Thi ca trước ngưỡng cửa mới

Ngày 1/3 (13 tháng Giêng năm Bính Ngọ), Ngày Thơ Hà Nội với chủ đề “Vươn mình ra biển lớn” đã khai mạc tại di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, do Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội và Hội Nhà văn Hà Nội tổ chức. Đây là lần thứ hai sự kiện được tổ chức tại không gian giàu tính biểu tượng này, đồng thời hưởng ứng Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 do Hội Nhà văn Việt Nam khởi xướng với chủ đề chung “Trước biển lớn”.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội Trần Gia Thái nhấn mạnh, Ngày Thơ Hà Nội được tổ chức nhằm “tôn vinh những giá trị vĩnh cửu của thơ ca trong lịch sử dựng nước và giữ nước”, cũng như những đóng góp của văn học nghệ thuật “với công cuộc kiến tạo và chấn hưng văn hóa nước nhà, trong bồi đắp tâm hồn, dựng xây con người Hà Nội thanh lịch - văn minh - hiện đại”. Ông Thái khẳng định: “Riêng với Hà Nội, thơ ca không chỉ là nghệ thuật, mà còn là nhịp đập trái tim của người Tràng An hào hoa, là sợi dây kết nối giữa quá khứ hào hùng và hiện tại rạng rỡ”.

Nhấn mạnh ý nghĩa của Nghị quyết 80-NQ/TƯ của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội đề nghị các nhà văn, nhà thơ “bồi đắp năng lượng, khơi mở khát vọng cống hiến” để sáng tạo những tác phẩm đỉnh cao, xứng tầm văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Tham dự sự kiện, PGS.TS Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, cho biết Ngày Thơ Việt Nam diễn ra vào Rằm tháng Giên hàng năm. Sau 24 mùa tổ chức, Ngày Thơ đã trở thành ngày hội văn hóa trên phạm vi toàn quốc. Ông Quân nhận định, việc tổ chức Ngày Thơ Hà Nội góp phần tô đậm truyền thống văn hóa người Tràng An, nhắc mỗi người “trân quý, giữ gìn tiếng Việt”, đồng thời tôn vinh các giá trị thơ ca và tri ân các thế hệ nhà thơ.

Với chủ đề “Vươn mình ra biển lớn”, chương trình được dàn dựng thành ba phần: “Áng thơ Nguyên tiêu”, “Tình yêu biển đảo” và “Cảm thức xuân Hà Nội”, quy tụ nhiều tác giả và nghệ sĩ tham gia trình diễn, phổ nhạc, ngâm thơ, chuyển soạn chèo, ca trù. Bên cạnh đó là các cuộc thi trình diễn thơ, trưng bày quán thơ và triển lãm ảnh về Hà Nội, mùa xuân, đất nước.

Nếu Hà Nội nhấn mạnh chiều sâu truyền thống và khát vọng hội nhập từ không gian văn hiến, thì tại TPHCM, thi ca lại cất lên một âm hưởng khác - năng động, rộng mở và gắn với thực tiễn đô thị đang chuyển mình.

Cũng trong sáng 1/3, Ngày thơ Việt Nam 2026 tại TPHCM được khai mạc sớm tại Trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TPHCM.

Nhà văn Bích Ngân - Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM cho biết, sau khi hợp nhất cùng Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố có “vóc dáng một đô thị tầm cỡ quốc tế” với hơn 14 triệu dân. Vì vậy, Hội Nhà văn TPHCM quyết định chọn chủ đề “Tiếng gọi đô thị mới”. “Chúng tôi mong muốn, thi ca sẽ cất lên tiếng gọi đoàn kết và nhân ái đến với mỗi người dân TPHCM. Tinh thần thi ca không còn giới hạn trong những cao ốc khu vực trung tâm mà lan tỏa và gắn kết những vùng đất vừa được sáp nhập” - nhà văn Bích Ngân nói, và nhấn mạnh: “Chúng tôi chờ đợi tiếng gọi của thi ca sẽ là tiếng gọi của thấu hiểu, sẽ là tiếng gọi của ân cần, sẽ là tiếng gọi của chia sẻ, sẽ là tiếng gọi của bao dung… để mỗi người dân TPHCM cùng sát vai nhau trên hành trình ngày mai rực rỡ”.

Đáng chú ý, dịp này, Hội Nhà văn TPHCM phát động cuộc thi thơ “Tiếng gọi đô thị mới”, kéo dài đến hết năm 2026, với tổng giải thưởng 100 triệu đồng, dành cho công dân Việt Nam trong và ngoài nước.

Hai thành phố, hai chủ đề, hai sắc thái khác nhau, nhưng cùng chung một tinh thần: đặt thi ca vào trung tâm của đời sống tinh thần xã hội, như một nguồn năng lượng mềm giúp con người tìm thấy sự đồng điệu, khơi mở khát vọng cống hiến và đồng hành cùng đất nước trên hành trình vươn ra biển lớn, bước vào kỷ nguyên mới.