Thị trường mỹ thuật Việt Nam: Khó quản lý hoạt động của các gallery

Thị trường mỹ thuật Việt Nam đang bộn bề những bất cập (ảnh minh họa).

PV: Thưa ông, thị trường mỹ thuật VN đang đứng trước nhiều thách thức. Vì thế, để mỹ thuật trở thành một trong những ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm (theo qui hoạch phát triển mỹ thuật tầm nhìn đến năm 2030), tới đây Cục sẽ ưu tiên những giải pháp cụ thể nào?

Ông Vi Kiến Thành: Đó chính là điều các cơ quan quản lý trăn trở trong nhiều năm qua để tìm giải pháp gì, chính sách gì, tác động thế nào để có được một thị trường mỹ thuật Việt theo đúng nghĩa. Ở đây, có nhiều vấn đề được đặt ra như thành lập Quỹ mỹ thuật; Quy định các cơ quan, công sở nhà nước mua tác phẩm mỹ thuật để trưng bày; Xây dựng nhiều công trình mỹ thuật công cộng phục vụ đời sống văn hóa của người dân… Những vấn đề trên có một điểm chung là không có đề xuất nào, ngành mỹ thuật một mình làm được, mà cần có sự ủng hộ, gắn kết, phối hợp, đồng lòng của xã hội.

Ông Vi Kiến Thành.

Rõ ràng thị trường mỹ thuật bị buông lỏng nhiều năm qua. Theo ông nguyên nhân có phải là trách nhiệm của các quan quản lý nhà nước ?

- Nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của mỹ thuật trong đóng góp vào sự phát triển đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân thì là do cả một hệ thống. Nguyên nhân là thế hệ người VN chúng ta không được đào tạo đầy đủ về mỹ thuật. Tuy nhiên, không thể trách bất kỳ một cá nhân cụ thể nào. Ở đây, những đơn vị chuyên trách như Bộ VHTT&DL, các Hội nghề nghiệp và cả đơn vị truyền thông phải có những tác động và tìm ra các giải pháp để thay đổi nhận thức của xã hội.

Nếu như chỉ ngành mỹ thuật tự đưa ra các giải pháp và cách giải quyết thì những vấn đề này vẫn chỉ loanh quanh chứ không giải quyết dứt điểm được thực trạng này. Ở đây, ngành mỹ thuật chỉ có thể làm được việc là nâng cao chất lượng các sản phẩm mỹ thuật và đây cũng là trách nhiệm của ngành.

Một trong những định hướng, mục tiêu phát triển ngành mỹ thuật đến 2020 và tầm nhìn xa hơn đến 2030 là đẩy mạnh xã hội hóa lĩnh vực hoạt động này. Nhiều người cho rằng khi có bàn tay của các đại gia, thị trường mỹ thuật chuyên nghiệp VN sẽ khác?

- Tôi nghĩ không hoàn toàn đúng! Bởi các đại gia hay doanh nghiệp tư nhân cũng chỉ là một đối tượng để vận động nhằm thay đổi nhận thức để họ có được nhìn nhận đúng qua đó ủng hộ cho ngành mỹ thuật. Chúng ta phải hiểu xã hội hóa không phải là đưa tất cả những vấn đề về nhận thức, phát triển cho các doanh nghiệp, tư nhân, người dân làm. Mà mọi việc nhà nước vẫn phải là người nắm vai trò chủ đạo.

Tôi lấy ví dụ như một vài kiến nghị là các công sở, khách sạn sử dụng các tác phẩm mỹ thuật. Nếu như bây giờ các đơn vị này đều sử dụng các sản phẩm mỹ thuật của VN, không sử dụng các sản phẩm của nước ngoài thì riêng khối nhà nước đã là một thị trường rất lớn.

Gần đây, việc mua lại những bức tranh quý của VN lưu lạc ở nước ngoài, hầu như đều do tư nhân thực hiện. Trong khi các đơn vị nhà nước, như Bảo tàng Mỹ thuật gần như chưa thực sự quan tâm tới vấn đề này?

- Đây đúng là một thực trạng bất cập của mỹ thuật Việt Nam hiện nay. Nhưng phải hiểu việc mua các tác mỹ thuật thất lạc về cho Bảo tàng chỉ là một phần nhỏ của thị trường mỹ thuật. Phải hiểu thị trường mỹ thuật có phạm vi rộng hơn rất nhiều và liên quan đến nhiều vấn đề.

Một trong những bất cập rõ nhất của mỹ thuật Việt Nam hiện nay chính là sự “nhập nhèm” của các gallery. Giải pháp thành lập Hiệp hội gallery Việt Nam liệu có phải là một cách để khắc phục những bất cập này?

- Hiện các gallery hoạt động không theo một quy luật nào, và phía sau còn có rất nhiều vấn đề bất cập. Cho nên để hoạt động của gallery chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn, tiến tới phải thành lập hiệp hội, có sự liên kết giữa các garrelly để bảo vệ quyền lợi của nhau, trao đổi thông tin với nhau. Việc này nếu ở nước ngoài thực hiện rất dễ, nhưng ở Việt Nam lại rất khó. Bởi vì, các gallery đều có những bí mật riêng không muốn cho ai biết. Cũng chính sự tù mù này đã dẫn đến những việc bất cập như tranh giả, sao chép…

Cách đây 30 năm, Cục MTNA&TL đã tổ chức hội thảo để vận động thành lập Hiệp hội gallery nhưng không được các gallery hưởng ứng. Và đến bây giờ ý tưởng này vẫn chưa thể vận hành được. Bản thân cơ quan nhà nước cũng chỉ có thể vận động tuyên truyền chứ không thể ép các gallery tham gia được. Bởi các hội nghề nghiệp khi được thành lập là hoàn toàn tự nguyện.

Xin cảm ơn ông!