm ở tính khả thi của mô hình mà do quá trình triển khai trước đây chưa khảo sát đúng nhu cầu của tiểu thương. Việc áp dụng còn dàn trải, thiếu trọng tâm nên hiệu quả chưa cao.

Trong bối cảnh TPHCM đang thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp với 168 phường, xã, nhu cầu hỗ trợ chuyển đổi số ở cơ sở ngày càng lớn. Một số địa phương đã chủ động đề nghị phối hợp triển khai thí điểm thanh toán không tiền mặt tại các chợ truyền thống thay vì làm đồng loạt.

Trong buổi công bố Ngày Tài chính năm 2026 tại TPHCM, ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước khẳng định, thanh toán số đang hỗ trợ khu vực hộ kinh doanh và kinh tế phi chính thức từng bước tiếp cận khu vực kinh tế chính thức. Khi dòng tiền minh bạch hơn, ngân hàng có thêm dữ liệu để hỗ trợ hộ kinh doanh tiếp cận vốn, đồng thời giúp việc kê khai doanh thu, thực hiện nghĩa vụ thuế trở nên rõ ràng hơn.

Thanh toán xuyên biên giới tăng tốc

Không chỉ phát triển trong nước, thanh toán số của Việt Nam còn đang mở rộng mạnh ra thị trường quốc tế. Ông Nguyễn Thanh Tùng - Phó Tổng Giám đốc NAPAS cho biết, đơn vị đã hoàn tất kết nối thanh toán xuyên biên giới với Thái Lan, Lào và Campuchia từ năm 2024.

Đầu năm 2026, hệ thống tiếp tục mở rộng sang Trung Quốc và Hàn Quốc, đồng thời dự kiến triển khai thêm tại Singapore và Đài Loan vào cuối năm nay. Như vậy, đến cuối năm 2026 sẽ có tổng cộng 7 thị trường quốc tế được kết nối.

“Hiện đã có hơn 20 ngân hàng và trung gian thanh toán tại Việt Nam tham gia thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới. Thông qua hệ thống này, người dùng Việt Nam có thể sử dụng trực tiếp ứng dụng ngân hàng trong nước để quét mã thanh toán khi mua sắm, ăn uống hoặc sử dụng dịch vụ tại các quốc gia đã kết nối. Giao dịch sẽ tự động quy đổi sang đồng tiền sở tại, giúp hạn chế việc mang theo nhiều tiền mặt ngoại tệ.

Trước thực tế phát triển của thanh toán không tiền mặt, ông Phạm Anh Tuấn thông tin thêm, thanh toán số giúp giảm chi phí lưu thông tiền mặt, tăng tính minh bạch của dòng tiền và nâng cao khả năng cạnh tranh, hội nhập quốc tế.

Ông Tuấn lấy ví dụ, hệ thống thanh toán song phương giữa Việt Nam và Trung Quốc được triển khai từ đầu tháng 4 vừa qua. Đến cuối tháng 4, khi bắt đầu áp dụng cho chiều khách quốc tế vào Việt Nam, doanh số chi tiêu của du khách Trung Quốc đã tăng mạnh. Nếu trước đây doanh thu giao dịch mỗi ngày chỉ ở mức vài trăm triệu đồng thì nay đã tăng lên tới nhiều tỷ đồng/ngày.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, khi số lượng người tham gia thanh toán song phương tiếp tục gia tăng, doanh số thanh toán xuyên biên giới sẽ còn tăng mạnh hơn nữa. Bên cạnh đó, nhiều dự án mới cũng đang được thúc đẩy, trong đó có thanh toán song phương Việt Nam - Malaysia với mục tiêu hoàn thành trong năm 2027.

Thống kê của Vụ trưởng Vụ Thanh toán cho hay, đến cuối năm 2025, Việt Nam ghi nhận hơn 25,2 tỷ giao dịch không dùng tiền mặt với tổng giá trị đạt trên 362 triệu tỷ đồng.