“Thay áo mới” cho đồi Hích

Dám nghĩ, dám làm

Trồng dược liệu kết hợp với du lịch sinh thái đang góp phần thay đổi đời sống của đồng bào tại xã Thạch Lập.

Anh Nguyễn Kim Đồng - Giám đốc Hợp tác xã nông, lâm nghiệp và du lịch Cẩm Liên (HTX Cẩm Liên), xã Thạch Lập (Thanh Hoá), hồ hởi nói: “Vất vả nhưng vui. Nhìn vùng đồi hoang vu từng ngày khoác lên mình “tấm áo mới” mới thấy công sức của bà con trong HTX đã bỏ ra lớn đến như thế nào. Họ đã thực sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm của mình”.

Anh Đồng nhớ lại: Xã Thạch Lập vốn là địa bàn miền núi có địa hình đồi dốc phức tạp. Trong đó, đồi Hích (hay còn gọi là đồi bà Chúa Hích) từ lâu được xem là một “bài toán khó” trong phát triển kinh tế của địa phương khi mà diện tích rộng lớn nhưng đất đai cằn cỗi, sỏi đá, người dân chủ yếu chỉ trồng ngô, sắn cho hiệu quả kinh tế rất thấp hoặc để hoang hóa. Khó khăn về nguồn nước tưới cùng tư duy canh tác lạc hậu khiến vùng đất này chưa bao giờ phát huy được hết giá trị tiềm năng.

Trong một chuyến du lịch, nhận thấy tiềm năng to lớn từ những dải đồi Hích hoang sơ, có khí hậu mát mẻ, ôn hòa, phù hợp với một số loại cây dược liệu quý như kỳ nam, dó bầu mà ít nơi nào có được. Cuối năm 2023, anh quyết định tích tụ đất đai, xây dựng cơ sở và thành lập HTX Cẩm Liên để huy động thành viên cùng phát triển cây dược liệu quý kết hợp du lịch sinh thái trên vùng đất khó.

Trước tiên, anh Đồng và ban quản trị HTX Cẩm Liên chủ động khảo sát thổ nhưỡng, khí hậu và nhận thấy độ dốc cùng nền đất khu vực lân cận khu sinh thái đồi Hích phù hợp để phát triển cây dược liệu theo hướng hữu cơ. HTX đã đầu tư bài bản hệ thống giao thông, ứng dụng các công nghệ tưới tiết kiệm và cải tạo đất bằng phân bón hữu cơ sinh học. “Ngay khi bắt tay vào làm, chúng tôi cũng xác định, trước tiên phải hiểu được đất, hiểu được đặc tính cây trồng và quan trọng hơn nữa, mỗi cá nhân trong HTX phải nỗ lực làm việc gấp hai, gấp 3 lần bình thường. Chính nhờ tinh thần vào cuộc ấy mà đến nay, đất cằn đã bắt đầu cho thành quả”- anh Đồng nói.

Hiện nay, HTX Cẩm Liên đã tích tụ tập trung được hơn 30ha đất ở khu vực lân cận và vùng lõi của khu đồi Hích. Trong đó, HTX đã sử dụng đất để trồng được 15ha dó bầu và kỳ nam. Đây là những loại cây có giá trị kinh tế cao, được sử dụng để sản xuất trầm hương, chưng cất tinh dầu, làm dược liệu. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật lại phù hợp với khí hậu thổ nhưỡng, diện tích cây dược liệu của HTX sinh trưởng, phát triển tốt và được kỳ vọng sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao. "Hiện đã có một số đơn vị tìm đến mong muốn hợp tác tiêu thụ sản phẩm. Năm 2026 HTX Cẩm Liên dự định sẽ phát triển thêm khoảng 10ha và liên kết, hướng dẫn người dân mở rộng diện tích để xây dựng một vùng sản xuất quy mô lớn, từ đó xây dựng thương hiệu và phát triển thành sản phẩm đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng”- anh Đồng chia sẻ thêm.

Sống lại vùng đất khó

Sự tiên phong của HTX Cẩm Liên không chỉ làm sống dậy một vùng đất khó, mà quan trọng hơn là đã làm thay đổi hoàn toàn lối làm ăn cũ của người dân địa phương. Từ thói quen canh tác lạc hậu, phụ thuộc vào tự nhiên, hàng chục hộ dân địa phương đã đăng ký phát triển diện tích cây dó bầu, kỳ nam và các loại dược liệu bản địa khác, đưa vùng đồi Hích trở thành “kho báu” mang lại giá trị kinh tế cao.

Nói về định hướng tương lai, anh Nguyễn Kim Đồng cho biết: HTX sẽ tiếp tục mở rộng quy hoạch vùng trồng, liên kết sâu rộng hơn với các hộ dân trong xã để bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, tận dụng lợi thế cảnh quan thiên nhiên hoang sơ và bản sắc văn hóa dân tộc Mường địa phương để phát triển du lịch. Trong đó, hướng tới xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm sinh thái nông nghiệp. Du khách đến đây có thể tham quan vườn thuốc quý, tự tay thu hái dược liệu, học cách làm trà và thưởng thức không gian văn hóa vùng cao.

Trao đổi với chúng tôi về hiệu ứng do HTX Cẩm Liên đang tạo ra tại địa phương, ông Bùi Văn Thảo - Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã Thạch Lập, cho biết: “Khu vực đồi Hích và vùng lân cận luôn là nỗi trăn trở của chính quyền và người dân địa phương khi diện tích đất đồi dốc lớn, bạc màu, quanh năm chỉ gắn liền với cây ngô, cây sắn hoặc bỏ hoang cho cỏ dại mọc. Việc HTX Cẩm Liên vào đầu tư phát triển dược liệu gắn với xây dựng cơ sở du lịch sinh thái đã góp phần làm thay đổi tư duy làm kinh tế của người dân bản địa lâu nay. Đồng thời, mô hình này cũng mở ra hướng phát triển mới cho Lập Thạch”.