Thí điểm tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng
Theo Bộ Y tế, năm 1990, ca nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện ở Việt Nam. Tính đến nay, lũy tích số người phát hiện nhiễm HIV đang còn sống được báo cáo là hơn 227.000 người, số bệnh nhân AIDS là hơn 83.000 người và tổng số tử vong được báo cáo là 86.249 người. Đến nay, trên 80% số xã, phường, 98% số quận/huyện, 100% tỉnh/thành phố trong toàn quốc đã có báo cáo về người nhiễm HIV/AIDS.
Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế cho biết trong bối cảnh kinh phí cắt giảm, các mô hình tư vấn xét nghiệm truyền thống ngày càng khó khăn và tỷ lệ xét nghiệm HIV dương tính thấp.
Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã ban hành kế hoạch triển khai thí điểm tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng trong 2 năm (từ quý IV/2015 đến hết quý III/2017) tại các tỉnh Điện Biên, Nghệ An, Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Thanh Hóa.
Kế hoạch này nhằm góp phần tăng tỷ lệ người nhiễm HIV biết tình trạng của họ; đồng thời, đánh giá tính khả thi, tính chấp nhận của các mô hình xét nghiệm tại cộng đồng và dựa vào cộng đồng; xây dựng hướng dẫn tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng, tăng sự lựa chọn tự xét nghiệm HIV với người có hành vi nguy cơ lây nhiễm...
Hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng được triển khai theo 3 mô hình gồm: Mô hình tư vấn xét nghiệm HIV lưu động, mô hình tư vấn xét nghiệm HIV thông qua mạng lưới y tế thôn bản và mô hình tư vấn xét nghiệm HIV thông qua các tổ chức cộng đồng.
Các mô hình này được áp dụng cho nhóm các đối tượng gồm người nghiện chích ma túy, vợ/ chồng /con của người nhiễm HIV, phụ nữ bán dâm, nam quan hệ tình dục đồng giới nam, người chuyển giới nữ, góa phụ của người nghiện chích ma túy đã mất, vợ của người nghiện chích ma túy chưa được xét nghiệm HIV, nam giới ở các thôn bản có tỷ lệ nhiễm HIV cao ( trên 1%) và có các tập tục hoặc hành vi dễ làm lây nhiễm HIV.
Toàn quốc hiện có trên 1.100 cơ sở y tế triển khai tư vấn và xét nghiệm HIV, 98 phòng xét nghiệm khẳng định HIV dương tính ở 61 tỉnh, thành phố.
Hằng năm, các cơ sở đã triển khai xét nghiệm khoảng 2 triệu mẫu, trong đó khoảng 28% số mẫu thực hiện qua hệ thống phòng tư vấn xét nghiệm tự nguyện cố định và tư vấn xét nghiệm HIV lưu động. Riêng hệ thống tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện hằng năm phát hiện khoảng 15.000 lượt HIV dương tính.
Hiện nay, ước tính chỉ khoảng 200.000 người nhiễm HIV được xét nghiệm phát hiện HIV biết tình trạng của họ, vẫn còn một số lượng lớn người chưa biết tình trạng HIV của mình. Đây là nguy cơ tiếp tục làm lây truyền HIV trong cộng đồng.
